કુર્વંતિ સતતં વીરા વ્રતં યજ્ઞં સનાતનમ્। કદાચિદ્દૈવયોગાચ્ચ ગૃહસ્થશ્ચ સ કોવિદઃ
એ બહાદુરો સતત શાશ્વત વ્રત અને યજ્ઞ કરે છે; અને ક્યારેક દેવની ઈચ્છાથી ગૃહસ્થ પણ વિદ્વાન બની જાય છે.
વહ્નૌ જુહોતિ વિપ્રર્ષિ રાજ્યં મંત્રેણ મંત્રવિત્। તસ્મિન્કાલે ચ તસ્યૈવ મૂત્રકૃચ્છ્રં સુદારુણમ્
મંત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણ ઋષિ રાજ્ય માટે અગ્નિમાં આહુતિ આપે છે; એ સમયે તેને બહુ કઠિન મૂત્રરોગ થાય છે.
તત્પ્રોજ્ઝિતું ગતઃ સોપિ રક્ષાર્થં સ્થાપ્ય ચેટિકામ્। તસ્યાસ્ત્વનવધાનેન શુના ચાજ્યં ચ ભક્ષિતમ્
એ મુત્રવિસર્જન કરવા ગયો અને રક્ષા માટે દાસીને રાખી; પણ તેની અવગણનાથી કૂતરાએ ઘી ખાઈ લીધું.
ભિયા તયા તતઃ પાત્રં સ્વીયમૂત્રેણ સંભૃતમ્। અસંલક્ષ્યા જુહોદગ્નૌ સ વિપ્રસ્ત્વરયા તતઃ
ભયથી દાસીએ પાત્ર પોતાનાં મૂત્રથી ભરી દીધું; બ્રાહ્મણે ધ્યાન ન આપતાં ઉતાવળમાં એ જ અગ્નિમાં ચઢાવી દીધું.
આશ્ચર્યં ચ તતો વહ્નૌ લક્ષિતં તેન તત્ક્ષણાત્। કૂટં હેમમયં સાક્ષાત્સ્વર્ણં જાંબૂનદપ્રભં
ત્યાં તરત જ અગ્નિમાં અદ્ભુત ઘટના બની; એ ક્ષણે જાંબૂનદ જેવા તેજવાળું શુદ્ધ સોનાનું ગાંઠું દેખાયું.
ગૃહીત્વા તન્મુદા વિપ્રઃ પાપયોગં ચકાર હ। પપ્રચ્છ વિસ્મયાદ્દાસીં કથમેતદ્વદ પ્રિયે
બ્રાહ્મણે આનંદથી એthing લઇ પાપ કર્યું; આશ્ચર્યચકિત થઈ દાસીને પૂછ્યું: 'પ્રિયે, આ કેવી રીતે થયું?'
મુદા તત્ર યથાવૃત્તં કથિતં તુ તયા દ્વિજ। તતો નિત્યં યથાકાલં તચ્ચ તસ્ય પ્રવર્તતે
દાસીએ આનંદથી જે બન્યું હતું તે બધું કહ્યું; ત્યાર પછી નિયમિત રીતે યોગ્ય સમયે એ જ ઘટના થવા લાગી.
સમૃદ્ધિરદ્ભુતા ગેહે લોકવિસ્મયકારિણી। તતઃ પરસ્પરાચ્છ્રુત્વા સર્વૈરેવ ચ તત્પુરે
ઘરમાં અદ્ભુત સમૃદ્ધિ આવી, જે લોકોમાં આશ્ચર્ય પેદા કરતી હતી; પછી એ વાત શહેરમાં બધાએ એકબીજાને કહી જાણાવી.
કૃતં કર્મ દુરાચારં શ્રુત્વા લોભાદસાધુભિઃ। ગુરુલોભાચ્ચ સુમહત્સ્વાંતે પંકં વિશત્યપિ
દુશ્ચરિત્ર કર્મ સાંભળી દુરાચારીઓ લોભથી એ કર્યું; વધારે લોભથી મોટા મોટા લોકો પણ અંતે કાદવમાં ફસાઈ ગયા.
પંકાદેવ ભયાન્મોહાન્મતિભ્રંશોઽભવત્તતઃ। અથ કિલ્બિષકૂટેન દગ્ધમેવ પુરં ચ તત્
કાદવના ડર અને મોહથી તેમનું બુદ્ધિભ્રંશ થયું; પછી પાપના ઢગલાથી એ શહેર બળી ગયું.
