શુશુભે સ સુરશ્રેષ્ઠસ્તડિત્ત્વત્સાન્દ્રમેઘવત્। તતશ્ચ ચુક્રુશુર્દૈત્યા જયેતિ સાધુવાદિનઃ
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભગવાન વીજળી અને ચાંદનીથી ભરેલા ઘનઘોર વાદળ જેવો તેજસ્વી લાગતા હતા. પછી દૈત્યોએ આનંદથી 'જય' બોલી પ્રશંસા કરી.
તતશ્ચક્રં દૈત્યસૈન્યે દાનવારિર્વ્યસર્જયત્। તેષાં શિરાંસિ સંચ્છિદ્ય માધવં પુનરાગમત્
પછી દાનવોના શત્રુએ દૈત્યસેનામાં ચક્ર ફેંક્યું; એ ચક્રએ તેમના માથાં કાપી નાખ્યાં અને પાછું માધવ પાસે આવી પહોંચ્યું.
સ દૈત્યં શક્તિપાતેન પાતયામાસ વૈ રણે। ચિરાત્સંજ્ઞાં સમાલંબ્ય વહ્નિબાણેન કેશવમ્
તેણે યુદ્ધમાં દૈત્યને શક્તિના ઘા વડે ધરાશાયી કર્યો; લાંબા સમય પછી, સંજ્ઞાનમાં આવી, તેણે અગ્નિબાણથી કેશવને ઘાયલ કર્યો.
નિજઘાન રણે ક્રુદ્ધો હરિઃ કૌબેરમાક્ષિપત્। તતો મુમોચ માયાસ્ત્રં ચાસુરં ચાતિદારુણમ્
યુદ્ધમાં ક્રોધિત હરિએ કૌબેરને માર્યો; પછી અસુરે અત્યંત ભયાનક માયાસ્ત્ર છોડ્યું.
સિંહવ્યાઘ્રલુલાયાંશ્ચ તદ્વદ્દ્વિપ સરીસૃપાન્। જઘાન સમરે વિષ્ણું હિરણ્યાક્ષઃ પ્રતાપવાન્
સિંહ, વાઘ, ગીધ, હાથી અને સાપ—આ બધાંથી પરાક્રમી હિરણ્યાક્ષે યુદ્ધમાં વિષ્ણુ પર આક્રમણ કર્યું.
તતો માયાસ્ત્રસંભૂતાન્શસ્ત્રાસ્ત્રૌઘાન્રણે હરિઃ। પ્રચિચ્છેદ શરૈરેવ શૂલેનૈવમતાડયત્
પછી હરિએ યુદ્ધમાં માયાસ્ત્રથી ઉપજેલા શસ્ત્રો અને બાણોના વરસાદને પોતાના બાણોથી કાપી નાખ્યા અને શૂળથી પણ ઘા કર્યા.
સ વિહ્વલિત સર્વાંગસ્તત્ક્ષણં લોહિતોક્ષિતઃ। વિચકર્ષ હરન્વિષ્ણુરસૃગ્વિપ્લુતવિગ્રહઃ
સંપૂર્ણ શરીર લોહીથી ભીંજાયેલું અને કંપાયમાન, એવો વિષ્ણુ અસુરને ખેંચી લઈ ગયો.
તચ્છૂલં ચ ત્રિભિર્બાણૈઃ પ્રવિવ્યાધ સુરાધિપઃ। વરૂથં સધ્વજં કેતું રથં ચૈવાતપત્રકમ્
દેવોના સ્વામી એ શૂળને ત્રણ બાણોથી છિદ્ર કર્યો અને કવચ, ધ્વજ, ચિહ્ન, રથ અને છત્રને પણ ભેદી નાખ્યા.
યંતારં ચ પ્રચિચ્છેદ દશભિશ્ચ હરિઃ શરૈઃ। પાતિતે ચ રથે દૈત્યઃ સંપ્લુત્યાથ રથં પરમ્
હરિએ દસ બાણોથી રથચાલકને માર્યો; રથ પડી ગયો ત્યારે દૈત્યએ કૂદી બીજાં ઉત્તમ રથ પર ચઢી લીધો.
આરુરોહ સ દૈત્યેંદ્રઃ સંમુખં ચાકરોદ્બલી। તતો યુદ્ધં મહાઘોરમભવલ્લોમહર્ષણમ્
એ દૈત્યરાજાએ નવા રથ પર ચઢી સામે ઊભેલા શત્રુનો સામનો કર્યો; પછી અત્યંત ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
હિરણ્યાક્ષસ્ય ચ હરેર્લોકવિસ્માપનં મહત્। અસ્ત્રયુદ્ધં તથાન્યોન્યં કૃતપ્રતિકૃતં ચ તત્
હિરણ્યાક્ષ અને હરિ વચ્ચે મહાન અને આશ્ચર્યજનક શસ્ત્રયુદ્ધ થયું, જેમાં બંનેએ એકબીજાને પ્રતિકાર આપ્યો.
