દ્વાપરે યજ્ઞમિત્યાહુર્દાનમેકં કલૌ યુગે। સર્વેષામેવ દાનાનામિદમેવૈકમુત્તમમ્
દ્વાપર યુગમાં યજ્ઞને શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, અને કલિયુગમાં દાનને; બધા દાનોમાં આ દાન સર્વોત્તમ છે.
અભયં સર્વભૂતાનાં નાસ્તિ દાનમતઃ પરમ્। દાનં પ્રધાનં શૂદ્રસ્ય ત્વિત્યાહ ભગવાન્પ્રભુઃ
બધા જીવોને નિર્ભયતા આપવાથી વધારે દાન બીજું નથી; ભગવાને પોતે કહ્યું છે કે દાન શૂદ્ર માટે મુખ્ય છે.
દાનેન સર્વકામાપ્તિસ્તસ્ય સંજાયતે તપઃ। પુણ્યં પવિત્રમાયુષ્યં સર્વપાપવિનાશનમ્
દાનથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે અને તપની શક્તિ મળે છે; એ પુણ્ય, પવિત્રતા, આયુષ્ય આપે છે અને બધા પાપોનો નાશ કરે છે.
પુરાણમેતત્કથિતં તીર્થશ્રાદ્ધાનુવર્ણનમ્। શૃણોતિ યઃ પઠેદ્વાપિ શ્રીમાન્સંજાયતે નરઃ
આ પુરાણમાં તીર્થ અને શ્રાદ્ધનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે; જે આ સાંભળે છે અથવા વાંચે છે, તે ધનવાન બને છે.
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સલક્ષ્મીકં હરિં લભેત્। ઇદં મહારાજ અગાદિ તુભ્યં પુણ્યં મહાપાતકનાશનં ચ
બધા પાપોથી મુક્ત થઈ, તે લક્ષ્મી સાથે હરિને પામે છે; હે મહારાજા, આ પાવન અને મહાપાપ નાશક ઉપદેશ તને આપવામાં આવ્યો છે.
બ્રહ્માર્કરુદ્રૈશ્ચ સુપૂજિતં ચ શ્રોતવ્યમેતત્પ્રવદંતિ તજ્જ્ઞાઃ। સૃષ્ટિખંડમિદં રાજન્મયા તુભ્યં પ્રકીર્તિતમ્
આ બ્રહ્મા, સૂર્ય અને રુદ્ર દ્વારા ખૂબ પૂજાય છે, તેથી આ સાંભળવું જોઈએ; હે રાજા, જ્ઞાની લોકો પણ એવું કહે છે અને મેં તને સર્જનખંડ સંભળાવ્યો છે.
પુરાણસ્યાદિભૂતં ચ નવધા સૃષ્ટિ પૌષ્કરમ્। દ્વિજેભ્યઃ શ્રાવયેદ્વિદ્વાન્યશ્ચ વૈ શૃણુયાત્પઠેત્। કલ્પકોટિશતં સાગ્રં બ્રહ્મલોકે સ મોદતે
આ પુરાણની શરૂઆત છે, નવ પ્રકારની પૌષ્કર સર્જન છે; વિદ્વાનએ દ્વિજોને સંભળાવવું જોઈએ અને બીજાઓએ પણ સાંભળવું કે વાંચવું જોઈએ; તે બ્રહ્માના લોકમાં કરોડો કલ્પ સુધી આનંદ કરે છે.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે સૃષ્ટિખંડે પુરાણાવતારે ગ્રહાર્ચનવર્ણનંનામ દ્વ્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના સર્જનખંડમાં 'ગ્રહપૂજા વર્ણન' નામના બ્યાસી અધ્યાયનું સમાપન થાય છે.
ૐ શ્રીગણેશાય નમઃ ઋષય ઊચુઃ- શૃણુ સૂત મહાભાગ સર્વતત્ત્વાર્થકોવિદ । સંદેહમાગતં વિદ્વન્દારુણં બુદ્ધિનાશનમ્
ૐ શ્રીગણેશાય નમઃ। ઋષિઓએ કહ્યું: હે સૂત, સર્વ તત્ત્વોનું જ્ઞાન ધરાવનાર, તું સાંભળ; એક ગંભીર અને બુદ્ધિને નષ્ટ કરનાર સંશય ઊભો થયો છે, હે વિદ્વાન.
કેચિત્પઠંતિ પ્રહ્લાદં પુરાણેષુ દ્વિજોત્તમાઃ । પંચવર્ષાન્વિતેનાપિ કેશવઃ પરિતોષિતઃ
કેટલાક શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો પુરાણોમાં પ્રહલાદની કથા વાંચે છે; માત્ર પાંચ વર્ષના વયે પણ કેશવ pleased થયો હતો.
