સગજં સુંદરં દૃષ્ટ્વા પુરુષં દિવ્યલક્ષણમ્ । વ્યતર્કયત્સોમશર્મા વિસ્મયાવિષ્ટમાનસઃ
સુંદર હાથી અને દિવ્ય લક્ષણો ધરાવતો પુરુષ જોઈ, સોમશર્માનું મન આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયું અને તેણે વિચારવા માંડ્યું.
કોઽયં પ્રયાતિ દિવ્યાંગઃ પંથાનં પ્રાપ્ય સુવ્રતઃ । એવં ચિંતયતસ્તસ્ય યાવદ્ગૃહં સમાપ્તવાન્
'આ દિવ્ય રૂપવાળો અને સદ્ગુણવાળો કોણ છે, જે આ માર્ગે જઈ રહ્યો છે?' આવું વિચારતો તે પોતાના ઘેર પહોંચી ગયો.
પ્રવિશંતં ગૃહદ્વારં દેવરૂપં મનોહરમ્ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ
જ્યારે તે ઘરના દ્વારેથી અંદર ગયો, ત્યારે દેવતુલ્ય મનોહર રૂપ જોઈ, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સોમશર્મા મહાન આનંદથી ભરાઈ ગયો.
સ્વગૃહં પ્રતિ ધર્માત્મા ત્વરમાણઃ પ્રયાતિ ચ । ગૃહદ્વારં ગતો યાવત્તાવત્તં તુ ન પશ્યતિ
ધર્મપ્રિય સોમશર્મા ઉતાવળથી પોતાના ઘેર ગયો; પણ ઘરના દ્વારે પહોંચતા તેને એ પુરુષ દેખાયો નહીં.
પતિતાન્યેવ પુષ્પાણિ સૌહૃદ્યાનિ મહામતિઃ । દિવ્યાનિ વાસયુક્તાનિ પ્રાંગણે દ્વિજસત્તમઃ
ઘરના આંગણે માત્ર સુગંધિત અને સુંદર દિવ્ય ફૂલો પડેલા હતા, જે મિત્રતાભાવથી ભરેલા લાગતા હતા.
ચંદનૈઃ કુંકુમૈઃ પુણ્યૈઃ સુગંધૈસ્તુ વિલેપિતમ્ । સ્વકીયં પ્રાંગણે દૃષ્ટ્વા દૂર્વાક્ષતસમન્વિતમ્
એણે પોતાના આંગણે ચંદન, કુંકુમ અને પવિત્ર સુગંધિત પદાર્થોથી લિપ્ત ભૂમિ જોઈ, સાથે દુર્વા ઘાસ અને અક્ષત પણ હતા.
સ એવં વિસ્મયાવિષ્ટશ્ચિંતયાનઃ પુનઃ પુનઃ । દદર્શ સુમનાં પ્રાજ્ઞો દિવ્યમંગલસંપદમ્
આ રીતે આશ્ચર્યમાં પડેલો અને વારંવાર વિચારતો સોમશર્મા, એ વિદ્વાન, દિવ્ય અને શુભ સમૃદ્ધિ જોઈ રહ્યો હતો.
સોમશર્મોવાચ- કેન દત્તાનિ દિવ્યાનિ એતાન્યાભરણાનિ ચ । શૃંગારંરૂપસૌભાગ્યં વસ્ત્રાલંકારભૂષણમ્
સોમશર્માએ પૂછ્યું: 'આ દિવ્ય આભૂષણો કોને દ્વારા આપવામાં આવ્યા? આ શૃંગાર, રૂપ અને વસ્ત્ર-આભૂષણ કોણે આપ્યાં?'
તન્મે ત્વં કારણં ભદ્રે કથયસ્વાવિશંકિતા । એવં સંભાષ્યતાં ભાર્યાં વિરરામ દ્વિજોત્તમઃ
હે સુમને, નિર્ભય થઈને મને આનું કારણ કહો. આમ કહીને, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાની પત્ની સામે વાત અટકાવી.
સુમનોવાચ- શૃણુ કાંત સમાયાતઃ કશ્ચિદ્દેવવરોત્તમઃ । શ્વેતનાગસમારૂઢો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
સુમનાએ કહ્યું: સાંભળો પ્રિય, એક ઉત્તમ દેવતા આવ્યા હતા, જે સફેદ હાથી પર સવાર હતા અને દેવતાના આભૂષણોથી શોભતા હતા.
