દ્વાવેતૌ તુ ગતૌ તત્ર પિતરં હૃષ્ટમાનસૌ । દ્વાભ્યાં તત્ર સમાસ્થાય શિવશર્માણમુત્તમમ્
બન્ને આનંદિત મનથી ત્યાં ગયા અને પોતાના પિતા, શ્રેષ્ઠ શિવશર્માને મળ્યા.
ધર્મશર્મા તદોવાચ પિતરં દીપ્તિસંયુતમ્ । મમાદ્યૈવ મહાભાગ તપસા જીવિતેન ચ
પછી ધર્મશર્માએ તેજસ્વી પિતાને કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યશાળી, આજે મારા તપ અને જીવનથી—'
વેદશર્મા સમાનીતસ્તં પુત્રં પ્રગૃહાણ ભોઃ । શિવશર્મા તતો હૃષ્ટો ભક્તિં વિજ્ઞાય તસ્ય ચ
'વેદશર્માને લઈને આવ્યો છું; હે પિતા, તમારો પુત્ર સ્વીકારો.' ત્યારે શિવશર્મા, તેની ભક્તિ જાણી, આનંદિત થયા.
ન કિંચિદબ્રવીત્તં તુ પુનશ્ચિંતામુપેયિવાન્ । પુરતો વિનયેનાપિ વર્તમાનં મહામતિમ્
એમ છતાં, તેમણે કંઈ કહ્યું નહીં અને ફરી વિચારમાં પડી ગયા, કારણ કે તેમનો વિદ્વાન પુત્ર નમ્રતાથી સામે ઊભો હતો.
વિષ્ણુશર્માણમાભાષીદ્વત્સ મે વચનં કુરુ । ઇંદ્રલોકં વ્રજસ્વાદ્ય તસ્માદાનય ચામૃતમ્
વિષ્ણુશર્માને કહ્યું: 'બેટા, મારી વાત માન. હવે તું ઇન્દ્રલોકમાં જા અને ત્યાંથી અમૃત લઈને આવ.'
અનયા કાન્તયા સાર્દ્ધં સ્થાતુમિચ્છામિ સાંપ્રતમ્ । સાગરાદ્યત્સમુત્પન્નમમૃતં વ્યાધિનાશનમ્
હવે હું આ પ્રિય સાથે રહેવા ઇચ્છું છું. સમુદ્રમાંથી જે અમૃત નીકળ્યું છે, તે રોગ દૂર કરે છે.
સાધુનેચ્છતિ મામેષા યથૈનાં તુ લભામ્યહમ્ । તથા કુરુષ્વ શીઘ્રં ત્વમન્યથાન્યં પ્રયાસ્યતિ
આ સ્ત્રી મને ખૂબ ઇચ્છે છે; જેથી હું તેને મેળવી શકું, તું ઝડપથી એમ જ કર. નહિંતર, એ બીજાને પસંદ કરી લેશે.
વૃદ્ધં જ્ઞાત્વાવમન્યેત ઇયં બાલા સુરૂપિણી । અદ્ય દેવ્યાનયા સાર્દ્ધં પ્રિયયા ભુવનત્રયે
મને વૃદ્ધ જાણીને આ સુંદર યુવાન સ્ત્રી મને અવગણે છે. આજે હું આ પ્રિય દેવી સાથે ત્રણેય લોકમાં રહું છું—
નિર્દોષો વ્યાધિનિર્મુક્તો યથા તાત ભવામ્યહમ્ । તથા કુરુષ્વ મે વત્સ મદ્ભક્તોસિ યદા ભુવિ
મારો દીકરો, તું એવું કર કે હું નિર્દોષ અને રોગમુક્ત બની જાઉં, કેમ કે તું પૃથ્વી પર મારો ભક્ત છે.
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં પિતુસ્તસ્ય મહાત્મનઃ । વિષ્ણુશર્મા તદોવાચ પિતરં દીપ્તતેજસમ્
પિતાના આ વચન સાંભળી, વિશાળ આત્માવાળા વિષ્ણુશર્માએ પછી તેજસ્વી પિતાને કહ્યું:
સર્વમેતત્કરિષ્યામિ ભવતઃ સુખમુત્તમમ્ । એવમાભાષ્ય ધર્માત્મા વિષ્ણુશર્મા મહામતિઃ
'હું આ બધું કરીશ, જેથી તમને શ્રેષ્ઠ સુખ મળે.' એમ કહીને ધર્મનિષ્ઠ અને બુદ્ધિશાળી વિષ્ણુશર્માએ પ્રતિસાદ આપ્યો.