દેવાસુરે કથં પ્રાપ્તે હરિણા સહ યુધ્યતિ । નિહતો વાસુદેવેન પ્રવિષ્ટો વૈષ્ણવીં તનુમ્
દેવ અને દાનવો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે તે કેવી રીતે હરિ સાથે લડ્યો? વસુદેવ દ્વારા માર્યા પછી તે વૈષ્ણવ દેહમાં પ્રવેશ્યો.
સૂત ઉવાચ- કશ્યપેન પુરા જ્ઞાતં કૃતં વ્યાસેન ધીમતા । બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં વ્યાસસ્યાગ્રે સ્વયં પ્રભોઃ
સૂત કહે છે: આ કથાને કશ્યપે જાણ્યું હતું અને ધીરમાં વ્યાસે રચી હતી; બ્રહ્માએ આ પહેલાં વ્યાસની સામે પોતે કહેલી હતી, હે પ્રભુ.
તમેવં હિ પ્રવક્ષ્યામિ ભવતામગ્રતો દ્વિજાઃ । સંદેહકારણં જાતં છિન્નં દેવેન વેધસા
હું હવે આપ સૌના સમક્ષ એ સંદેહનું કારણ સમજાવીશ, જે દેવતા, સર્જનહાર ભગવાને દૂર કર્યું હતું.
વ્યાસ ઉવાચઃ- શૃણુ સૂત મહાભાગ બ્રહ્મણા પરિભાષિતમ્ । પ્રહ્લાદસ્ય યથા જન્મ પુરાણેપ્યન્યથા શ્રુતમ્
વ્યાસજી બોલ્યા: હે સૂતજી, ભાગ્યશાળી, બ્રહ્માજીએ જે કહ્યું હતું અને પ્રહલાદજીના જન્મ વિશે જે અન્ય પુરાણોમાં અલગ રીતે સાંભળાયું છે, તે હવે સાંભળો.
જાતમાત્રઃ સર્વસુખં વૈષ્ણવં માર્ગમાશ્રિતઃ । મહાભાગવતશ્રેષ્ઠઃ પ્રહ્લાદો દેવપૂજિતઃ
પ્રહલાદજી, મહાન ભક્તોમાં શ્રેષ્ઠ, જન્મતાની સાથે જ વૈષ્ણવ માર્ગ અપનાવ્યો અને દેવતાઓએ તેમની પૂજા કરી.
વિષ્ણુના સહ યુદ્ધાય સપુત્રઃ સંગરંગતઃ । નિહતો વાસુદેવેન પ્રવિષ્ટો વૈષ્ણવીં તનુમ્
તેમણે પોતાના પુત્રો સાથે વિષ્ણુજી સામે યુદ્ધ કર્યું; વાસુદેવ ભગવાને તેમને સંહાર્યા પછી તેઓ વૈષ્ણવ દેહમાં પ્રવેશ્યા.
સૃષ્ટિભાવં શૃણુષ્વ ત્વમસ્યૈવ ચ મહાત્મનઃ । સંગરં પ્રાપ્ય પુત્રાદ્યૈર્વિષ્ણુના સહ વીર્યવાન્
હવે એ મહાત્માની સર્જના અને સ્વરૂપ વિશે સાંભળો; તેણે પોતાના પુત્રો અને અન્ય સાથે વિષ્ણુજી સામે યુદ્ધ કર્યું અને તે મહાબળવાન હતો.
પ્રવિષ્ટો વૈષ્ણવં તેજઃ સંપ્રાપ્ય સ્વેન તેજસા । પુરાકલ્પે મહાભાગ યથા જાતઃ સ વીર્યવાન્
તેમણે પોતાના તેજથી વૈષ્ણવ તેજમાં પ્રવેશ કર્યો; હે ભાગ્યશાળી, એ મહાન પુરુષ પૂર્વ કળ્પમાં કેવી રીતે જન્મ્યા, તે હવે સાંભળો.
વૃત્તાંતં તસ્ય વીરસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ । પશ્ચિમે સાગરસ્યાંતે દ્વારકા નામ વૈ પુરી
હું એ વીર પુરુષની વાર્તા સંક્ષિપ્તમાં કહું છું; પશ્ચિમ દરિયાના કિનારે દ્વારકા નામે એક શહેર છે.
સર્વઋદ્ધિસમાયુક્તા સર્વસિદ્ધિસમન્વિતા । તસ્યામાસ્તે સદા દેવો યોગજ્ઞો યોગવિત્તમઃ
તે શહેર સર્વ સમૃદ્ધિ અને સિદ્ધિઓથી ભરપૂર છે; ત્યાં યોગજ્ઞાનમાં પારંગત અને યોગવિદ્યા જાણનારા દેવ હંમેશા વસે છે.
