તેન સત્યેન મે ધર્મ વેદશર્મા સ જીવતુ । ધર્મ ઉવાચ- દમશૌચેન સત્યેન તપસા તવ સુવ્રત
'એ સત્યના બળે, હે ધર્મ, વેદશર્મા જીવતો રહે.' ધર્મે કહ્યું: 'તારા દમ, શુદ્ધિ, સત્ય અને તપના બળે, હે સદ્ગુણવાન—'
પિતૃભક્ત્યા તવ ભ્રાતા વેદશર્મા મહાભુજઃ । પુનરેવ મહાત્માસૌ જીવનં ચ લભિષ્યતિ
'પિતાની ભક્તિથી, તારો ભાઈ વેદશર્મા, જે મહાબાહુ છે, એ મહાન આત્મા ફરીથી જીવન પ્રાપ્ત કરશે.'
તપસાનેન તુષ્ટોસ્મિ પિતૃભક્ત્યા મહામતે । વરં વરય ભદ્રં તે દુર્લભં ધર્મવિત્તમૈઃ
'આ તપ અને પિતાની ભક્તિથી, હે વિદ્વાન, હું પ્રસન્ન થયો છું. હે શુભેચ્છુક, ધર્મને જાણનારા માટે પણ દુર્લભ એવો વરદાન માગ.'
એવમાકર્ણિતં તેન સુવાક્યં ધર્મશર્મણા । વૈવસ્વતં મહાત્માનં સમુવાચ મહાયશાઃ
ધર્મશર્માના આ સુંદર વચનો સાંભળીને, મહાન યશસ્વી એ વૈવસ્વત મહાત્માને સંબોધ્યા.
દેહિ મે ત્વચલાં ભક્તિં પિતુઃ પાદાર્હણે પુનઃ । ધર્મે રતિં તથા મોક્ષં સુપ્રસન્નો યદા મમ
'મને ફરીથી પિતાના ચરણસેવામાં અડગ ભક્તિ, ધર્મમાં પ્રીતિ અને તું જ્યારે પ્રસન્ન હોય ત્યારે મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય—એવું વરદાન આપ.'
તમુવાચ તતો ધર્મો મત્પ્રસાદાદ્ભવિષ્યતિ । એવમુક્તે મહાવાક્યે વેદશર્મા તદોત્થિતઃ
પછી ધર્મે કહ્યું: 'મારી કૃપાથી એવું જ થશે.' આ મહાન વચન બોલાતા જ વેદશર્મા તત્કાળ ઉઠી બેઠો.
પ્રસુપ્તવન્મહાપ્રાજ્ઞો ધર્મશર્માણમબ્રવીત્ । ક્વ સા દેવી ગતા ભ્રાતઃ ક્વ સ તાતો ભવેદિતિ
જાગી ને, મહાપ્રજ્ઞ વેદશર્માએ ધર્મશર્માને પૂછ્યું: 'ભાઈ, એ દેવી ક્યાં ગઈ? આપણો પિતા ક્યાં છે?'
સમાસેન સમાખ્યાતં યથા પિત્રા નિયોજિતઃ । સમાજ્ઞાય તતો હૃષ્ટો ધર્મશર્મા તમબ્રવીત્
પિતાએ જે રીતે કહ્યું હતું તે સંક્ષિપ્તમાં સમજાવાયું. પછી સમજીને, ધર્મશર્માએ આનંદપૂર્વક તેને કહ્યું.
મમાદ્યૈવ મહાભાગ શિરસા જીવિતેન ચ । સંમુખી ભવ વૈ ભ્રાતઃ કોન્યો મે ત્વાદૃશો ભુવિ
'હે મહાભાગ્યશાળી, આજે મારા શિર અને જીવનથી, ભાઈ, તું મારા સામે હાજર રહે. ધરતી પર તારા જેવો બીજો કોણ છે?'
ભ્રાતરં ચૈવમાભાષ્ય ઉત્સુકઃ પિતરં પ્રતિ । ગમનાય મતિં ચક્રે ભ્રાત્રા ચ ધર્મશર્મણા
ભાઈને આમ કહીને, પિતાને મળવા માટે ઉત્સુક થઈ, ધર્મશર્મા સાથે જવાનું નક્કી કર્યું.
