સ્તુવંતિ તં મહાત્માનં સુતં વૈ કશ્યપસ્ય ચ । બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ વેદાશ્ચૈવ સમાગતાઃ
બધાએ કશ્યપના પુત્ર, મહાન આત્માને સ્તુતિ કરી; બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને ભેગા થયેલા વેદોએ પણ.
સાંગોપાંગૈશ્ચ સંયુક્તાસ્તસ્મિઞ્જાતે મહૌજસિ । ત્રૈલોક્યે યાનિ સત્વાનિ પુણ્યયુક્તાનિ સત્તમ
સાંગોપાંગ સાથે, ત્રણેય લોકના સર્વે પુણ્યવંત જીવોએ, એ મહાન શક્તિશાળી જન્મે ત્યારે, એકત્રિત થયા, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ.
સમાગતાનિ તત્રૈવ તસ્મિઞ્જાતે મહૌજસિ । મંગલં ચક્રિરે સર્વે ગીતપુણ્યૈર્મહોત્સવૈઃ
એ મહાન શક્તિશાળી જન્મે ત્યારે, ત્યાં ભેગા થયેલા બધા લોકોએ ગીત અને મહોત્સવથી શુભ કાર્ય કર્યા.
હર્ષેણ નિર્ભરાઃ સર્વે પૂજયંતો મહૌજસઃ । બ્રહ્માદ્યાશ્ચ ત્રયો દેવાઃ કશ્યપોથ બૃહસ્પતિઃ
બધા આનંદથી ભરપૂર થઈ, એ મહાન શક્તિશાળીનું પૂજન કર્યું; બ્રહ્મા, બીજા બે દેવો, કશ્યપ અને બૃહસ્પતિ સાથે.
ચક્રિરે નામકર્માણિ તસ્યૈવ હિ મહાત્મનઃ । વસુદત્તેતિ વિખ્યાતો વસુદેતિ પુનસ્તવ
એ મહાન આત્માની નામકરણ વિધિ કરી; તે વસુદત્ત તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો, અને ફરી વસુદ તરીકે પણ.
આખંડલેતિ તન્નામ મરુત્વાન્નામ તે પુનઃ । મઘવાંશ્ચ બિડૌજાસ્ત્વં પાકશાસન ઇત્યપિ
તેનું નામ અખંડલ પણ હતું, અને ફરી મારુત્વાન; તમે પણ મઘવાન, બિદૌજસ અને પાકશાસન તરીકે ઓળખાતા છો.
શક્રશ્ચૈવ હિ વિખ્યાત ઇંદ્રશ્ચૈવેતિ તે સુતઃ । ઇત્યેતાનિ ચ નામાનિ તસ્યૈવ ચ મહાત્મનઃ
તે શક્ર અને ઇન્દ્ર તરીકે પણ પ્રસિદ્ધ છે, તમારો પુત્ર; એ મહાન આત્માના નામો આ છે.
ચક્રુશ્ચ દેવતાઃ સર્વાઃ સંતુષ્ટા હૃષ્ટમાનસાઃ । સ્નાનં તુ કારયામાસુઃ સંસ્કારાણિ મહાસુરઃ
બધી સંતોષી અને આનંદિત દેવતાઓએ મહાસુર માટે સ્નાન અને અન્ય વિધિઓ કરાવ્યા.
વિશ્વકર્માણમાહૂય દદુરાભરણાનિ ચ । તાનિ પુણ્યાનિ દિવ્યાનિ તસ્મૈ તે તુ મહાત્મને
વિશ્વકર્માને બોલાવી, તેઓએ એ મહાન આત્માને પુણ્ય અને દિવ્ય આભૂષણો આપ્યા.
જાતે તસ્મિન્મહાભાગે દેવરાજે મહાત્મનિ । એવં મુદં તતઃ પ્રાપુઃ સર્વે દેવા મહૌજસઃ
જ્યારે એ મહાભાગ્યવાન, મહાન આત્મા, દેવોના રાજા જન્મ્યા, ત્યારે બધા શક્તિશાળી દેવોએ આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો.