પિતરં તં નમસ્કૃત્ય પુનઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્ । બલેન મહતા સોપિ તપસા નિયમેન ચ
પિતાને વંદન કરીને અને પ્રદક્ષિણ કરી, તેણે મહાન બળ, તપ અને નિયમ સાથે પ્રસ્થાન કર્યું.
અંતરિક્ષગતશ્ચાસીદ્ગચ્છમાનસ્ય ધીમતઃ । સ મહાવાયુવેગેન ઐંદ્રં સંપ્રતિગચ્છતિ
જ્યારે તે બુદ્ધિશાળી આકાશમાં જતો હતો, ત્યારે મહા પવનની જેમ ઇન્દ્રલોક તરફ આગળ વધ્યો.
સૂત ઉવાચ- પ્રસ્થિતસ્તેન માર્ગેણ પ્રવિષ્ટો ગગનાંતરે । સ દૃષ્ટો દેવદેવેન સહસ્રાક્ષેણ ધીમતા
સૂતે કહ્યું: તે માર્ગે નીકળી, ગગન વચ્ચે પ્રવેશ્યો ત્યારે, તેને બુદ્ધિશાળી સહસ્ત્રનેત્ર દેવે જોયો.
ઉદ્યમં તસ્ય વૈ જ્ઞાત્વા ચક્રે વિઘ્નં સુરાધિરાટ્ । મેનિકાંતામુવાચેદં ગચ્છ ત્વં મમ શાસનાત્
તેના ઇરાદા જાણી, દેવરાજે વિઘ્ન ઊભું કર્યું. તેણે મેનિકાને કહ્યું: 'મારા આદેશથી તું જા.'
સમાચરસ્વાસ્ય શીઘ્રં ગત્વા વિઘ્નં સુમધ્યમે । અસ્યૈવ વિપ્રવર્યસ્ય પુત્રસ્ય શિવશર્મણઃ
'સુંદર કટિવાળી, તું ઝડપથી જઈને આ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, શિવશર્માના પુત્ર માટે વિઘ્ન ઊભું કર.'
તથા કુરુષ્વ ભદ્રં તે યથા નાયાતિ મે ગૃહમ્ । એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં મેનિકા પ્રસ્થિતા ત્વરાત્
'ભલા, એવું કર કે એ મારા ઘરમાં આવી ન શકે.' આ વચન સાંભળી મેનિકા તરત જ નીકળી.
સૂત ઉવાચ- રૂપૌદાર્યગુણોપેતા સર્વાલંકારભૂષિતા । નંદનસ્ય વનસ્યાંતે દોલાયાં સમુપસ્થિતા
સૂતે કહ્યું: સૌંદર્ય, ઉદારતા અને ગુણોથી યુક્ત, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભિત, એ નંદનવનના અંતે ઝૂલામાં આવી પહોંચી.
સુસ્વરેણ પ્રગાયંતી ગીતં વીણાસ્વરોપમમ્ । તેન દૃષ્ટા વિશાલાક્ષી ચતુરા ચારુલોચના
મીઠા સ્વરે ગીત ગાતી, જેનું સંગીત વીણાના સ્વર જેવું હતું, એવી વિશાળ ને સુંદર આંખોવાળી, બુદ્ધિશાળી સ્ત્રી તેને દેખાઈ.
વ્યવસાયં તતો જ્ઞાત્વા તસ્યા વિઘ્નમનુત્તમમ્ । ઇંદ્રેણ પ્રેષિતા ચૈષા ન ચ ભદ્રકરા ભવેત્
તેના આવવાનો હેતુ મહાન વિઘ્ન ઊભું કરવાનો છે અને એ ઇન્દ્ર દ્વારા મોકલાઈ છે, એ જાણીને, એ સમજ્યો કે એ શુભ ફળ આપનાર નથી.
એવં જ્ઞાત્વા જગામાથ સત્વરેણ દ્વિજોત્તમઃ । તયા દૃષ્ટસ્તથા પૃષ્ટઃ ક્વ યાસ્યસિ મહામતે
આ જાણીને, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ઝડપથી આગળ વધ્યો. તેને જોઈને, મેનિકાએ પૂછ્યું: 'મહાબુદ્ધિશાળી, તમે ક્યાં જાઓ છો?'
