આદિત્યરથસંકાશં રથરત્નવિભૂષિતમ્। શાતકુંભમયં દિવ્યં ઘંટાચામરભૂષિતમ્
એ દૈત્યરાજે સૂર્યના રથ જેવું તેજસ્વી, રત્નોથી શોભાયમાન, શુદ્ધ સોનાથી બનેલું અને ઘંટા તથા ચામરથી સજ્જ દિવ્ય રથ ચઢ્યું.
પતાકાધ્વજસંપૂર્ણં રમ્યં શક્રરથોપમમ્। સમારુહ્ય મહાવીરો હિરણ્યાક્ષોઽસુરાધિપઃ
પતાકા અને ધ્વજોથી ભરપૂર, સુંદર અને ઇન્દ્રના રથ જેવું તે રથ ચઢી શક્તિશાળી હિરણ્યાક્ષ અસુરાધિપતિ બનીને ઊભો રહ્યો.
જઘાન શરજાલૈશ્ચ દુર્નિવાર્યઃ સુરાસુરૈઃ। સસૈન્યાનિ ગજાન્વીરો રથાંશ્ચ સહ સૈંધવાન્
તે દેવો અને અસુરો માટે અપરાજેય હતો; તેણે તીરોની વર્ષાથી સેના, હાથીઓ અને રથો સાથે સિંધુયોધ્ધાઓને પણ ઘાયલ કર્યા.
પાતયામાસ ભૂમૌ ચ શતશોથ સહસ્રશઃ। એવં ચરન્સ વૃંદેષુ નિખિલેષુ દિવૌકસામ્
તેને સેના અને રથોને સૈકડો-હજારોની સંખ્યામાં ધરતી પર પછાડ્યા; એ રીતે તે દેવતાઓના તમામ દળોમાં ફરતો રહ્યો.
પાતયામાસ દૈત્યેંદ્રઃ શરૌઘાન્મૃત્યુસન્નિભાન્। ક્રમેણ સમરે ચાથ દેવસૈન્યાન્યમંથત
દૈત્યરાજે મૃત્યુ સમાન તીરોની વર્ષાથી દુશ્મનોને પછાડ્યા અને પછી યુદ્ધમાં ક્રમશઃ દેવસેનાને ચકનાચૂર કરી.
યથા પુષ્કરિણીવૃંદે ગજઃ કંજવનં શિતૈઃ। શરપાતૈરથો વેગાત્સિંહનાદૈઃ પુનઃ પુનઃ
જેમ હાથી કમળની તળાવમાં પોતાના દાંતથી કમળોના વનને નાશ કરે છે, તેમ તેણે તીરોની વર્ષા, ઝડપદાર હુમલા અને વારંવાર સિંહના ગર્જનાથી દુશ્મનને તોડી નાંખ્યા.
ધરણ્યાં પતિતા વેગાત્તદા દૈત્યેશ્વરસ્ય ચ। દશભિશ્ચ સુતીક્ષ્ણાગ્રૈર્જયંતં સ જઘાન હ
એ જોરથી ઘણા પૃથ્વી પર પટકાયા અને દૈત્યરાજે દસ અત્યંત તીક્ષ્ણ તીરો વડે જયંતને ઘાયલ કર્યો.
રેમંતં પંચભિર્બાણૈઃ શક્રં પંચદશેન તુ। ચિત્રરથં વિંશતિભિઃપંચવિંશતિભિર્ગુહમ્
તેને રેમંતને પાંચ તીરો, ઇન્દ્રને પંદર, ચિત્રરથને વીસ અને ગુહને પચ્ચીસ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.
હેરંબં ત્રિશરેણૈવ ચત્વારિંશચ્છરૈર્યમમ્। તથૈવ કાલં મૃત્યું ચ પાણિના દ્વિગુણેન ચ
હેરંબને ત્રણ તીરો, યમને ચાલીસ તીરો અને કાળ તથા મૃત્યુને પણ એટલાં જ વધુ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.
ગુહ્યકેશં જગત્પ્રાણં દશભિર્દશભિઃ શરૈઃ। ષડિભશ્ચ સપ્તભિશ્ચૈવ રુદ્રાન્સર્વાન્પૃથક્પૃથક્
ગુહ્યકેશ, જે જગતનો પ્રાણ છે, તેને દસ તીરો વડે અને બધા રુદ્રોને છ અને સાત તીરો વડે અલગ-અલગ ઘાયલ કર્યા.
