નરાઃ સત્પુત્રમિચ્છંતિ કુલવંશપ્રભાવકમ્ । સ્ત્રિયો લોકે મહાભાગાઃ સુપુણ્યાઃ પુણ્યવત્સલાઃ
પુરુષો સારા પુત્રની ઈચ્છા રાખે છે, જે કુળને મહિમા આપે છે. દુનિયામાં પુણ્યશાળી અને સદ્ગુણવંતી સ્ત્રીઓ સદા પુણ્યને પ્રેમ કરતી હોય છે.
સુતમિચ્છંતિ સર્વત્ર પુણ્યાંગં પુણ્યસાધકમ્ । કુક્ષિં યસ્યા ગતો ગર્ભઃ સુપુણ્યઃ પરિવર્ત્તતે
સ્ત્રીઓ હંમેશા એવા પુત્રની ઈચ્છા રાખે છે, જે સારા કર્મો કરનાર અને પુણ્યમય હોય. જ્યારે સ્ત્રીના ગર્ભમાં પુણ્યવાન જીવ આવે છે, ત્યારે મહાન પુણ્ય ફળીભૂત થાય છે.
પુણ્યાન્પુત્રાન્પ્રસૂયેત સા નારી પુણ્યભાગિની । કુલાચારં કુલાધારં પિતૃમાતૃપ્રતારકમ્
પુણ્યવંતી સ્ત્રી સારા પુત્રોને જન્મ આપે છે—જે કુળની પરંપરા જાળવે છે, કુળને આધાર આપે છે અને પિતા-માતાનું ગૌરવ વધારે છે.
વિના પુણ્યૈઃ કથં નારી સંપ્રાપ્નોતિ સુતોત્તમમ્ । ન જાને કીદૃશૈઃ પુણ્યૈરેષ ભર્તા સુપુણ્યભાક્
પુણ્ય વિના સ્ત્રીને શ્રેષ્ઠ પુત્ર કેવી રીતે મળે? મને ખબર નથી કે કયા પુણ્યથી આ પતિને એટલું સૌભાગ્ય મળ્યું છે.
સંજાતો ધર્મવીર્યોપિ ધર્માત્મા ધર્મવત્સલઃ । યસ્ય વીર્યાન્મયા પ્રાપ્તા યૂયં પુત્રાસ્તતોધિકાઃ
એ પુત્ર ધર્મના બલથી જન્મ્યો છે, ધર્મપ્રેમી અને ધર્મને ચાહનાર છે. એની શક્તિથી મને તમે બધા પુત્રો મળ્યા છો, જે એથી પણ શ્રેષ્ઠ છો.
એવં પુણ્યપ્રભાવોયં ભવંતઃ પુણ્યવત્સલાઃ । મમ પુત્રાસ્તુ સંજાતાઃ પિતૃભક્તિપરાયણાઃ
આ બધું પુણ્યની શક્તિથી થયું છે—તેથી તમે બધા પુણ્યને પ્રેમ કરો છો. મારા પુત્રો પિતાની સેવા માટે જન્મ્યા છે.
અહો લોકેષુ પુણ્યૈશ્ચ સુપુત્રઃ પરિલભ્યતે । એકૈકશોધિકાઃ પંચ મયા પ્રાપ્તા મહાશયાઃ
હા, દુનિયામાં પુણ્યથી જ સારો પુત્ર મળે છે. મને પાંચ મહાન પુત્રો મળ્યા છે, દરેક એક બીજા કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.
યજ્વાનઃ પુણ્યશીલાશ્ચ તપસ્તેજઃ પરાક્રમાઃ । એવં સંવર્ધિતાસ્તે તુ તયા માત્રા પુનઃ પુનઃ
એ બધા યજ્ઞકર્તા, સારા સ્વભાવવાળા, તપશ્ચર્યા, તેજ અને પરાક્રમથી ભરપૂર છે. એમને એમની માતાએ વારંવાર ઉછેર્યા છે.
હર્ષેણ મહતાવિષ્ટાઃ પ્રણેમુર્માતરં સુતાઃ । પુત્રા ઊચુઃ- સુપુણ્યૈઃ પ્રાપ્યતે માતા સન્માતા સુપિતા કિલ
મોટા આનંદથી પુત્રોએ માતાને વંદન કર્યું અને કહ્યું: 'મહાન પુણ્યથી જ સાચી માતા અને સારા પિતા મળે છે.'
