હરિરુવાચ- તપસાનેન પુણ્યેન સત્યેનાનેન તે દ્વિજ । સ્તોત્રેણ પાવનેનાપિ તુષ્ટોસ્મિ વ્રિયતાં વરઃ
હરિએ કહ્યું: તારા આ તપ, પુણ્ય, સત્ય અને પવિત્ર સ્તોત્રથી હું પ્રસન્ન થયો છું, હે દ્વિજ, માંગ જે વર તારે ઇચ્છે છે.
વરં દદ્મિ મહાભાગ યત્તે મનસિ વર્તતે । યંયમિચ્છસિ કામં ત્વં તંતં તે પૂરયામ્યહમ્
હે મહાભાગ્યશાળી, તારા મનમાં જે ઇચ્છા છે, તે વર હું તને આપું છું; જે પણ તારી ઈચ્છા છે, તે હું પૂર્ણ કરીશ.
સોમશર્મોવાચ- પ્રથમં દેહિ મે કૃષ્ણ વરમેકં સુવાઞ્છિતમ્ । સુપ્રસન્નેન મનસા યદ્યસ્તિ સુદયા મમ
સોમશર્માએ કહ્યું: હે કૃષ્ણ, સૌપ્રથમ મને એક મનગમતો વર આપ; જો મારી અંદર સાચી દયા હોય અને તારો મન પ્રસન્ન હોય.
જન્મજન્માંતરં પ્રાપ્ય તવ ભક્તિં કરોમ્યહમ્ । દર્શયસ્વ પરં સ્થાનમચલં મોક્ષદાયકમ્
દરેક જન્મમાં તારી ભક્તિ મને મળે એવી કૃપા કર, અને મુક્તિ આપતું અડગ, સર્વોચ્ચ સ્થાન મને દર્શા.
સ્વવંશતારકં પુત્રં દિવ્યલક્ષણસંયુતમ્ । વિષ્ણુભક્તિપરં નિત્યં મમ વંશપ્રધારકમ્
મારા વંશને ઉદ્ધાર કરનાર, દિવ્ય લક્ષણો ધરાવતો, હંમેશા વિષ્ણુભક્ત અને મારા વંશનો મુખ્ય પુત્ર મને આપ.
સર્વજ્ઞં સર્વદં દાંતં તપસ્તેજઃ સમન્વિતમ્ । દેવબ્રાહ્મણલોકાનાં પાલકં પૂજકં સદા
સર્વજ્ઞ, દાનશીલ, દમવાળો, તપ અને તેજથી યુક્ત, દેવ અને બ્રાહ્મણોના લોકનો હંમેશા રક્ષક અને પૂજક હોય એવો પુત્ર મને આપ.
દેવમિત્રં પુણ્યભાવં દાતારં જ્ઞાનપંડિતમ્ । દેહિ મે ઈદૃશં પુત્રં દારિદ્રં હર કેશવ
દેવોનો મિત્ર, પુણ્યશીલ, દાનમાં આગળ, જ્ઞાનમાં પંડિત એવો પુત્ર મને આપ, હે કેશવ, મારી ગરીબી દૂર કર.
ભવત્વેવં ન સંદેહો વરમેનં વૃણોમ્યહમ્ । હરિરુવાચ- એવમસ્તુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
એવું જ થાઓ, એમાં કોઈ સંશય નથી; હું આ વર પસંદ કરું છું. હરિએ કહ્યું: એમ જ થાશે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એમાં કોઈ શંકા નથી.
મત્પ્રસાદાત્સુપુત્રસ્તુ તવ વંશ પ્રતારકઃ । ભોક્ષ્યસિ ત્વં વરાન્ભોગાન્દિવ્યાંશ્ચ માનુષાનિહ
મારી કૃપાથી તને સારો પુત્ર મળશે, જે તારા વંશને વધારશે; તું અહીં દૈવી અને માનવીય સુખોનો આનંદ માણીશ.
સમાલોક્ય પરં સૌખ્યં પુત્રસંભવજં શુભમ્ । યાવજ્જીવસિ વિપ્ર ત્વં તાવદ્દુઃખં ન પશ્યસિ
પુત્રથી થતું સર્વોચ્ચ સુખ અને શુભતા તું જોઈશ, હે વિદ્વાન, તારા જીવનભર તને દુઃખ નહીં આવે.
