દાતા ભોક્તા ગુણગ્રાહી ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ । સુતીર્થે મરણં ચાપિ યાસ્યસિ ત્વં પરાં ગતિમ્
તમે દયાળુ, આનંદ માણનાર અને સારા ગુણોને ઓળખનાર બનશો—આમાં કોઈ શંકા નથી. અને પવિત્ર તીર્થસ્થાને મૃત્યુ પામવાથી તમે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામશો.
એવં વરં હરિર્દત્ત્વા સપ્રિયાય દ્વિજાય સઃ । અંતર્ધાનં ગતો દેવઃ સ્વપ્નવત્પરિદૃશ્યતે
હરિએ પોતાના પ્રિયજન સાથે તે બ્રાહ્મણને આવું વરદાન આપ્યું અને પછી દેવતા સ્વપ્ન જેવો અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તદા સુમનયા યુક્તઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ । સુતીર્થે પાવને તસ્મિન્રેવાતીરે સુપુણ્યદે
પછી આનંદથી ભરાયેલા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સોમશર્માએ એ પવિત્ર અને પુણ્યમય તટ પર શુભ કાર્યો કર્યા.
અમરકંટકે વિપ્રો દાનં પુણ્યં કરોતિ સઃ । ગતે બહુતરે કાલે તસ્ય વૈ સોમશર્મણઃ
અમરકંટકમાં એ બ્રાહ્મણે દાન અને પુણ્યના કાર્યો કર્યા; અને ઘણા વર્ષો બાદ સોમશર્માનું જીવન આગળ વધ્યું.
કપિલારેવયોઃ સંગે સ્નાનં કૃત્વા સ નિર્ગતઃ । દૃષ્ટવાન્પુરતો વિપ્રઃ શ્વેતમેકં હિ કુંજરમ્
કપિલા અને રેવા નદીઓના સંગમમાં સ્નાન કરીને તે બહાર આવ્યો; અને એ બ્રાહ્મણે સામે એક સફેદ હાથી જોયો.
સુપ્રભં સુંદરં દિવ્યં સુમદં ચારુલક્ષણમ્ । નાનાભરણશોભાંગં બહુલક્ષ્મ્યા સમન્વિતમ્
એ હાથી તેજસ્વી, સુંદર, દિવ્ય અને મનોહર હતો, અનેક આભૂષણોથી શોભિત અને પુષ્કળ સમૃદ્ધિથી ભરપૂર હતો.
સિંદૂરૈઃ કુંકુમૈસ્તસ્ય કુંભસ્થલે વિરાજિતે । કર્ણનીલોત્પલયુતં પતાકાદંડસંયુતમ્
એના કપાળ પર સિંદૂર અને કુંકુમની રેખા ઝગમગતી હતી; કાનમાં નીલા કમળનાં કાનકાં અને ધ્વજદંડોથી સજ્જ હતો.
નાગોપરિસ્થિતો દિવ્યઃ પુરુષો દૃઢસુપ્રભઃ । દિવ્યલક્ષણસંપન્નઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ
એ હાથી પર એક દિવ્ય પુરુષ બેઠો હતો, જે દૃઢ અને તેજસ્વી, દિવ્ય લક્ષણો અને સર્વ આભૂષણોથી અલંકૃત હતો.
દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ । સુસૌમ્યં સોમવત્પૂર્ણચ્છત્રચામરસંયુતમ્
એ પુરુષે દિવ્ય માળા અને વસ્ત્રો પહેર્યા હતા, દિવ્ય સુગંધો લગાવ્યા હતા, ચંદ્ર જેવો શાંત અને સુંદર હતો, છત્રી અને ચામરાથી સજ્જ હતો.
નાગારૂઢં પ્રયાંતં તં પુનઃ પશ્યતિ સત્તમઃ । સિદ્ધચારણગંધર્વૈઃ સ્તૂયમાનં સુમંગલમ્
એ ઉત્તમ બ્રાહ્મણે ફરીથી જોયું કે એ પુરુષ હાથી પર આરૂઢ થઈ આગળ વધે છે, અને સિદ્ધો, ચારણો તથા ગંધર્વો દ્વારા સ્તુતિ પામે છે.
સગજં સુંદરં દૃષ્ટ્વા પુરુષં દિવ્યલક્ષણમ્ । વ્યતર્કયત્સોમશર્મા વિસ્મયાવિષ્ટમાનસઃ
સુંદર હાથી અને દિવ્ય લક્ષણો ધરાવતો પુરુષ જોઈ, સોમશર્માનું મન આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયું અને તેણે વિચારવા માંડ્યું.