ભવતી પુણ્યકૃન્માતા નો ભાગ્યૈસ્તુ પ્રવર્તિતા । યસ્યા ગર્ભોદરં પ્રાપ્ય સુપુણ્યૈશ્ચ પ્રવર્દ્ધિતાઃ
'માતાજી, તમે પુણ્યકર્મ કરનારી છો, માત્ર ભાગ્યથી નહીં. તમારા ગર્ભમાં આવી અને પુણ્યથી ઉછર્યા છીએ,'
જન્મજન્મનિ ત્વં માતા પિતા ચૈવ ભવિષ્યથઃ । પિતોવાચ- શૃણુધ્વં મામકાઃ પુત્રાઃ સુવરં પુણ્યદાયકમ્
'દરેક જન્મમાં તમે અમારી માતા અને પિતા બનશો.' પિતાએ કહ્યું: 'મારા પ્રિય પુત્રો, આ શ્રેષ્ઠ અને પુણ્યદાયક વરદાન સાંભળો.'
મયિ તુષ્ટે સુતા ભોગા નનુ ભુંજંતુ ચાક્ષયાન્ । પુત્રા ઊચુઃ- યદિ તાત પ્રસન્નોસિ વરં દાતુમિહેચ્છસિ
'જો હું પ્રસન્ન છું, તો મારા પુત્રો, તમે અક્ષય સુખોનો આનંદ માણો.' પુત્રોએ કહ્યું: 'પિતાજી, જો તમે પ્રસન્ન છો અને વરદાન આપવા ઈચ્છો છો,'
અસ્માન્પ્રેષય ગોલોકં વૈષ્ણવં દાહવર્જિતમ્ । પિતોવાચ- ગચ્છધ્વં વૈષ્ણવં લોકં યૂયં વિગતકલ્મષાઃ
'તો અમને ગોલોકમાં મોકલો, વૈષ્ણવ લોકમાં, જ્યાં કોઈ દુઃખ નથી.' પિતાએ કહ્યું: 'તમે બધા પાપમુક્ત થઈને વૈષ્ણવ લોકમાં જાઓ.'
મત્પ્રસાદાત્તપોભિશ્ચ પિતૃભક્ત્યાનયા સ્વયા । એવમુક્તે તુ તેનાપિ સુવાક્યે ઋષિણા તતઃ
'મારી કૃપાથી, તપથી અને પિતાની ભક્તિથી તમને આ પ્રાપ્ત થયું છે.' જ્યારે ઋષિએ આ શુભ વચન કહ્યાં,
શંખચક્રગદાપાણિર્ગરુડારૂઢ આગતઃ । સપુત્રં શિવશર્માણમિત્યુવાચ પુનઃ પુનઃ
ત્યારે શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર, ગરુડ પર આરૂઢ ભગવાન આવ્યા અને શિવશર્મા અને તેના પુત્રોને વારંવાર સંબોધન કર્યું:
સપુત્રેણ ત્વયાદ્યૈવ જિતો ભક્ત્યાસ્મિ વૈ દ્વિજ । પુત્રૈઃ સાર્દ્ધં સમાગચ્છ ચતુર્ભિઃ પુણ્યકારિભિઃ
'આજે, દ્વિજ, તમે અને તમારા પુત્રોએ ભક્તિથી મને જીત્યો છે. હવે તમે અને તમારા ચાર પુણ્યકર્મી પુત્રો સાથે આવો.'
અનયા ભાર્યયા સાર્દ્ધં પુણ્યયા પતિકામ્યયા । શિવશર્મોવાચ- અમી ગચ્છંતુ પુત્રા મે વૈષ્ણવં લોકમુત્તમમ્
પતિને પ્રિય અને પુણ્યવાળી પત્ની સાથે શિવશર્માએ કહ્યું: મારા પુત્રો વૈષ્ણવના સર્વોચ્ચ લોકમાં જાય.
કંચિત્કાલં તુ નેષ્યામિ ભૂમૌ વૈ ભાર્યયા સહ । અનેનાપિ સુપુત્રેણ અંત્યેન સોમશર્મણા
હું થોડો સમય પૃથ્વી પર મારી પત્ની અને આ નાના, સારા પુત્ર સોમશર્મા સાથે રહીશ.
એવમુક્તે શુભે વાક્યે ઋષિણા સત્યભાષિણા । તાનુવાચાથ દેવેશઃ સુપુત્રાઞ્છિવશર્મણઃ
સત્ય બોલનાર ઋષિએ આ શુભ વચન કહ્યા પછી દેવોના સ્વામી એ શિવશર્માના સારા પુત્રોને સંબોધ્યા.