દ્વાવેતૌ તુ ગતૌ તત્ર પિતરં હૃષ્ટમાનસૌ । દ્વાભ્યાં તત્ર સમાસ્થાય શિવશર્માણમુત્તમમ્
બન્ને આનંદિત મનથી ત્યાં ગયા અને પોતાના પિતા, શ્રેષ્ઠ શિવશર્માને મળ્યા.
ધર્મશર્મા તદોવાચ પિતરં દીપ્તિસંયુતમ્ । મમાદ્યૈવ મહાભાગ તપસા જીવિતેન ચ
પછી ધર્મશર્માએ તેજસ્વી પિતાને કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યશાળી, આજે મારા તપ અને જીવનથી—'
વેદશર્મા સમાનીતસ્તં પુત્રં પ્રગૃહાણ ભોઃ । શિવશર્મા તતો હૃષ્ટો ભક્તિં વિજ્ઞાય તસ્ય ચ
'વેદશર્માને લઈને આવ્યો છું; હે પિતા, તમારો પુત્ર સ્વીકારો.' ત્યારે શિવશર્મા, તેની ભક્તિ જાણી, આનંદિત થયા.
ન કિંચિદબ્રવીત્તં તુ પુનશ્ચિંતામુપેયિવાન્ । પુરતો વિનયેનાપિ વર્તમાનં મહામતિમ્
એમ છતાં, તેમણે કંઈ કહ્યું નહીં અને ફરી વિચારમાં પડી ગયા, કારણ કે તેમનો વિદ્વાન પુત્ર નમ્રતાથી સામે ઊભો હતો.
વિષ્ણુશર્માણમાભાષીદ્વત્સ મે વચનં કુરુ । ઇંદ્રલોકં વ્રજસ્વાદ્ય તસ્માદાનય ચામૃતમ્
વિષ્ણુશર્માને કહ્યું: 'બેટા, મારી વાત માન. હવે તું ઇન્દ્રલોકમાં જા અને ત્યાંથી અમૃત લઈને આવ.'
અનયા કાન્તયા સાર્દ્ધં સ્થાતુમિચ્છામિ સાંપ્રતમ્ । સાગરાદ્યત્સમુત્પન્નમમૃતં વ્યાધિનાશનમ્
હવે હું આ પ્રિય સાથે રહેવા ઇચ્છું છું. સમુદ્રમાંથી જે અમૃત નીકળ્યું છે, તે રોગ દૂર કરે છે.
સાધુનેચ્છતિ મામેષા યથૈનાં તુ લભામ્યહમ્ । તથા કુરુષ્વ શીઘ્રં ત્વમન્યથાન્યં પ્રયાસ્યતિ
આ સ્ત્રી મને ખૂબ ઇચ્છે છે; જેથી હું તેને મેળવી શકું, તું ઝડપથી એમ જ કર. નહિંતર, એ બીજાને પસંદ કરી લેશે.
વૃદ્ધં જ્ઞાત્વાવમન્યેત ઇયં બાલા સુરૂપિણી । અદ્ય દેવ્યાનયા સાર્દ્ધં પ્રિયયા ભુવનત્રયે
મને વૃદ્ધ જાણીને આ સુંદર યુવાન સ્ત્રી મને અવગણે છે. આજે હું આ પ્રિય દેવી સાથે ત્રણેય લોકમાં રહું છું—
નિર્દોષો વ્યાધિનિર્મુક્તો યથા તાત ભવામ્યહમ્ । તથા કુરુષ્વ મે વત્સ મદ્ભક્તોસિ યદા ભુવિ
મારો દીકરો, તું એવું કર કે હું નિર્દોષ અને રોગમુક્ત બની જાઉં, કેમ કે તું પૃથ્વી પર મારો ભક્ત છે.
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં પિતુસ્તસ્ય મહાત્મનઃ । વિષ્ણુશર્મા તદોવાચ પિતરં દીપ્તતેજસમ્
પિતાના આ વચન સાંભળી, વિશાળ આત્માવાળા વિષ્ણુશર્માએ પછી તેજસ્વી પિતાને કહ્યું:
સર્વમેતત્કરિષ્યામિ ભવતઃ સુખમુત્તમમ્ । એવમાભાષ્ય ધર્માત્મા વિષ્ણુશર્મા મહામતિઃ
'હું આ બધું કરીશ, જેથી તમને શ્રેષ્ઠ સુખ મળે.' એમ કહીને ધર્મનિષ્ઠ અને બુદ્ધિશાળી વિષ્ણુશર્માએ પ્રતિસાદ આપ્યો.