દિવ્યગંધાનુલિપ્તાંગો દિવ્યાશ્ચર્યસમન્વિતઃ । ન જાને કો હિ દેવોસૌ વિપ્રગંધર્વસેવિતઃ
તેમના શરીરે દિવ્ય સુગંધ લગાવવામાં આવી હતી અને તેઓ અદ્ભુત ગુણોથી ભરપૂર હતા; કોણ દેવતા હતા એ મને ખબર નથી, પરંતુ બ્રાહ્મણો અને ગંધર્વો તેમની સેવા કરતા હતા.
સ્તૂયમાનઃ સમાયાતો દેવગંધર્વચારણૈઃ । યોષિતઃ પુણ્યરૂપાઢ્યા રૂપશૃંગારસંયુતાઃ
તેઓ દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ચારણો દ્વારા સ્તુતિ પામી આવ્યા હતા; અને પવિત્ર સૌંદર્યથી યુક્ત, આકર્ષક અને સૌમ્ય સ્ત્રીઓ પણ તેમની સાથે હતી.
સર્વાભરણશોભાઢ્યાઃ સર્વાઃ પૂર્ણમનોરથાઃ । તાભિઃ સહ સમક્ષં મે પુરુષેણ મહાત્મના
બધી સ્ત્રીઓ સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભતી અને તેમની બધી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ હતી; એ મહાન આત્મા પુરુષ અને એ સ્ત્રીઓ સાથે, મારી સામે ઉપસ્થિત થયા.
ચતુષ્કં પૂરિતં રત્નૈઃ સર્વશોભાસમન્વિતમ્ । તત્રાહમાસને પુણ્યે સ્થાપિતા બ્રાહ્મણૈઃ કિલ
એક ચોરસ આસન, જે રત્નોથી ભરેલું અને સર્વશ્રેષ્ઠ તેજથી યુક્ત હતું, એ પવિત્ર સ્થાને બ્રાહ્મણોએ મારા માટે રાખ્યું હતું.
વસ્ત્રાલંકારભૂષાં મે દદુસ્તે સર્વ એવ હિ । વેદમંગલગીતૈસ્તુ શાસ્ત્રગીતૈશ્ચ પુણ્યદૈઃ
બધાએ મને વસ્ત્રો અને આભૂષણો પહેરાવ્યા અને વેદના શુભ ગીતો તથા શાસ્ત્રના પુણ્યદાયક ગીતો દ્વારા મને આલંકૃત કરી.
અભિષિક્તાસ્મિ તૈઃ સર્વૈરંતર્ધાનં પુનર્ગતાઃ । મામેવં પરિતઃ સર્વે પુનરૂચુર્દ્વિજોત્તમ
બધાએ મને અભિષેક કર્યો અને પછી તેઓ અદૃશ્ય થઈ ગયા. ત્યારબાદ, બધાએ મને ઘેરીને ફરીથી કહ્યું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ,
તવ ગેહં વયં સર્વે વસિષ્યામઃ સદૈવ હિ । શુચિર્ભવ સુકલ્યાણિ ભર્ત્રા સાર્દ્ધં સદૈવ હિ
અમે બધા હંમેશાં તારા ઘરમાં વસશું; હે શુભે, તું પવિત્ર રહે અને હંમેશાં પતિ સાથે એકતા રાખ.
એવમુક્ત્વા ગતાઃ સર્વે એવં દૃષ્ટં મયૈવ હિ । તયા યત્કથિતં વૃત્તં સમાકર્ણ્ય મહામતિઃ
આ રીતે કહીને, બધા ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા; અને મેં આ બધું પોતે જોયું. જે કંઈ તેણે વર્ણવ્યું, તે સાંભળીને વિદ્વાન પુરુષે—
પુનશ્ચિંતાં પ્રપન્નોઽસૌ કિમિદં દેવનિર્મિતમ્ । વિચિન્તયિત્વાથ તદા સોમશર્મા મહામતિઃ
પછી ફરી વિચારમાં પડ્યો: 'આ શું છે, દેવતાઓએ બનાવેલું?' ત્યારબાદ, વિચાર કરીને, વિદ્વાન સોમશર્માએ—
બ્રહ્મકર્મણિ સંયુક્તઃ સાધર્મ્યં ધર્મમુત્તમમ્ । તસ્માદ્ગર્ભં મહાભાગા દધાર વ્રતશાલિની
બ્રાહ્મણકર્મમાં તત્પર રહી, શ્રેષ્ઠ ધર્મ અને સદગુણમાં સ્થિર રહી, તેથી એ પુણ્યવતી અને વ્રતપાલક સ્ત્રીએ ગર્ભ ધારણ કર્યો.