શિવશર્મેતિ વિખ્યાતો વેદશાસ્ત્રાર્થકોવિદઃ । તસ્યાપિ પંચપુત્રાસ્તુ બભૂવુઃ શાસ્ત્રકોવિદાઃ
શિવશર્મા નામે પ્રસિદ્ધ, જે વેદ અને શાસ્ત્રના અર્થમાં નિષ્ણાત હતા; તેમને પાંચ પુત્રો હતા, બધા શાસ્ત્રજ્ઞાની હતા.
યજ્ઞશર્મા વેદશર્મા ધર્મશર્મા તથૈવ ચ । વિષ્ણુશર્મા મહાભાગો નૂનં તત્કર્મકોવિદઃ
યજ્ઞશર્મા, વેદશર્મા, ધર્મશર્મા અને વિશ્નુશર્મા, એ બધા ભાગ્યશાળી અને પોતાના કર્મોમાં નિષ્ણાત હતા.
પંચમઃ સોમશર્મેતિ પિતૃભક્તિપરાયણઃ । પિતૃભક્તિં વિના ચૈવ ધર્મમન્યં દ્વિજોત્તમાઃ
પાંચમો પુત્ર સોમશર્મા, પિતાની ભક્તિમાં તત્પર હતો; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પિતાની સેવા સિવાય બીજું કોઈ ધર્મ તેઓ જાણતા નહોતા.
ન વિદંતિ મહાત્માનસ્તદ્ભાવેન તુ ભાવિતાઃ । તેષાં તુ ભક્તિં સંપશ્યઞ્છિવશર્મા દ્વિજોત્તમઃ
મહાન આત્માઓ એ ભાવમાં લીન રહી બીજું કંઈ જાણતા નથી; તેમના ભક્તિભાવને જોઈને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ શિવશર્માએ વિચાર કર્યો.
ચિંતયામાસ મેધાવી નિષ્કર્ષિષ્યે સુરોત્તમાન્ । પિતૃભક્તેષુ યો ભાવો નૈતેષાં મનસિ સ્થિતઃ
મેધાવી શિવશર્માએ વિચાર્યું: 'હું આ શ્રેષ્ઠ પુત્રોને પરખીશ; પિતાની ભક્તિનો ભાવ એમના મનમાં સ્થિર નથી.'
યથા જાનામ્યહં ચાથ કરિષ્યે બુદ્ધિપૂર્વકમ્ । વિષ્ણોશ્ચૈવ પ્રસાદાત્સ સર્વસિદ્ધિર્બભૂવ હ
જે રીતે હું જાણું છું, એ પ્રમાણે જ બુદ્ધિપૂર્વક વર્તીશ; અને વિશ્નુજીની કૃપાથી સર્વ સફળતા પ્રાપ્ત થઈ.
સદ્ભાવં ચિંતયામાસ અંજનાર્થં દ્વિજોત્તમાઃ । ઉપાયં બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠસ્તપસસ્તેજસઃ કિલ
પરીક્ષણ માટે સાચો ઉપાય શું હોય, એ વિચાર્યો; શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે તપ અને તેજથી ઉપાય શોધ્યો.
ચકાર સોપ્યુપાયજ્ઞો માયયા બ્રહ્મવિત્તમઃ । તેષામગ્રે તતો વ્યાજં શિવશર્મા વ્યદર્શયત્
ઉપાય જાણનારા અને બ્રહ્મજ્ઞાનમાં નિષ્ણાત શિવશર્માએ માયાથી એક યુક્તિ કરી; પછી તેમણે પોતાના પુત્રો સામે ઢોંગ દર્શાવ્યો.
મહતા જ્વરરોગેણ મૃતા માતા વિદર્શિતા । તૈસ્તુ દૃષ્ટા મૃતા માતા પિતરં વાક્યમબ્રુવન્
મોટા તાવના રોગથી માતાને મૃત્યુ પામેલી બતાવી; માતાને મરી ગયેલી જોઈને પુત્રોએ પિતાને કહ્યું.
યયાવયં મહાભાગ ગર્ભોદરે પ્રવર્દ્ધિતાઃ । કલેવરં પરિત્યજ્ય સ્વયમેવ ગતા ક્ષયમ્
"હે ભાગ્યશાળી, અમે જેમના ગર્ભમાં વધ્યા, એ માતાએ હવે શરીર છોડ્યું છે અને પોતે જ મૃત્યુ પામી છે."