દાતા ભોક્તા ગુણગ્રાહી ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ । સુતીર્થે મરણં ચાપિ યાસ્યસિ ત્વં પરાં ગતિમ્
તમે દયાળુ, આનંદ માણનાર અને સારા ગુણોને ઓળખનાર બનશો—આમાં કોઈ શંકા નથી. અને પવિત્ર તીર્થસ્થાને મૃત્યુ પામવાથી તમે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામશો.
એવં વરં હરિર્દત્ત્વા સપ્રિયાય દ્વિજાય સઃ । અંતર્ધાનં ગતો દેવઃ સ્વપ્નવત્પરિદૃશ્યતે
હરિએ પોતાના પ્રિયજન સાથે તે બ્રાહ્મણને આવું વરદાન આપ્યું અને પછી દેવતા સ્વપ્ન જેવો અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તદા સુમનયા યુક્તઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ । સુતીર્થે પાવને તસ્મિન્રેવાતીરે સુપુણ્યદે
પછી આનંદથી ભરાયેલા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સોમશર્માએ એ પવિત્ર અને પુણ્યમય તટ પર શુભ કાર્યો કર્યા.
અમરકંટકે વિપ્રો દાનં પુણ્યં કરોતિ સઃ । ગતે બહુતરે કાલે તસ્ય વૈ સોમશર્મણઃ
અમરકંટકમાં એ બ્રાહ્મણે દાન અને પુણ્યના કાર્યો કર્યા; અને ઘણા વર્ષો બાદ સોમશર્માનું જીવન આગળ વધ્યું.
કપિલારેવયોઃ સંગે સ્નાનં કૃત્વા સ નિર્ગતઃ । દૃષ્ટવાન્પુરતો વિપ્રઃ શ્વેતમેકં હિ કુંજરમ્
કપિલા અને રેવા નદીઓના સંગમમાં સ્નાન કરીને તે બહાર આવ્યો; અને એ બ્રાહ્મણે સામે એક સફેદ હાથી જોયો.
સુપ્રભં સુંદરં દિવ્યં સુમદં ચારુલક્ષણમ્ । નાનાભરણશોભાંગં બહુલક્ષ્મ્યા સમન્વિતમ્
એ હાથી તેજસ્વી, સુંદર, દિવ્ય અને મનોહર હતો, અનેક આભૂષણોથી શોભિત અને પુષ્કળ સમૃદ્ધિથી ભરપૂર હતો.
સિંદૂરૈઃ કુંકુમૈસ્તસ્ય કુંભસ્થલે વિરાજિતે । કર્ણનીલોત્પલયુતં પતાકાદંડસંયુતમ્
એના કપાળ પર સિંદૂર અને કુંકુમની રેખા ઝગમગતી હતી; કાનમાં નીલા કમળનાં કાનકાં અને ધ્વજદંડોથી સજ્જ હતો.
નાગોપરિસ્થિતો દિવ્યઃ પુરુષો દૃઢસુપ્રભઃ । દિવ્યલક્ષણસંપન્નઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ
એ હાથી પર એક દિવ્ય પુરુષ બેઠો હતો, જે દૃઢ અને તેજસ્વી, દિવ્ય લક્ષણો અને સર્વ આભૂષણોથી અલંકૃત હતો.
દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ । સુસૌમ્યં સોમવત્પૂર્ણચ્છત્રચામરસંયુતમ્
એ પુરુષે દિવ્ય માળા અને વસ્ત્રો પહેર્યા હતા, દિવ્ય સુગંધો લગાવ્યા હતા, ચંદ્ર જેવો શાંત અને સુંદર હતો, છત્રી અને ચામરાથી સજ્જ હતો.
નાગારૂઢં પ્રયાંતં તં પુનઃ પશ્યતિ સત્તમઃ । સિદ્ધચારણગંધર્વૈઃ સ્તૂયમાનં સુમંગલમ્
એ ઉત્તમ બ્રાહ્મણે ફરીથી જોયું કે એ પુરુષ હાથી પર આરૂઢ થઈ આગળ વધે છે, અને સિદ્ધો, ચારણો તથા ગંધર્વો દ્વારા સ્તુતિ પામે છે.
