જયં શૌર્યાદિકં પુણ્યં પુનઃપાપક્ષયં વ્રજેત્। એવમુર્વ્યાં તથા નાકે નાગલોકે યમાલયે
શૌર્ય અને એવા ગુણોથી એ લોકો વિજય અને પુણ્ય મેળવે છે, અને પાપ નાશ થતાં આગળ વધે છે; આવું પૃથ્વી, સ્વર્ગ, નાગલોક અને યમના લોકમાં પણ થાય છે.
ઉગ્રેણ તપસા કશ્ચિત્સુરત્વં લભતે દિવિ। વાસુદેવં સમારાધ્ય પ્રહ્લાદઃ સુરપૂજિતઃ
કઠોર તપથી કોઈક સ્વર્ગમાં દેવપદ મેળવે છે; વસુદેવની ભક્તિ કરીને પ્રહલાદ દેવોથી સન્માન પામ્યો હતો.
હરં તથાન્ધકો દૈત્યઃ સ્તુત્વા તત્સભ્યકોઽભવત્। તસ્યૈવ ગણમુખ્યત્વં લેભે ભૃંગી મહાબલઃ
એ જ રીતે, અંધક નામના દૈત્યે હરાની સ્તુતિ કરીને એની સભામાં સ્થાન મેળવ્યું; અને મહાબળશાળી ભૃંગીએ પણ એના ગણોમાં મુખ્યપદ મેળવ્યું.
એતે ચાન્યે ચ બહવો બલિરિંદ્રો ભવિષ્યતિ। ગચ્છંતિ સદ્ગતિં તાત ઇહામુત્ર ચ સર્વદા
આવા ઘણા બીજા પણ છે—બલી પણ ઇન્દ્ર બનશે—એ બધા હંમેશા અહીં અને પરલોકમાં શ્રેષ્ઠ અવસ્થામાં પહોંચે છે.
કેચિદ્દૈત્યકુલે જાતાઃ પૃથિવ્યાં સુરસત્તમાઃ। ભાવયંતિ પિતૄન્સર્વાન્શતશોથ સહસ્રશઃ
કેટલાક દૈત્યકુળમાં જન્મ્યા છતાં પૃથ્વી પર શ્રેષ્ઠ દેવ બને છે; એ બધા પોતાના પિતૃઓને હજારો-લાખો સુધી સન્માન આપે છે.
એકેનાપિ સુપુત્રેણ કુલત્રાણં ચ ધીમતા। એકોપિ વૈષ્ણવઃ પુત્રઃ કુલકોટિં સમુદ્ધરેત્
એક જ બુદ્ધિશાળી અને સારા પુત્રથી આખું કુળ બચી શકે છે; એક વૈષ્ણવ પુત્ર પણ દસ કરોડ કુટુંબજનોને ઉદ્ધાર કરી શકે છે.
જિતેંદ્રિયોપિ ધર્માત્મા દ્વિજદેવાર્ચને રતઃ। ક્ષયે ધર્મે કલૌ શેષે પુરે જનપદેષુ ચ
એક જ ઇન્દ્રિયજિત, ધર્મનિષ્ઠ વ્યક્તિ, જે દ્વિજાતિ અને દેવોની પૂજામાં તત્પર હોય, કલિયુગના અંતમાં, શહેર કે ગામે—
એકો રક્ષતિ ધર્માત્મા પુરે ગ્રામં જનં કુલમ્। વિજ્ઞાતૃમેદુરં ચાસીદ્બ્રાહ્મણાનાં પુરં મહત્
એક ધર્મનિષ્ઠ વ્યક્તિ શહેર, ગામ, લોકો અને કુટુંબને બચાવે છે; પહેલાં બ્રાહ્મણોનું વિજ્ઞાતૃમેદુર નામનું મહાન શહેર હતું.
તત્ર સર્વે દ્વિજાઃ શશ્વત્સંધ્યોપાસનતત્પરાઃ। વેદપાઠરતા ધીરા દેવાતિથિદ્વિજાર્ચકાઃ
ત્યાં બધા દ્વિજો હંમેશા સંધ્યાવંદનામાં તત્પર રહે છે, વેદ પાઠમાં મગ્ન છે, સ્થિર મનવાળા છે અને દેવતાઓ, અતિથિઓ તથા બ્રાહ્મણોની પૂજા કરે છે.
યજ્ઞવ્રતાગ્નિકર્માણઃ ષટ્કર્મપરિનિશ્ચયાઃ। અતિકૃચ્છ્રે ચ તેષાં વૈ ન પાપે વર્તતે મનઃ
યજ્ઞ, વ્રત અને અગ્નિકાર્યોમાં લાગેલા, છ કાર્યોમાં નિશ્ચિત, ભારે મુશ્કેલીમાં પણ તેમનું મન ક્યારેય પાપમાં નથી ફસાતું.