તતો નિયુદ્ધે સતતં દિવ્યવર્ષશતં ગતમ્। તતો દૈત્યો મહાસત્વો વવૃધે વામનો યથા
એ યુદ્ધમાં સતત સો દિવ્ય વર્ષો વીતી ગયા; પછી મહાબળવાન દૈત્ય વામન જેવો વધતો ગયો.
મુખેન જગ્રાહ રુષા ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્। ભૂમંડલં સમુદ્ધૃત્ય વિવેશ ચ રસાતલમ્
ક્રોધથી તેણે પોતાના મુખથી ચાલતા-અચાલતા ત્રણેય લોક પકડી લીધાં; પૃથ્વીને ઉંચકી રસાતળમાં પ્રવેશ્યો.
શેષાશ્ચ વિવિશુર્દૈત્યાસ્તમનુ પ્રીતિસંયુતાઃ। તતો વિષ્ણુર્મહાતેજા જ્ઞાત્વા દૈત્યબલં મહત્
બાકી રહેલા દૈત્યોએ આનંદપૂર્વક તેની સાથે રસાતળમાં પ્રવેશ કર્યો; પછી મહાતેજસ્વી વિષ્ણુએ દૈત્યના મહાબળને જાણી લીધું.
દધાર રૂપં વારાહં દૈત્યરાજજિઘાંસયા। ધૃત્વા ક્રોડતનું વિષ્ણુર્વિવેશ તમનુદ્રુતમ્
દૈત્યરાજને મારવાની ઈચ્છાથી વિષ્ણુએ વારાહનું રૂપ ધારણ કર્યું અને કૂણની કાય ધારણ કરી ભાગતા દૈત્યના પાછળ ગયા.
તત્ર ગત્વા રસામૂલે રસાતલગતાં મહીમ્। દૃષ્ટ્વા સ્વદંષ્ટ્રયોર્દધ્રે લોકાધારાં વસુંધરામ્
ત્યાં જઈને રસાતળના મૂળમાં વિષ્ણુએ પૃથ્વીને જોયી; લોકોએ આધારરૂપ એવી ધરાને પોતાના દાંત પર ધારણ કરી.
તાં ધૃત્વા ગચ્છતસ્તસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ। સમાજગામ દૈત્યેંદ્રો ધૃષ્ટં વાગ્ભિસ્તુદન્નનુ
અપરિમિત તેજવાળા વિષ્ણુ પૃથ્વીને લઈ જતા હતા ત્યારે દૈત્યરાજે ધૃષ્ટતાપૂર્વક કઠોર વચનો કહીને સામો આવ્યો.
માયાક્રોડતનુર્વિષ્ણુર્દુર્વચાંસિ સહન્રુષા। જલોપરિ દધારેમાં ધરાં ભૂધર એવ ચ
માયિક વારાહ રૂપે વિષ્ણુએ ક્રોધથી કઠોર વચનો સહન કર્યા; જળ ઉપર પર્વત જેવો પૃથ્વીનો ભાર ધારણ કર્યો.
તસ્યાં ન્યસ્ય સ્વસત્વં ચ સ ચકાર તદાચલામ્। તતઃ પશ્ચાત્સ સંલગ્નો દૈત્યરાટ્સમુપસ્થિતઃ
ત્યાં પોતાના સ્વરૂપને સ્થાપિત કરીને, તેણે તેને અડગ બનાવી દીધું; પછી, તેમાં એકરૂપ થઈને, દૈત્યરાજ ત્યાં આવી પહોંચ્યો.
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો જઘાન ગદયા હરિમ્। માયયા સૂકરો વિષ્ણુસ્તાં ગદાં સમવંચયત્
મોટા ક્રોધથી ભરાઈ, તેણે ગદાથી હરિને ઘા માર્યો; પણ માયાથી, વરાહરૂપે વિષ્ણુએ એ ગદાને ટાળી લીધી.