તેન ગર્ભેણ સા દેવી અધિકં શુશુભે તદા । સંદીપ્તપુત્રસંયુક્ત તેજોજ્વાલાસમન્વિતા
એ ગર્ભને કારણે એ દેવી વધુ તેજસ્વી બની, અને દીપ્તિમાન પુત્રના તેજથી યુક્ત થઈ.
સા હિ જજ્ઞે ચ તપસા તનયં દેવસન્નિભમ્ । અંતરિક્ષે તતો નેદુર્દેવદુંદુભયસ્તદા
એ સ્ત્રીએ તપસ્યાથી દેવતાસમાન પુત્રને જન્મ આપ્યો; અને ત્યારે આકાશમાં દેવદુંદુભીઓ વાગવા લાગી.
શંખાન્દધ્મુર્મહાદેવા ગંધર્વા લલિતં જગુઃ । અપ્સરસસ્તથા સર્વા નનૃતુસ્તાસ્તદા કિલ
મહાદેવતાઓએ શંખ વગાડ્યા, ગંધર્વોએ મીઠા ગીતો ગાયા અને બધી અપ્સરાઓએ ત્યારે નૃત્ય કર્યું.
અથ બ્રહ્માસુરૈઃ સાર્દ્ધં સમાયાતો દ્વિજોત્તમઃ । ચકાર નામ તસ્યૈવ સુવ્રતેતિ સમાહિતઃ
પછી બ્રહ્મા, અસુરો સાથે આવ્યા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અને ધ્યાનપૂર્વક એ પુત્રનું નામ 'સુવ્રત' રાખ્યું.
નામ કૃત્વા તતો દેવા જગ્મુઃ સર્વે મહૌજસઃ । ગતેષુ તેષુ દેવેષુ સોમશર્માસુ તસ્ય ચ
નામ રાખ્યા પછી બધા શક્તિશાળી દેવતાઓ ચાલ્યા ગયા; દેવતાઓ જતા રહ્યા ત્યારે સોમશર્માએ—
જાતકર્માદિકં કર્મ ચકાર દ્વિજસત્તમઃ । જાતે પુત્રે મહાભાગે સુવ્રતે દેવનિર્મિતે
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાના પુત્ર સુવ્રત માટે જન્મ સંસ્કાર અને અન્ય વિધિઓ કર્યા, જે દેવતાઓની ઇચ્છાથી જન્મ્યો હતો.
તસ્ય ગેહે મહાલક્ષ્મીર્ધનધાન્યસમાકુલા । ગજાશ્વમહિષી ગાવઃ કાંચનં રત્નમેવ ચ
તેના ઘરમાં મહાલક્ષ્મી વસતી હતી, ધન અને અનાજથી ભરપૂર, હાથી, ઘોડા, મહિષ, ગાય, સોનુ અને કિંમતી રત્નોથી ઘેરાયેલું હતું.
યથા કુબેરભવનં શુશુભે ધનસંચયૈઃ । તત્સોમશર્મણો ગેહં તથૈવ પરિરાજતે
જેમ કુબેરનું મહેલ ધનની ઢગલીઓથી ઝગમગતું હતું, તેમ જ સોમશર્માનું ઘર પણ તેજથી ચમકતું હતું.
ધ્યાનપુણ્યાદિકં કર્મ ચકા રદ્વિજસત્તમઃ । તીર્થયાત્રાં ગતો વિપ્રો નાનાપુણ્યસમાકુલઃ
તે ઉત્તમ બ્રાહ્મણે ધ્યાન અને પુણ્યના અનેક કાર્યો કર્યા, અને વિવિધ સદગુણોથી ભરપૂર રહી તીર્થયાત્રા પર ગયો.
અન્યાનિ યાનિ પુણ્યાનિ દાનાનિ દ્વિજસત્તમઃ । ચકાર તત્ર મેધાવી જ્ઞાનપુણ્ય સમન્વિતઃ
ત્યાં તે બુદ્ધિશાળી અને જ્ઞાનપુણ્યથી યુક્ત બ્રાહ્મણે બીજાં અનેક પુણ્યકર્મો અને દાનનાં કાર્યો કર્યા.