પુણ્યે તિથૌ તથા ઋક્ષે સુમુહૂર્તે મહાત્મભિઃ । ઇંદ્રત્વે સ્થાપિતો દેવૈરભિષિક્તઃ સુમંગલૈઃ
પુણ્ય તિથિ, શુભ નક્ષત્ર અને સારા મુહૂર્તે, દેવોએ તેને ઇન્દ્રપદ પર સ્થાપિત કર્યો અને શુભ સંકેતો સાથે અભિષેક કર્યો.
પ્રાપ્તમૈંદ્રપદં તેન પ્રસાદાત્તસ્ય ચક્રિણઃ । તપશ્ચકાર તેજસ્વી વસુદત્તઃ સુરેશ્વરઃ
વિષ્ણુની કૃપાથી એ મહાન આત્માએ ઇન્દ્રપદ પ્રાપ્ત કર્યું; વસુદત્ત, દેવોના સ્વામી, તેજથી યુક્ત, તપ કરતો રહ્યો.
ઉગ્રેણ તેજસા યુક્તો વજ્રપાશાંકુશાયુધઃ
તે ઉગ્ર તેજથી ભરપૂર હતો, અને વજ્ર, પાશ અને અંકુશ જેવા શસ્ત્રો ધારણ કરતો હતો.
સૂત ઉવાચ- ઉગ્રં સમસ્તં તપસઃ પ્રભાવં વિલોક્ય શુક્રો નિજગાદ ગાથામ્ । લોકેષુ કોન્યો ન ભવિષ્યતીતિ યથા હિ ચાયં ચ સુદર્શનીયઃ
સૂતે કહ્યું—એના તપસ્યાના ભયંકર પ્રભાવને જોઈ, શુક્રે ગાથા ગાઈ: 'લોકોમાં બીજું કોઈ પણ એ જેટલું સુંદર ક્યારેય નહીં થાય.'
વિષ્ણોઃ પ્રસાદાન્ન પરો મહાત્મા સંપ્રાપ્તમૈશ્વર્યમિહૈવ દિવ્યમ્
વિષ્ણુની કૃપાથી, અહીં કોઈ પણ બીજા મહાન આત્માએ એવી દિવ્ય સત્તા પ્રાપ્ત નથી કરી.
અનેન તુલ્યો ન ભવિષ્યતીતિ લોકેષુ ચાન્યસ્તપસોગ્રવીર્યઃ
લોકોમાં બીજું કોઈ પણ એના તપ અને ઉગ્ર શક્તિમાં સમાન ક્યારેય નહીં થાય.
સૂત ઉવાચ- કશ્યપસ્ય ચ ભાર્યાન્યા દનુર્નામ તપસ્વિની । પુત્રશોકેન સંતપ્તા સંપ્રાપ્તા દિતિમંદિરમ્
સૂતાએ કહ્યું: કશ્યપની બીજી પત્ની, દાનુ નામની, તપસ્વિ અને પોતાના પુત્રના દુઃખથી પીડાયેલી, દિતીના ઘર પહોંચીને આવી.
રોદમાના પ્રણમ્યૈવ પાદપદ્મયુગં તદા । દુઃખેન મહતા પ્રાપ્તા દિતિસ્તાં પ્રત્યબોધયત્
તે રડતી હતી, અને દિતીના પદપદ્મો પર નમસ્કાર કરીને, ભારે દુઃખમાં ડૂબેલી હતી; દિતીએ તેને જાગૃત કરી.
દિતિરુવાચ- તવૈવ હિ મહાભાગે કિમિદં રોદકારણમ્ । પુત્રિણ્યશ્ચૈકપુત્રેણ લોકે નાર્યો ભવંતિ વૈ
દિતીએ કહ્યું: હે મહાભાગ્યવતી, તું શા માટે રડી રહી છે? સ્ત્રીઓ તો એક પુત્રથી માતા બનતી નથી.
ભવતી શતપુત્રાણાં ગુણિનામપિ ભામિનિ । માતા ત્વમસિ કલ્યાણિ શુંભાદીનાં મહાત્મનામ્
હે સુંદર, તું તો શંભ અને બીજા મહાન પુત્રો સહિત સો ગુણવાન પુત્રોની માતા છે.