વસૂન્સર્વાંશ્ચ સશરૈઃ સિદ્ધગંધર્વપન્નગાન્। દશાષ્ટદશભિઃ ષડિભર્યુદ્ધે દેવાન્ભિનત્ત્યસૌ
બધા વસુઓને તીરો વડે, સિદ્ધો, ગંધર્વો અને પન્નગો સાથે યુદ્ધમાં દેવતાઓને દસ, અઢી અઠ્ઠાવીસ અને છ તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.
ઓજૌઘાદતિવીર્યાત્તુ શીઘ્રલાઘવર્દશનાન્। આપત્પ્રાપ્તાઃ સુરા ભીત્યા પ્રતિકર્તું ન ચેશ્વરાઃ
તેની અતિશય શક્તિ અને ઘાતક હુમલાથી દેવતાઓ, જેઓ ઝડપી અને શક્તિશાળી હતા, પણ ભયથી કંપી ઉઠ્યા અને પ્રતિકાર કરી શક્યા નહીં.
મહેશશૂલસંકાશૈઃ શરૈર્મર્મવિભેદિભિઃ। તાડિતા નિર્જરા યુદ્ધે મૂર્ચ્છિતા ધરણીં યયુઃ
મહાદેવના ત્રિશૂલ જેવી તીક્ષ્ણ બાણોથી, જે દેવતાઓના નાજુક અંગો ભેદી ગયા, તે દેવતાઓ યુદ્ધમાં ઘાયલ થઈ, અચેત થઈ જમીન પર પડી ગયા.
તસ્યૈવ સંમુખે સ્થાતું ન શેકુઃ પ્રવરાસ્સુરાઃ। તતો દેવા વિનિર્ધૂતાસ્ત્રિદિવેશેન સંયુતાઃ
તેના સામેથી ઊભા રહેવું પણ શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ માટે શક્ય ન રહ્યું; પછી ત્રણ લોકના સ્વામી દ્વારા હાંકી કાઢી દેવાઓ પરાજિત થયા.
શરણ્યં તે હરિં તત્ર શરણં તાડિતા યયુઃ। એતસ્મિન્નંતરે વિષ્ણુઃ પ્રાહ જિષ્ણું ખગેશ્વરમ્
ત્યાં ઘાયલ થયેલા દેવતાઓએ રક્ષક એવા હરિની શરણ લીધી; એ સમયે વિષ્ણુએ ખગોના રાજા જિષ્ણુને કહ્યું.
અધુના ગચ્છ દૈત્યસ્ય સંમુખં રણમૂર્ધનિ। નાશાય સતતસ્તૂર્ણં ગતસ્તસ્યાંતિકં જવાત્
હવે તું ઝડપથી યુદ્ધના મથાડે દૈત્ય સામે જા; હંમેશા તેની વિનાશ માટે તરત જ તેની પાસે પહોંચી જા.
સરથં માર્ગણૈર્ભિત્વા વિષ્ણુમારોધયજ્જવમ્। રથસ્ય સંમુખે દૈત્ય ઉવાચ વિષ્ણુમવ્યયમ્
વિષ્ણુએ બાણોથી તેનો રથ તોડી નાખ્યો અને ઝડપથી તેની ગતિ રોકી; ત્યારે દૈત્યએ રથ સામે ઊભા રહી અવિનાશી વિષ્ણુને કહ્યું.
અન્ય સૃષ્ટિં કરોમ્યદ્ય હત્વા ત્વાં ચ સનિર્જ્જરમ્। તતો વિષ્ણુરુવાચેદં ગર્જંતં દૈત્યપુંગવમ્
આજે હું તને અને દેવતાઓને મારીને નવી સૃષ્ટિ ઊભી કરીશ; ત્યારે વિષ્ણુએ ગર્જના કરતા દૈત્યપ્રમુખને ઉત્તર આપ્યો.
શક્તસ્ત્વં સ્પર્દ્ધને પાપ યદિ યુદ્ધે સ્થિરો ભવ। તતઃ શરશતૈરેવ જઘાન વિષ્ણુમવ્યયમ્
હે પાપી, જો તને સ્પર્ધા કરવાની શક્તિ હોય તો યુદ્ધમાં અડગ ઊભો રહી; પછી તેણે અવિનાશી વિષ્ણુ પર બાણવર્ષા કરી.
અસંભ્રાંતઃ સ ચિચ્છેદ યમદંડનિભાન્શરાન્। પુનઃ શરસહસ્રાણિ પ્રેરયામાસ તં રણે
વિષ્ણુ અચળ રહી યમદંડ જેવા બાણો કાપી નાખે છે અને ફરીથી હજારો બાણો યુદ્ધમાં દૈત્ય પર છોડે છે.