સ્ત્રિયો દુષ્ટા જના દુષ્ટાઃ સર્વે પાપબલાત્તદા। વૃદ્ધો જ્ઞાતા દ્વિજસ્તત્ર તત્કાર્યે ન મતિં દધૌ
એ સમયે સ્ત્રીઓ અને બધા લોકો પાપના પ્રભાવથી દુષ્ટ બની ગયા; ત્યાં વૃદ્ધ બ્રાહ્મણે એ કર્મમાં મન લગાવ્યું નહીં.
તસ્ય ભાર્યા તદા સાધ્વી પુરુદુઃખેન સંયુતા। ભર્તારં કૃચ્છ્રસન્તપ્તા પુરકાર્યં જગાદ સા
એ સમયે તેની સતી પત્ની ઘણી પીડામાં હતી; પતિને કષ્ટમાં જોઈને તેણે શહેરની વાતો કહી.
બ્રાહ્મણ્યુવાચ-। કષ્ટં મે વર્તતે નાથ દૃષ્ટ્વા ત્વાં દુઃખસંયુતમ્। ગ્રામાચારમિમં યદ્વાપ્યઽપરં કર્તુમર્હસિ
બ્રાહ્મણ સ્ત્રીએ કહ્યું: 'નાથ, તમને દુઃખમાં જોઈને મને બહુ કષ્ટ થાય છે; તમે ગામની આ રીત કે બીજું કંઈક કરવું જોઈએ.'
તતસ્તત્ર સ દોષજ્ઞઃ સ્મિત્વા વચનમબ્રવીત્। યસ્તુ જીવતિ પાપેન ત્યક્ત્વા ધર્મં પરં હિતમ્
પછી દોષ જાણનારે સ્મિત કરીને કહ્યું: 'જે પાપથી જીવે છે અને ધર્મ છોડે છે, એ મોટું નુકસાન કરે છે.'
સ વૈધેયો મહાભાગે પ્રગચ્છત્યપુનર્ભવમ્। એતે વિપ્રા દુરાચારાઃ સદારાસ્સપરિચ્છદાઃ
એવો માણસ, હે મહાભાગ્યવતી, ત્યાજ્ય છે અને પાછો ન આવતી સ્થિતિમાં જાય છે; આ બ્રાહ્મણો દુશ્ચરિત્ર છે, પત્ની અને સંપત્તિ સાથે છે.
અતિપાતકયોગાચ્ચ મહાપાતકસંમતાઃ। સહ પાપેન મહતા પ્રયાસ્યંતિ રસાતલમ્
મોટા પાપ સાથે જોડાયેલી હોવાથી તેઓ મહાપાપી ગણાય છે; મોટા પાપ સાથે એ બધા પાતાળમાં જશે.
અંતેઽપુનર્ભવં પ્રાપ્યાપરાધાંતો ન વિદ્યતે। અહમેકોત્ર તિષ્ઠામિ સ્વપુણ્યપરિરક્ષણાત્
અંતે ફરી જન્મ ન મળે એવી અવસ્થાને પામી, પછી કોઈ દોષ રહેતો નથી; અહીં હું એકલો જ છું, મારા સારા કર્મોનું રક્ષણ કરું છું.
તતસ્સા તમુવાચેદં લોકહાસ્યવચસ્તવ। વક્તુમર્હસિ નશ્ચાગ્રે ન પુરોઽન્યસ્ય કસ્યચિત્
પછી તેણે તેને લોકોમાં હાસ્ય પાત્ર બને એવા શબ્દો કહ્યા: 'તમે અમને આગળ બોલો, બીજાના સામે નહીં.'
દ્વિજ ઉવાચ-। યદિ યાસ્યામિ ચાન્યત્ર ઇતોઽહં તત્ક્ષણાત્પ્રિયે। સવિત્તૈઃ સ્વજનૈરેવ પુરીયાસ્યત્યથોગતિમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'પ્રિયે, જો હું આ ક્ષણે અહીંથી ક્યાંક બીજે જાઉં, તો મારા ધન અને પરિવાર સાથે આ શહેર પણ પોતાના માર્ગે ચાલશે.'
ઇત્યુક્ત્વા પરમપ્રીતઃ સંગૃહ્ય ચ ધનં સ્વકમ્। ક્ષિપ્રં સ ચ તયા સાર્ધં યયૌ સીમાંતરં દ્વિજઃ
આ રીતે કહી, ખૂબ ખુશ થઈને પોતાનું ધન લઈને, બ્રાહ્મણ ઝડપથી તેની સાથે સરહદ તરફ ચાલ્યો.