કુર્વંતિ સતતં વીરા વ્રતં યજ્ઞં સનાતનમ્। કદાચિદ્દૈવયોગાચ્ચ ગૃહસ્થશ્ચ સ કોવિદઃ
એ બહાદુરો સતત શાશ્વત વ્રત અને યજ્ઞ કરે છે; અને ક્યારેક દેવની ઈચ્છાથી ગૃહસ્થ પણ વિદ્વાન બની જાય છે.
વહ્નૌ જુહોતિ વિપ્રર્ષિ રાજ્યં મંત્રેણ મંત્રવિત્। તસ્મિન્કાલે ચ તસ્યૈવ મૂત્રકૃચ્છ્રં સુદારુણમ્
મંત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણ ઋષિ રાજ્ય માટે અગ્નિમાં આહુતિ આપે છે; એ સમયે તેને બહુ કઠિન મૂત્રરોગ થાય છે.
તત્પ્રોજ્ઝિતું ગતઃ સોપિ રક્ષાર્થં સ્થાપ્ય ચેટિકામ્। તસ્યાસ્ત્વનવધાનેન શુના ચાજ્યં ચ ભક્ષિતમ્
એ મુત્રવિસર્જન કરવા ગયો અને રક્ષા માટે દાસીને રાખી; પણ તેની અવગણનાથી કૂતરાએ ઘી ખાઈ લીધું.
ભિયા તયા તતઃ પાત્રં સ્વીયમૂત્રેણ સંભૃતમ્। અસંલક્ષ્યા જુહોદગ્નૌ સ વિપ્રસ્ત્વરયા તતઃ
ભયથી દાસીએ પાત્ર પોતાનાં મૂત્રથી ભરી દીધું; બ્રાહ્મણે ધ્યાન ન આપતાં ઉતાવળમાં એ જ અગ્નિમાં ચઢાવી દીધું.
આશ્ચર્યં ચ તતો વહ્નૌ લક્ષિતં તેન તત્ક્ષણાત્। કૂટં હેમમયં સાક્ષાત્સ્વર્ણં જાંબૂનદપ્રભં
ત્યાં તરત જ અગ્નિમાં અદ્ભુત ઘટના બની; એ ક્ષણે જાંબૂનદ જેવા તેજવાળું શુદ્ધ સોનાનું ગાંઠું દેખાયું.
ગૃહીત્વા તન્મુદા વિપ્રઃ પાપયોગં ચકાર હ। પપ્રચ્છ વિસ્મયાદ્દાસીં કથમેતદ્વદ પ્રિયે
બ્રાહ્મણે આનંદથી એthing લઇ પાપ કર્યું; આશ્ચર્યચકિત થઈ દાસીને પૂછ્યું: 'પ્રિયે, આ કેવી રીતે થયું?'
મુદા તત્ર યથાવૃત્તં કથિતં તુ તયા દ્વિજ। તતો નિત્યં યથાકાલં તચ્ચ તસ્ય પ્રવર્તતે
દાસીએ આનંદથી જે બન્યું હતું તે બધું કહ્યું; ત્યાર પછી નિયમિત રીતે યોગ્ય સમયે એ જ ઘટના થવા લાગી.
સમૃદ્ધિરદ્ભુતા ગેહે લોકવિસ્મયકારિણી। તતઃ પરસ્પરાચ્છ્રુત્વા સર્વૈરેવ ચ તત્પુરે
ઘરમાં અદ્ભુત સમૃદ્ધિ આવી, જે લોકોમાં આશ્ચર્ય પેદા કરતી હતી; પછી એ વાત શહેરમાં બધાએ એકબીજાને કહી જાણાવી.
કૃતં કર્મ દુરાચારં શ્રુત્વા લોભાદસાધુભિઃ। ગુરુલોભાચ્ચ સુમહત્સ્વાંતે પંકં વિશત્યપિ
દુશ્ચરિત્ર કર્મ સાંભળી દુરાચારીઓ લોભથી એ કર્યું; વધારે લોભથી મોટા મોટા લોકો પણ અંતે કાદવમાં ફસાઈ ગયા.
પંકાદેવ ભયાન્મોહાન્મતિભ્રંશોઽભવત્તતઃ। અથ કિલ્બિષકૂટેન દગ્ધમેવ પુરં ચ તત્
કાદવના ડર અને મોહથી તેમનું બુદ્ધિભ્રંશ થયું; પછી પાપના ઢગલાથી એ શહેર બળી ગયું.