કસ્માદ્દુઃખં ત્વયા પ્રાપ્તમેતન્મે કારણં વદ । હિરણ્યકશિપૂ રાજા હિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ
તને આ દુઃખ કેમ મળ્યું છે? મને કારણ કહી. હિરણ્યકશિપુ રાજા અને મહાબલી હિરણ્યાક્ષ—
યસ્યાઃ પુત્રૌ મહાત્માનૌ મહાબલપરાક્રમૌ । કસ્માદ્દુઃખં મહજ્જાતં તસ્માચ્ચૈવ સખે વદ
તેના પુત્રો મહાન અને શક્તિશાળી છે; તો તને આ મોટું દુઃખ કેમ થયું? મિત્ર, મને કહો.
આખ્યાહિ કારણં સર્વં યસ્માદ્રોદિષિ સાંપ્રતમ્ । એવમાભાષ્ય તાં દેવીં વિરરામ મનસ્વિની
તુ હવે કેમ રડી રહી છે, એનું આખું કારણ મને સમજાવ. આવું કહીને, દિતી, બુદ્ધિશાળી, શાંત રહી.
દનુરુવાચ- પશ્ય પશ્ય મહાભાગે સપત્ન્યાશ્ચ મનોરથમ્ । પરિપૂર્ણં કૃતં તેન દેવદેવેન ચક્રિણા
દાનુએ કહ્યું: હે મહાભાગ્યવતી, જોઈને, મારી સહપત્નીનો મનનો ઈચ્છિત કામ ભગવાન ચક્રધારી દ્વારા પૂર્ણ થયો છે.
યથાપૂર્વં વરો દત્તો હ્યદિત્યૈ દેવિ વિષ્ણુના । તથેદાનીં ચ પુત્રાય તસ્યા દત્તો વરો મહાન્
જેમ પહેલા, વિષ્ણુએ અદિતીને વર આપ્યો હતો, તેમ હવે તેના પુત્રને પણ મોટો વર મળ્યો છે.
કશ્યપાદ્વિશ્રુતો જાતસ્ત્રૈલોક્યપાલકઃ સુતઃ । ઇંદ્રત્વં તસ્ય વૈ દત્તં તવ પુત્રાદ્વિહૃત્ય ચ
કશ્યપમાંથી પ્રસિદ્ધ પુત્ર જન્મ્યો છે, જે ત્રણ લોકનો રક્ષક છે; તેને ઇન્દ્રપદ મળ્યું છે, અને તે તારા પુત્ર પાસેથી લીધું છે.
મનોરથૈસ્તુ સંપૂર્ણા અદિતિઃ સુખવર્દ્ધિની । કનીયાન્વસુદત્તશ્ચ તસ્યાઃ પુત્રશ્ચ સંપ્રતિ
અદિતી, પોતાની ઈચ્છાઓથી સંતોષ પામી છે અને સુખમાં વધતી જાય છે; તેનો સૌથી નાનો પુત્ર વસુદત્ત હવે તેના પુત્ર તરીકે છે.
ઐંદ્રં પદં સુદુષ્પ્રાપ્યં દેવૈઃ સાર્દ્ધં ભુનક્તિ ચ । દિતિરુવાચ- કસ્માત્પદાત્પરિભ્રષ્ટો મમ પુત્રો મહામતિઃ
તે ઇન્દ્રપદ, જે દેવો માટે પણ પામવું અઘરું છે, એ આનંદથી ભોગવે છે. દિતીએ કહ્યું: મારા બુદ્ધિશાળી પુત્રને એ પદમાંથી કેમ દૂર કરવામાં આવ્યો?
અન્યે ચ દાનવા દૈત્યાસ્તેજોભ્રષ્ટાઃ કથં સખે । તસ્ય ત્વં કારણં બ્રૂહિ વિસ્તરેણ યશસ્વિનિ
અને બીજા દાનવ અને દૈત્ય પણ કેવી રીતે તેજ ગુમાવી બેઠા છે, મિત્ર? હે પ્રસિદ્ધ, એનું વિગતવાર કારણ મને કહો.
તામાભાષ્ય દિતિર્વાક્યં વિરરામ સુદુઃખિતા । દનુરુવાચ- દેવાશ્ચ દાનવાઃ સર્વે સક્રોધાઃ સંગરં ગતાઃ
આવું કહીને, દિતી, ખૂબ દુઃખી થઈ, શાંત રહી. દાનુએ કહ્યું: બધા દેવો અને દાનવો ગુસ્સામાં યુદ્ધ કરવા ગયા.