તાંશ્ચ છિત્વા શરૈઃ શૌરિસ્તં ચ વિવ્યાધ માર્ગણૈઃ। પ્રગૌરવાદહાર્યાભૈઃ સંસ્પર્શાદ્બાડવાનલૈઃ
પછી વિષ્ણુએ પોતાના બાણોથી તેના બાણો કાપી નાખ્યા અને ભારે, અડીખમ અને સ્પર્શે અગ્નિ જેવી પ્રખર શસ્ત્રોથી તેને ઘાયલ કર્યો.
શરૈશ્ચ ભેદકૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ ખગમૈશ્ચ મનોજવૈઃ। લાઘવાત્કેશવાસ્ત્રસ્ય તૂલશુષ્કતૃણોપમૈઃ
તીક્ષ્ણ અને ભેદક બાણો તથા મન જેવી ઝડપથી ચાલતી તલવારોથી, કેશવના હથિયારોની ચપળતાથી, તે બધા સૂકા ઘાસ કે રૂ જેવા થઈ ગયા.
હૈમૈઃ શરસહસ્રૈસ્તુ તાડિતો દૈત્યપુંગવઃ। બાધયાભ્યર્દિતઃ ક્રુદ્ધો ધૃત્વા શિખરિણં રણે
સોનેરી બાણોના હજારો ઘા ખાઈ, દૈત્યપ્રમુખ દુઃખી અને ક્રોધિત થઈ યુદ્ધમાં એક પહાડ ઉઠાવી લે છે.
જઘાન માધવં વેગાદ્ધિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ। તં ચ સંચૂર્ણયામાસ ગદયા લીલયા હરિઃ
મહાબલી હિરણ્યાક્ષે જોરથી માધવને ઘા કર્યો; પણ હરિએ સરળતાથી પોતાની ગદા વડે તેને ચકનાચૂર કરી નાખ્યો.
એવં પર્વતસાહસ્રં પાતિતં તુ ક્રમેણ હિ। તથૈવ લાઘવાચ્ચૂર્ણં હરિણા દાનવારિણા
આ રીતે, હજારો પહાડો એક પછી એક ફેંકાયા, અને હરિના ચપળતાથી દાનવોના શત્રુએ એ બધાને ધૂળમાં મિલાવી દીધા.
પુનર્બાહુસહસ્રાણિ કૃત્વાસૌ દાનવોત્તમઃ। શરૈઃ શક્તિભિરત્યુગ્રૈઃ શૂલૈઃ પરશુકાદિભિઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ દૈત્યએ ફરીથી હજારો હાથ ઊભા કર્યા અને અત્યંત ભયાનક બાણ, ભાલા, ત્રિશૂલ, કટારી અને બીજા શસ્ત્રોથી હુમલો કર્યો.
વવર્ષ બહુભિર્વિષ્ણું ક્રોધાવિષ્ટેન ચેતસા। તાંસ્તુ તેનૈવ પ્રહિતાંશ્ચિચ્છેદ સુરસત્તમઃ
ક્રોધથી ભરેલા મનથી તેણે અનેક શસ્ત્રો વિષ્ણુ પર વરસાવ્યા; પણ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વિષ્ણુએ એ બધા શસ્ત્રો કાપી નાખ્યા.
શરૈર્દીપ્તૈર્મહાઘોરૈરસુરાણાં ભયંકરૈઃ। વિવ્યાધ સર્વગાત્રેષુ શંભુશૂલોપમૈશ્શરૈઃ
પ્રખર અને ભયાનક બાણોથી, જે દૈત્યોએ ડરતા હતા, તેણે તેમના તમામ અંગોમાં શંભુના ત્રિશૂલ જેવા બાણો ઘોંસી દીધા.
દાનવાધિપતિઃ સંખ્યે હ્યવ્યયો હરિરીશ્વરઃ। સ ચ કશ્મલતાં ગત્વા સર્વશક્તિમનુત્તમામ્
યુદ્ધમાં અવિનાશી અને દેવોના સ્વામી એવા હરિએ, સર્વશક્તિમાન દૈત્યરાજને પણ અચેત કરી નાખ્યો.
કાલજિહ્વોપમાં ઘોરામષ્ટઘંટાસમન્વિતામ્। હરેરુરસિ પીને ચ વિદ્રુત્યા પાતયદ્દ્રુતમ્
કાળની જીભ જેવી ભયાનક અને આઠ ઘંટાવાળી અસ્ત્ર તેણે ઝડપથી ઉછાળી હરિના પહોળા છાતી પર ફેંકી દીધું.