કોઽયં પ્રયાતિ દિવ્યાંગઃ પંથાનં પ્રાપ્ય સુવ્રતઃ । એવં ચિંતયતસ્તસ્ય યાવદ્ગૃહં સમાપ્તવાન્
'આ દિવ્ય રૂપવાળો અને સદ્ગુણવાળો કોણ છે, જે આ માર્ગે જઈ રહ્યો છે?' આવું વિચારતો તે પોતાના ઘેર પહોંચી ગયો.
પ્રવિશંતં ગૃહદ્વારં દેવરૂપં મનોહરમ્ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ
જ્યારે તે ઘરના દ્વારેથી અંદર ગયો, ત્યારે દેવતુલ્ય મનોહર રૂપ જોઈ, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સોમશર્મા મહાન આનંદથી ભરાઈ ગયો.
સ્વગૃહં પ્રતિ ધર્માત્મા ત્વરમાણઃ પ્રયાતિ ચ । ગૃહદ્વારં ગતો યાવત્તાવત્તં તુ ન પશ્યતિ
ધર્મપ્રિય સોમશર્મા ઉતાવળથી પોતાના ઘેર ગયો; પણ ઘરના દ્વારે પહોંચતા તેને એ પુરુષ દેખાયો નહીં.
પતિતાન્યેવ પુષ્પાણિ સૌહૃદ્યાનિ મહામતિઃ । દિવ્યાનિ વાસયુક્તાનિ પ્રાંગણે દ્વિજસત્તમઃ
ઘરના આંગણે માત્ર સુગંધિત અને સુંદર દિવ્ય ફૂલો પડેલા હતા, જે મિત્રતાભાવથી ભરેલા લાગતા હતા.
ચંદનૈઃ કુંકુમૈઃ પુણ્યૈઃ સુગંધૈસ્તુ વિલેપિતમ્ । સ્વકીયં પ્રાંગણે દૃષ્ટ્વા દૂર્વાક્ષતસમન્વિતમ્
એણે પોતાના આંગણે ચંદન, કુંકુમ અને પવિત્ર સુગંધિત પદાર્થોથી લિપ્ત ભૂમિ જોઈ, સાથે દુર્વા ઘાસ અને અક્ષત પણ હતા.
સ એવં વિસ્મયાવિષ્ટશ્ચિંતયાનઃ પુનઃ પુનઃ । દદર્શ સુમનાં પ્રાજ્ઞો દિવ્યમંગલસંપદમ્
આ રીતે આશ્ચર્યમાં પડેલો અને વારંવાર વિચારતો સોમશર્મા, એ વિદ્વાન, દિવ્ય અને શુભ સમૃદ્ધિ જોઈ રહ્યો હતો.
સોમશર્મોવાચ- કેન દત્તાનિ દિવ્યાનિ એતાન્યાભરણાનિ ચ । શૃંગારંરૂપસૌભાગ્યં વસ્ત્રાલંકારભૂષણમ્
સોમશર્માએ પૂછ્યું: 'આ દિવ્ય આભૂષણો કોને દ્વારા આપવામાં આવ્યા? આ શૃંગાર, રૂપ અને વસ્ત્ર-આભૂષણ કોણે આપ્યાં?'
તન્મે ત્વં કારણં ભદ્રે કથયસ્વાવિશંકિતા । એવં સંભાષ્યતાં ભાર્યાં વિરરામ દ્વિજોત્તમઃ
હે સુમને, નિર્ભય થઈને મને આનું કારણ કહો. આમ કહીને, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાની પત્ની સામે વાત અટકાવી.
સુમનોવાચ- શૃણુ કાંત સમાયાતઃ કશ્ચિદ્દેવવરોત્તમઃ । શ્વેતનાગસમારૂઢો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
સુમનાએ કહ્યું: સાંભળો પ્રિય, એક ઉત્તમ દેવતા આવ્યા હતા, જે સફેદ હાથી પર સવાર હતા અને દેવતાના આભૂષણોથી શોભતા હતા.