યોગયુક્તો યથા મૃત્યું કૌમોદક્યાહનચ્ચ તમ્। તતઃ પુના રુષાવિષ્ટો હિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ
યોગશક્તિથી યુક્ત થઈ, તેણે કૌમોદકી ગદાથી મરણ સમાન ઘા કર્યો; પછી ફરીથી, ભારે ગુસ્સાથી ભરેલો હિરણ્યાક્ષ, મહાબળવાન—
મુષ્ટિના પ્રાહરદ્દેવં દક્ષિણે તુ ભુજે પ્રભોઃ। એવં યુદ્ધં મહાઘોરં સવ્યાસવ્યં ગતાગતમ્
એમ કરીને, દેવને પોતાના જમણા હાથ પર મુઠીનો ઘા માર્યો; આમ, ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં વારંવાર આક્રમણ અને પલટા, આગળ-પાછળ ચાલતા રહ્યા.
પરિભ્રમણવિક્ષેપં કૃતાનુકરણં તથા। તતો બ્રહ્માદયો દેવા યુદ્ધં પશ્યંતિ ખે સ્થિતાઃ
ઘૂમાવટ, ફેંકાવટ અને એકબીજાની નકલ કરતા, બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓ આ યુદ્ધને આકાશમાં ઊભા રહીને જોતા રહ્યા.
સ્વસ્તિ પ્રજાભ્યો દેવેભ્ય ઋષિભ્યશ્ચેતિ ચાબ્રુવન્। ઊચુશ્ચ દેવદેવેશં વિષ્ણું વારાહરૂપિણમ્
તેઓએ કહ્યું: 'પ્રજાઓ, દેવતાઓ અને ઋષિઓને કલ્યાણ મળે'; અને પછી દેવદેવ વિષ્ણુને, વરાહરૂપે, સંબોધ્યા.
મા ક્રીડ બાલવદ્દેવ જહ્યમું દેવકંટકમ્। તતો વિષ્ણુર્મહાતેજા માયાવારાહરૂપધૃત્
'હે દેવ, બાળક જેવી રમતમાં સમય ન ગુમાવો; આ દેવશત્રુનો નાશ કરો.' ત્યારબાદ મહાતેજસ્વી વિષ્ણુએ, પોતાની માયાથી વરાહરૂપ ધારણ કર્યો—
બ્રહ્માદ્યનુમતિં પ્રાપ્ય ચક્રં પ્રાક્ષિપદુલ્બણમ્। સહસ્રસૂર્યસંકાશં સહસ્રારં મહાપ્રભમ્
બ્રહ્મા અને બીજાઓની મંજૂરી લઈને, તેણે ભયાનક અને હજારો સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી, હજારો કિરણોવાળું ચક્ર ફેંક્યું.
દૈત્યાંતકરણં રૌદ્રં પ્રલયાગ્નિસમપ્રભમ્। તચ્ચક્રં વિષ્ણુના મુક્તં હિરણ્યાક્ષં મહાબલમ્
દૈત્યનો વિનાશ કરનાર, પ્રલયાગ્નિ સમાન ભયાનક એ ચક્ર, વિષ્ણુએ છોડતાં જ, મહાબળવાન હિરણ્યાક્ષને તરત ભસ્મ કરી નાખ્યું.
ચકાર ભસ્મસાત્સદ્યો બ્રહ્માદીનાં ચ પશ્યતામ્। દૈત્યાંતકરણં રૌદ્રં ચક્રં ચાગમદચ્યુતમ્
બ્રહ્મા અને બીજાઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, એ ચક્રે તેને તરત ભસ્મ કરી નાખ્યો; દૈત્યવિનાશક એ ભયાનક ચક્ર પાછું અચ્યૂત પાસે આવી ગયું.
તતો બ્રહ્માદયો દેવાઃ શક્રમુખ્યાશ્ચ લોકપાઃ। દૃષ્ટ્વા ચ વિજયં વિષ્ણોઃ સ્તુવંતિ સ્મ સમાગતાઃ
પછી બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓ, અને ઇન્દ્રમુખી લોકપાલો, વિષ્ણુની વિજય જોઈને એકઠા થયા અને તેની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
દેવા ઊચુઃ-। નતાઃ સ્મ વિષ્ણું જગદાદિભૂતં સુરાસુરેંદ્રં જગતાં પ્રપાલકમ્। યન્નાભિપદ્માત્કિલ પદ્મયોનિર્બભૂવ તં વૈ શરણં ગતાઃ સ્મઃ
દેવતાઓએ કહ્યું: 'અમે જગતના આરંભરૂપ, દેવ-દૈત્યોના સ્વામી અને જગતના રક્ષક એવા વિષ્ણુને વંદન કરીએ છીએ; જેમના નાભિમાંથી કમળમાં પદ્મયોની બ્રહ્મા જન્મ્યા—એવા તમારા શરણમાં અમે આવ્યા છીએ.'