ગચ્છંતુ મોક્ષદં લોકં દાહપ્રલયવર્જિતમ્ । એવમુક્તે તતો વિપ્રાશ્ચત્વારઃ સત્યચેતસઃ
તેમને મોક્ષ આપનારા, દુઃખ અને વિનાશથી રહિત લોકમાં જવા દો. આવું કહેતાં, ચાર સત્યવંત બ્રાહ્મણો,
વિષ્ણુરૂપધરાઃ સર્વે બભૂવુસ્તત્ક્ષણાદપિ । ઇંદ્રનીલસમાવર્ણૈઃ શંખચક્રગદાધરાઃ
તુરંત જ બધા વિષ્ણુરૂપે દેખાવા લાગ્યા, ઈન્દ્રનીલ જેવા વાદળી રંગવાળા અને શંખ, ચક્ર, ગદા ધારણ કરનારા.
સર્વાભરણસૌભાગ્યા વિષ્ણુરૂપા મહૌજસઃ । હારકંકણશોભાઢ્યા રત્નમાલાભિશોભિતાઃ
બધા આભૂષણોથી શોભિત, વિષ્ણુરૂપે, મહાન તેજવાળા, હાર અને કંકણથી ઝગમગતા, રત્નમાળાથી શોભતા.
સૂર્યતેજઃપ્રતીકાશાસ્તેજોજ્વાલાભિરાવૃતાઃ । પ્રવિષ્ટા વૈષ્ણવં કાયં પશ્યતઃ શિવશર્મણઃ
સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવતા, તેજની જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલા, તેઓ વૈષ્ણવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા, શિવશર્મા જોતા હતા.
દીપં દીપા યથા યાંતિ તદ્વલ્લીના મહામતે । ગતાસ્તે વૈષ્ણવં ધામ પિતૃભક્ત્યા દ્વિજોત્તમાઃ
જેમ અનેક દીવા એક દીવામાં મિલે છે, એમ પિતૃભક્તિથી તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો વૈષ્ણવ ધામે ગયા.
પ્રભાવં તુ પ્રવક્ષ્યામિ સુસત્યં સોમશર્મણઃ
હવે હું સોમશર્માની સાચી મહિમા કહું છું.
સૂત ઉવાચ- ગતેષુ તેષુ ગોલોકં વૈષ્ણવં તમસઃ પરમ્ । શિવશર્મા મહાપ્રાજ્ઞઃ કનિષ્ઠં વાક્યમબ્રવીત્
સૂતાએ કહ્યું: જ્યારે તેઓ ગોલોક, અંધકારથી પર વૈષ્ણવ ધામે ગયા, ત્યારે વિદ્વાન શિવશર્માએ પોતાના નાના પુત્રને કહ્યું.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ- સોમશર્મન્મહાપ્રાજ્ઞ ત્વં પિતુર્ભક્તિતત્પરઃ । અમૃતસ્ય મહાકુંભં રક્ષ દત્તં મયાધુના
બ્રાહ્મણે કહ્યું: સોમશર્મા, તું વિદ્વાન અને પિતાની ભક્તિમાં તત્પર છે; હવે હું જે અમૃતનો મોટો કુંભ આપું છું, તેનું રક્ષણ કર.
તીર્થયાત્રાં પ્રયાસ્યામિ અનયા ભાર્યયા સહ । એવમસ્તુ મહાભાગ કરિષ્યે રક્ષણં શુભમ્
હું આ પત્ની સાથે તીર્થયાત્રા પર જઈશ. સારું, ભાગ્યશાળી, હું કુંભની સારી રીતે રક્ષા કરીશ.
કુંભં દત્વા સ મેધાવી તસ્ય હસ્તે મહાત્મનઃ । દશવર્ષપ્રમાણં તુ તપસ્તેપે નિરંતરમ્
મેદાવી એ મહાન પુત્રના હાથમાં કુંભ આપીને, સતત દસ વર્ષ સુધી તપ કર્યો.
કુંભં રક્ષતિ ધર્માત્મા દિવારાત્રમતંદ્રિતઃ । પુનઃ સ હિ સમાયાતઃ શિવશર્મા મહાયશાઃ
ધર્મનિષ્ઠ સોમશર્માએ દિવસ-રાત નિરંતર કુંભની રક્ષા કરી; પછી again મહાયશસ્વી શિવશર્મા પરત આવ્યા.