વિષ્ણુશર્મા તદોવાચ મેનિકાં કામચારિણીમ્ । ઇંદ્રલોકં પ્રયાસ્યામિ પિતુરર્થે ત્વરાન્વિતઃ
વિષ્ણુશર્માએ મેનિકા, જે મનમોજી હતી, તેને કહ્યું: 'હું પિતાના હિત માટે, ઉતાવળમાં ઇન્દ્રલોક જઈ રહ્યો છું.'
મેનિકા વિષ્ણુશર્માણં પ્રત્યુવાચ પ્રિયં પુનઃ । કામબાણૈઃ પ્રભિન્નાહં ત્વામદ્ય શરણં ગતા
મેનિકા ફરી પ્રેમપૂર્વક વિષ્ણુશર્માને બોલી: કામના બાણોથી હું ઘાયલ થઈ ગઈ છું અને આજે તારી શરણે આવી છું.
રક્ષસ્વ દ્વિજશાર્દૂલ યદિ ધર્મમિહેચ્છસિ । યાવદ્ધિ ત્વં મયા દૃષ્ટઃ કામાકુલિતચેતસા
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, જો તને અહીં ધર્મમાં રસ હોય તો મને રક્ષે; કેમ કે જ્યારેથી મેં તને જોયું છે, ત્યારેથી મારું મન કામથી વ્યાકુળ થઈ ગયું છે.
કામાનલેન સંદગ્ધા તાવદેવ ન સંશયઃ । સંભ્રાંતા કામસંતપ્તા પ્રસાદસુમુખો ભવ
કામની આગમાં હું બળી રહી છું, એમાં કોઈ શંકા નથી; કામથી તપેલી અને ગભરાયેલી છું—મારે પર કૃપાળુ અને શાંત ચહેરો રાખ.
વિષ્ણુશર્મોવાચ- ચરિત્રં દેવદેવસ્ય વિદિતં મે વરાનને । ભવત્યાશ્ચપ્રજાનામિનાહંચૈતાદૃશઃશુભે
વિષ્ણુશર્માએ કહ્યું: હે સુંદરમુખી, દેવોના દેવનું વર્તન મને જાણીતું છે; અને તારા મનમાં શું છે, એ પણ હું જાણું છું, હે શુભે, હું એવો જ છું, જેવો તું જોઈ રહી છે.
ભવત્યાસ્તેજસા રૂપૈરન્યે મુહ્યંતિ શોભને । વિશ્વામિત્રાદયો દેવિ પુત્રોહં શિવશર્મણઃ
હે શોભન, તારી તેજસ્વિતા અને રૂપથી બીજા લોકો મોહિત થઈ જાય છે; હે દેવી, હું શિવશર્માનો પુત્ર છું, જેમ કે વિશ્વામિત્ર અને બીજાઓ છે.
યોગસિદ્ધિં ગતસ્યાપિ તપઃ સિદ્ધસ્ય ચાબલે । કામાદયો મહાદોષા આદાવેવ વિનિર્જિતાઃ
હે બાળા, યોગસિદ્ધિ અને તપસ્યામાં પૂર્ણતા મેળવ્યા પછી પણ, કામ વગેરે મોટા દોષો તો શરૂઆતમાં જ જીતાઈ ગયા હતા.
અન્યં ભજ વિશાલાક્ષિ ઇંદ્રલોકં વ્રજામ્યહમ્ । એવમુક્ત્વા જગામાથ ત્વરિતો દ્વિજસત્તમઃ
હે વિશાળનેત્રવાળી, તું બીજાને શોધ; હું તો ઇન્દ્રલોક જાઉં છું. એવું કહીને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ ઝડપથી ચાલ્યો ગયો.
નિષ્ફલા મેનકા જાતા પૃષ્ટા દેવેન વજ્રિણા । વિભીષાં દર્શયામાસ નાનારૂપાં પુનઃ પુનઃ
મેનિકા નિષ્ફળ રહી; જ્યારે વજ્રધારી દેવએ પૂછ્યું, ત્યારે તેણે વારંવાર અનેક પ્રકારના ભયજનક રૂપ બતાવ્યા.