સ્થિત્વાઽપશ્યત્પુરી તાવત્સ્થિરા તિષ્ઠતિ પૂર્વવત્। સા ચાહ તં પતિં સાધ્વી પુરી ચેયં ન નશ્યતિ
ત્યાં ઊભા રહીને તેણે જોયું કે શહેર પહેલાં જેવું હતું તેમ જ અડીખમ ઊભું છે; અને સતી સ્ત્રીએ પતિને કહ્યું: 'આ શહેર ક્યારેય નાશ પામતું નથી.'
વિમૃશ્યતામુવાચેદં વિપ્રવર્યસ્સુવિસ્મિતઃ। કિં નુ તિષ્ઠતિ તત્રૈવ દ્રવ્યમસ્મદ્ગૃહાદ્બહિઃ
વિદ્વાન બ્રાહ્મણ ખૂબ આશ્ચર્યથી કહ્યું: 'વિચાર કરો, શું આપણું કોઈ સામાન ઘરના બહાર ત્યાં જ છે?'
વિચાર્ય સા ધવં પ્રાહ મયા ભ્રાંત્યા ઉપાનહૌ। નાનીતે તિષ્ઠતસ્તત્ર ધારયિષ્યામિ કિં નુ વૈ
વિચાર કરીને તેણીએ પતિને કહ્યું: 'મારી ભૂલથી હું ચપ્પલ લાવવાનું ભૂલી ગઈ છું; એ ત્યાં જ રહી ગઈ છે, હવે હું શું કરું?'
એવમુક્ત્વા પતિં સાધ્વી ગૃહીત્વા તે ઉપાગતા। પત્યુરભ્યાશતો દૃષ્ટં પુરં નિર્વ્યથનં ગતમ્
આ રીતે કહી, સતી સ્ત્રીએ ચપ્પલ લઈને પતિ પાસે ગઈ; પતિની નજીકથી જોતા શહેર દુ:ખ વિના અદૃશ્ય થઈ ગયું હતું.
તતો વિપ્રાદયો વર્ણાઃ કચ્ચરાઃ પુરવાસિનઃ। તિષ્ઠંતિ નરકે ઘોરે દુઃખિતાશ્ચાપુનર્ભવે
પછી બ્રાહ્મણો અને બીજા વર્ણો, તથા શહેરના દુષ્ટ રહેવાસીઓ—all ભયાનક નરકમાં રહે છે, દુ:ખી અને ફરી જન્મ ન મેળવનારા.
કૃચ્છાદ્યમપુરં યાંતિ નાસ્તિ તેષાં ચ નિષ્કૃતિઃ। પૂતિગંધં તતો મેધ્યં વર્જનીયં પ્રકીર્તિતમ્
તેઓ મુશ્કેલ અને અનાજ વગરના શહેરમાં જાય છે, અને તેમના માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ત નથી; દુર્ગંધને કારણે એ અશુદ્ધ અને ટાળવાનું ગણાયું છે.
પૂર્વવદ્ભક્ષણે પ્રીતો હ્યદ્યપાપં કરોતિ ચ। સ્તેયશીલો નિશાચારી બુધૈર્જ્ઞેયસ્સ વંચકઃ
જેમ પહેલાં ભોજનમાં આનંદ લેતો હતો, તેમ આજે પણ પાપ કરે છે; ચોરી અને રાત્રે ફરવાનો આદતવાળો માણસ બુદ્ધિશાળાઓ દ્વારા ઠગ ગણાય છે.
અબુધઃ સર્વકાર્યેષુ અજ્ઞાતઃ સર્વકર્મસુ। સમયાચારહીનસ્તુ પશુરેવ સ બાલિશઃ
જે દરેક કામમાં મૂર્ખ છે, દરેક કર્મમાં અજાણ છે, અને નિયમિત વર્તન વગર છે, એ બાળક જેવો પશુ જ છે.
એવમુષ્ટ્રાદયસ્સંતિ ભક્ષાદિ નકુલાદયઃ। હિંસ્રો જ્ઞાતિજનોદ્વેગરિતે યુદ્ધે ચ કાતરઃ
આ રીતે ઊંટ અને બીજા, તથા ખાવા વાળા નકુલ વગેરે હોય છે; જે ક્રૂર છે, સ્વજનોને દુ:ખ આપે છે અને યુદ્ધમાં ડરપોક છે.
વિઘસાદિપ્રિયો નિત્યં નરઃ શ્વા કીર્તિતો બુધૈઃ। ચૌર્યકર્મરતો નિત્યં બહુમિત્રપ્રવંચકઃ
જે માણસ હંમેશાં બચેલા ખોરાકમાં આનંદ મેળવે છે, તેને બુદ્ધિશાળાઓ શ્વાન કહે છે; હંમેશાં ચોરીમાં અને ઘણા મિત્રો સાથે છેતરપિંડીમાં લાગેલો.