સ્ત્રિયો દુષ્ટા જના દુષ્ટાઃ સર્વે પાપબલાત્તદા। વૃદ્ધો જ્ઞાતા દ્વિજસ્તત્ર તત્કાર્યે ન મતિં દધૌ
એ સમયે સ્ત્રીઓ અને બધા લોકો પાપના પ્રભાવથી દુષ્ટ બની ગયા; ત્યાં વૃદ્ધ બ્રાહ્મણે એ કર્મમાં મન લગાવ્યું નહીં.
તસ્ય ભાર્યા તદા સાધ્વી પુરુદુઃખેન સંયુતા। ભર્તારં કૃચ્છ્રસન્તપ્તા પુરકાર્યં જગાદ સા
એ સમયે તેની સતી પત્ની ઘણી પીડામાં હતી; પતિને કષ્ટમાં જોઈને તેણે શહેરની વાતો કહી.
બ્રાહ્મણ્યુવાચ-। કષ્ટં મે વર્તતે નાથ દૃષ્ટ્વા ત્વાં દુઃખસંયુતમ્। ગ્રામાચારમિમં યદ્વાપ્યઽપરં કર્તુમર્હસિ
બ્રાહ્મણ સ્ત્રીએ કહ્યું: 'નાથ, તમને દુઃખમાં જોઈને મને બહુ કષ્ટ થાય છે; તમે ગામની આ રીત કે બીજું કંઈક કરવું જોઈએ.'
તતસ્તત્ર સ દોષજ્ઞઃ સ્મિત્વા વચનમબ્રવીત્। યસ્તુ જીવતિ પાપેન ત્યક્ત્વા ધર્મં પરં હિતમ્
પછી દોષ જાણનારે સ્મિત કરીને કહ્યું: 'જે પાપથી જીવે છે અને ધર્મ છોડે છે, એ મોટું નુકસાન કરે છે.'
સ વૈધેયો મહાભાગે પ્રગચ્છત્યપુનર્ભવમ્। એતે વિપ્રા દુરાચારાઃ સદારાસ્સપરિચ્છદાઃ
એવો માણસ, હે મહાભાગ્યવતી, ત્યાજ્ય છે અને પાછો ન આવતી સ્થિતિમાં જાય છે; આ બ્રાહ્મણો દુશ્ચરિત્ર છે, પત્ની અને સંપત્તિ સાથે છે.
અતિપાતકયોગાચ્ચ મહાપાતકસંમતાઃ। સહ પાપેન મહતા પ્રયાસ્યંતિ રસાતલમ્
મોટા પાપ સાથે જોડાયેલી હોવાથી તેઓ મહાપાપી ગણાય છે; મોટા પાપ સાથે એ બધા પાતાળમાં જશે.
અંતેઽપુનર્ભવં પ્રાપ્યાપરાધાંતો ન વિદ્યતે। અહમેકોત્ર તિષ્ઠામિ સ્વપુણ્યપરિરક્ષણાત્
અંતે ફરી જન્મ ન મળે એવી અવસ્થાને પામી, પછી કોઈ દોષ રહેતો નથી; અહીં હું એકલો જ છું, મારા સારા કર્મોનું રક્ષણ કરું છું.
તતસ્સા તમુવાચેદં લોકહાસ્યવચસ્તવ। વક્તુમર્હસિ નશ્ચાગ્રે ન પુરોઽન્યસ્ય કસ્યચિત્
પછી તેણે તેને લોકોમાં હાસ્ય પાત્ર બને એવા શબ્દો કહ્યા: 'તમે અમને આગળ બોલો, બીજાના સામે નહીં.'
દ્વિજ ઉવાચ-। યદિ યાસ્યામિ ચાન્યત્ર ઇતોઽહં તત્ક્ષણાત્પ્રિયે। સવિત્તૈઃ સ્વજનૈરેવ પુરીયાસ્યત્યથોગતિમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'પ્રિયે, જો હું આ ક્ષણે અહીંથી ક્યાંક બીજે જાઉં, તો મારા ધન અને પરિવાર સાથે આ શહેર પણ પોતાના માર્ગે ચાલશે.'
ઇત્યુક્ત્વા પરમપ્રીતઃ સંગૃહ્ય ચ ધનં સ્વકમ્। ક્ષિપ્રં સ ચ તયા સાર્ધં યયૌ સીમાંતરં દ્વિજઃ
આ રીતે કહી, ખૂબ ખુશ થઈને પોતાનું ધન લઈને, બ્રાહ્મણ ઝડપથી તેની સાથે સરહદ તરફ ચાલ્યો.