પિતરં તં નમસ્કૃત્ય પુનઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્ । બલેન મહતા સોપિ તપસા નિયમેન ચ
પિતાને વંદન કરીને અને પ્રદક્ષિણ કરી, તેણે મહાન બળ, તપ અને નિયમ સાથે પ્રસ્થાન કર્યું.
અંતરિક્ષગતશ્ચાસીદ્ગચ્છમાનસ્ય ધીમતઃ । સ મહાવાયુવેગેન ઐંદ્રં સંપ્રતિગચ્છતિ
જ્યારે તે બુદ્ધિશાળી આકાશમાં જતો હતો, ત્યારે મહા પવનની જેમ ઇન્દ્રલોક તરફ આગળ વધ્યો.
સૂત ઉવાચ- પ્રસ્થિતસ્તેન માર્ગેણ પ્રવિષ્ટો ગગનાંતરે । સ દૃષ્ટો દેવદેવેન સહસ્રાક્ષેણ ધીમતા
સૂતે કહ્યું: તે માર્ગે નીકળી, ગગન વચ્ચે પ્રવેશ્યો ત્યારે, તેને બુદ્ધિશાળી સહસ્ત્રનેત્ર દેવે જોયો.
ઉદ્યમં તસ્ય વૈ જ્ઞાત્વા ચક્રે વિઘ્નં સુરાધિરાટ્ । મેનિકાંતામુવાચેદં ગચ્છ ત્વં મમ શાસનાત્
તેના ઇરાદા જાણી, દેવરાજે વિઘ્ન ઊભું કર્યું. તેણે મેનિકાને કહ્યું: 'મારા આદેશથી તું જા.'
સમાચરસ્વાસ્ય શીઘ્રં ગત્વા વિઘ્નં સુમધ્યમે । અસ્યૈવ વિપ્રવર્યસ્ય પુત્રસ્ય શિવશર્મણઃ
'સુંદર કટિવાળી, તું ઝડપથી જઈને આ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, શિવશર્માના પુત્ર માટે વિઘ્ન ઊભું કર.'
તથા કુરુષ્વ ભદ્રં તે યથા નાયાતિ મે ગૃહમ્ । એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં મેનિકા પ્રસ્થિતા ત્વરાત્
'ભલા, એવું કર કે એ મારા ઘરમાં આવી ન શકે.' આ વચન સાંભળી મેનિકા તરત જ નીકળી.
સૂત ઉવાચ- રૂપૌદાર્યગુણોપેતા સર્વાલંકારભૂષિતા । નંદનસ્ય વનસ્યાંતે દોલાયાં સમુપસ્થિતા
સૂતે કહ્યું: સૌંદર્ય, ઉદારતા અને ગુણોથી યુક્ત, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભિત, એ નંદનવનના અંતે ઝૂલામાં આવી પહોંચી.
સુસ્વરેણ પ્રગાયંતી ગીતં વીણાસ્વરોપમમ્ । તેન દૃષ્ટા વિશાલાક્ષી ચતુરા ચારુલોચના
મીઠા સ્વરે ગીત ગાતી, જેનું સંગીત વીણાના સ્વર જેવું હતું, એવી વિશાળ ને સુંદર આંખોવાળી, બુદ્ધિશાળી સ્ત્રી તેને દેખાઈ.
વ્યવસાયં તતો જ્ઞાત્વા તસ્યા વિઘ્નમનુત્તમમ્ । ઇંદ્રેણ પ્રેષિતા ચૈષા ન ચ ભદ્રકરા ભવેત્
તેના આવવાનો હેતુ મહાન વિઘ્ન ઊભું કરવાનો છે અને એ ઇન્દ્ર દ્વારા મોકલાઈ છે, એ જાણીને, એ સમજ્યો કે એ શુભ ફળ આપનાર નથી.