સગજં સુંદરં દૃષ્ટ્વા પુરુષં દિવ્યલક્ષણમ્ । વ્યતર્કયત્સોમશર્મા વિસ્મયાવિષ્ટમાનસઃ
સુંદર હાથી અને દિવ્ય લક્ષણો ધરાવતો પુરુષ જોઈ, સોમશર્માનું મન આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયું અને તેણે વિચારવા માંડ્યું.
કોઽયં પ્રયાતિ દિવ્યાંગઃ પંથાનં પ્રાપ્ય સુવ્રતઃ । એવં ચિંતયતસ્તસ્ય યાવદ્ગૃહં સમાપ્તવાન્
'આ દિવ્ય રૂપવાળો અને સદ્ગુણવાળો કોણ છે, જે આ માર્ગે જઈ રહ્યો છે?' આવું વિચારતો તે પોતાના ઘેર પહોંચી ગયો.
પ્રવિશંતં ગૃહદ્વારં દેવરૂપં મનોહરમ્ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટઃ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ
જ્યારે તે ઘરના દ્વારેથી અંદર ગયો, ત્યારે દેવતુલ્ય મનોહર રૂપ જોઈ, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સોમશર્મા મહાન આનંદથી ભરાઈ ગયો.
સ્વગૃહં પ્રતિ ધર્માત્મા ત્વરમાણઃ પ્રયાતિ ચ । ગૃહદ્વારં ગતો યાવત્તાવત્તં તુ ન પશ્યતિ
ધર્મપ્રિય સોમશર્મા ઉતાવળથી પોતાના ઘેર ગયો; પણ ઘરના દ્વારે પહોંચતા તેને એ પુરુષ દેખાયો નહીં.
પતિતાન્યેવ પુષ્પાણિ સૌહૃદ્યાનિ મહામતિઃ । દિવ્યાનિ વાસયુક્તાનિ પ્રાંગણે દ્વિજસત્તમઃ
ઘરના આંગણે માત્ર સુગંધિત અને સુંદર દિવ્ય ફૂલો પડેલા હતા, જે મિત્રતાભાવથી ભરેલા લાગતા હતા.
ચંદનૈઃ કુંકુમૈઃ પુણ્યૈઃ સુગંધૈસ્તુ વિલેપિતમ્ । સ્વકીયં પ્રાંગણે દૃષ્ટ્વા દૂર્વાક્ષતસમન્વિતમ્
એણે પોતાના આંગણે ચંદન, કુંકુમ અને પવિત્ર સુગંધિત પદાર્થોથી લિપ્ત ભૂમિ જોઈ, સાથે દુર્વા ઘાસ અને અક્ષત પણ હતા.
સ એવં વિસ્મયાવિષ્ટશ્ચિંતયાનઃ પુનઃ પુનઃ । દદર્શ સુમનાં પ્રાજ્ઞો દિવ્યમંગલસંપદમ્
આ રીતે આશ્ચર્યમાં પડેલો અને વારંવાર વિચારતો સોમશર્મા, એ વિદ્વાન, દિવ્ય અને શુભ સમૃદ્ધિ જોઈ રહ્યો હતો.
સોમશર્મોવાચ- કેન દત્તાનિ દિવ્યાનિ એતાન્યાભરણાનિ ચ । શૃંગારંરૂપસૌભાગ્યં વસ્ત્રાલંકારભૂષણમ્
સોમશર્માએ પૂછ્યું: 'આ દિવ્ય આભૂષણો કોને દ્વારા આપવામાં આવ્યા? આ શૃંગાર, રૂપ અને વસ્ત્ર-આભૂષણ કોણે આપ્યાં?'
તન્મે ત્વં કારણં ભદ્રે કથયસ્વાવિશંકિતા । એવં સંભાષ્યતાં ભાર્યાં વિરરામ દ્વિજોત્તમઃ
હે સુમને, નિર્ભય થઈને મને આનું કારણ કહો. આમ કહીને, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાની પત્ની સામે વાત અટકાવી.
સુમનોવાચ- શૃણુ કાંત સમાયાતઃ કશ્ચિદ્દેવવરોત્તમઃ । શ્વેતનાગસમારૂઢો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
સુમનાએ કહ્યું: સાંભળો પ્રિય, એક ઉત્તમ દેવતા આવ્યા હતા, જે સફેદ હાથી પર સવાર હતા અને દેવતાના આભૂષણોથી શોભતા હતા.