દિવ્યગંધાનુલિપ્તાંગો દિવ્યાશ્ચર્યસમન્વિતઃ । ન જાને કો હિ દેવોસૌ વિપ્રગંધર્વસેવિતઃ
તેમના શરીરે દિવ્ય સુગંધ લગાવવામાં આવી હતી અને તેઓ અદ્ભુત ગુણોથી ભરપૂર હતા; કોણ દેવતા હતા એ મને ખબર નથી, પરંતુ બ્રાહ્મણો અને ગંધર્વો તેમની સેવા કરતા હતા.
સ્તૂયમાનઃ સમાયાતો દેવગંધર્વચારણૈઃ । યોષિતઃ પુણ્યરૂપાઢ્યા રૂપશૃંગારસંયુતાઃ
તેઓ દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ચારણો દ્વારા સ્તુતિ પામી આવ્યા હતા; અને પવિત્ર સૌંદર્યથી યુક્ત, આકર્ષક અને સૌમ્ય સ્ત્રીઓ પણ તેમની સાથે હતી.
સર્વાભરણશોભાઢ્યાઃ સર્વાઃ પૂર્ણમનોરથાઃ । તાભિઃ સહ સમક્ષં મે પુરુષેણ મહાત્મના
બધી સ્ત્રીઓ સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભતી અને તેમની બધી ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ હતી; એ મહાન આત્મા પુરુષ અને એ સ્ત્રીઓ સાથે, મારી સામે ઉપસ્થિત થયા.
ચતુષ્કં પૂરિતં રત્નૈઃ સર્વશોભાસમન્વિતમ્ । તત્રાહમાસને પુણ્યે સ્થાપિતા બ્રાહ્મણૈઃ કિલ
એક ચોરસ આસન, જે રત્નોથી ભરેલું અને સર્વશ્રેષ્ઠ તેજથી યુક્ત હતું, એ પવિત્ર સ્થાને બ્રાહ્મણોએ મારા માટે રાખ્યું હતું.
વસ્ત્રાલંકારભૂષાં મે દદુસ્તે સર્વ એવ હિ । વેદમંગલગીતૈસ્તુ શાસ્ત્રગીતૈશ્ચ પુણ્યદૈઃ
બધાએ મને વસ્ત્રો અને આભૂષણો પહેરાવ્યા અને વેદના શુભ ગીતો તથા શાસ્ત્રના પુણ્યદાયક ગીતો દ્વારા મને આલંકૃત કરી.
અભિષિક્તાસ્મિ તૈઃ સર્વૈરંતર્ધાનં પુનર્ગતાઃ । મામેવં પરિતઃ સર્વે પુનરૂચુર્દ્વિજોત્તમ
બધાએ મને અભિષેક કર્યો અને પછી તેઓ અદૃશ્ય થઈ ગયા. ત્યારબાદ, બધાએ મને ઘેરીને ફરીથી કહ્યું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ,
તવ ગેહં વયં સર્વે વસિષ્યામઃ સદૈવ હિ । શુચિર્ભવ સુકલ્યાણિ ભર્ત્રા સાર્દ્ધં સદૈવ હિ
અમે બધા હંમેશાં તારા ઘરમાં વસશું; હે શુભે, તું પવિત્ર રહે અને હંમેશાં પતિ સાથે એકતા રાખ.
એવમુક્ત્વા ગતાઃ સર્વે એવં દૃષ્ટં મયૈવ હિ । તયા યત્કથિતં વૃત્તં સમાકર્ણ્ય મહામતિઃ
આ રીતે કહીને, બધા ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા; અને મેં આ બધું પોતે જોયું. જે કંઈ તેણે વર્ણવ્યું, તે સાંભળીને વિદ્વાન પુરુષે—
પુનશ્ચિંતાં પ્રપન્નોઽસૌ કિમિદં દેવનિર્મિતમ્ । વિચિન્તયિત્વાથ તદા સોમશર્મા મહામતિઃ
પછી ફરી વિચારમાં પડ્યો: 'આ શું છે, દેવતાઓએ બનાવેલું?' ત્યારબાદ, વિચાર કરીને, વિદ્વાન સોમશર્માએ—
બ્રહ્મકર્મણિ સંયુક્તઃ સાધર્મ્યં ધર્મમુત્તમમ્ । તસ્માદ્ગર્ભં મહાભાગા દધાર વ્રતશાલિની
બ્રાહ્મણકર્મમાં તત્પર રહી, શ્રેષ્ઠ ધર્મ અને સદગુણમાં સ્થિર રહી, તેથી એ પુણ્યવતી અને વ્રતપાલક સ્ત્રીએ ગર્ભ ધારણ કર્યો.