એતસ્મિન્નંતરે રાજ્ઞા પ્રેરિતઃ કવિસત્તમઃ। ઔષધાદિપ્રયોગેણ ગજઃ સંજ્ઞામબોધયત્
એ સમયે, રાજાના આદેશે શ્રેષ્ઠ કવિએ ઔષધિ અને અન્ય ઉપાયો વડે ગજાને ફરી જ્ઞાન પરત કરાવ્યું.
અકારયચ્છતગુણ પ્રાણં ચ જયમાદિશત્। પ્રાગ્જલં મંત્રિતં દત્વા રુરોધાસ્યાઙ્ગકવ્રણાન્
તેણે તેની પ્રાણશક્તિ અનેકગણું વધારી અને વિજયનો આદેશ આપ્યો; મંત્રિત પાણી આપીને મોઢા અને શરીરના ઘા પર દવા કરી.
સ ગજો દશનૈરેવ સ્ફોટયામાસ વૈ ગિરિમ્। એવં શતસહસ્રાણિ સૈન્યાનિ સૈન્યપાલકાન્
તે ગજએ પોતાના દાંતોથી પર્વતને ફોડી નાખવાનું શરૂ કર્યું; એ રીતે તેણે લાખો સૈનિકો અને સેના વડાઓને માર્યા.
પાતયામાસ સમિતૌ ગજઃ પરમદુર્જયઃ। સ દૈત્યસ્તસ્ય પૃષ્ઠસ્થઃ શરૈઃ કાલાનલપ્રભૈઃ
અતિ દુર્જય ગજએ યુદ્ધમાં સેના અને તેમના નેતાઓને પછાડ્યા; તેની પીઠ પર ઊભેલો દૈત્ય યમાગ્નિ જેવાં તેજસ્વી બાણો વરસાવતો રહ્યો.
હત્વા ત્વપાતયચ્ચોર્વ્યાં મુખ્યમુખ્યાન્સુરાધિપાન્। શરૈસ્તસ્ય તદા દેવા યમદંડસમપ્રભૈઃ
તેણે મુખ્ય દેવતાઓ અને તેમના નેતાઓને મારીને ધરતી પર પાડી દીધા; ત્યારે દેવોએ યમદંડ સમાન બળવાન બાણોથી તેને ઘાયલ કર્યો.
નિપતંતિ મહાવીર્યા રુધિરૌઘપરિપ્લુતાઃ। યસ્મિન્યસ્મિંશ્ચ માર્ગે તુ સ દૈત્યઃ સગજો ગતઃ
મહાવીરોએ, લોહીના ધોધમાં તરબોળ, બાણોના ઘા ખાઈને પડી ગયા; જ્યાં જ્યાં દૈત્ય અને ગજ ગયો, ત્યાં ત્યાં એ જ દશા થઈ.
તત્ર તત્ર ચકારાશુ ભીષણં સંચિતં શરૈઃ। ગજેન પાતિતાઃ કેચિદ્ગજારોહેણ ચાપરે
ત્યાં ત્યાં તેણે ઝડપથી બાણોની વરસાદથી ભય પેદા કર્યો; કેટલાક ગજના ઘા થી અને કેટલાક ગજારોહીના ઘા થી પડી ગયા.
વેગેન ભ્રમણેનૈવ સુરાઃ કેચિત્પ્રતાપિતાઃ। એવં સુરગણાધ્યક્ષાઃ શસ્ત્રાસ્ત્રૈર્વિવિધૈશ્ચ તમ્
ઝડપથી ફરતા ગજના કારણે કેટલાક દેવો પીડાઈ ગયા; એ રીતે દેવસેનાના નેતાઓએ વિવિધ શસ્ત્રો અને બાણોથી તેને ઘેર્યો.
સગજં યુદ્ધનિર્ભીતા નિજઘ્નુર્બહુભિઃ શરૈઃ। તથાપિ તદ્ગજં યોદ્ધું ન શક્તાસ્તે મહાબલાઃ
યુદ્ધમાં નિર્ભય રહીને પણ, તેમણે એ હાથી પર અનેક તીરો વરસાવ્યા; છતાં એ મહાબળવાન યોદ્ધાઓ એ હાથીને હરાવી શક્યા નહીં.
ક્ષિપ્રં તાંસ્તુ ગજો દંતૈસ્ત્રૈપુરોઽપાતયચ્છરૈઃ। ન ગતા યે ધરણ્યાં ચ દેવા જર્જરવિગ્રહાઃ
પછી એ હાથીએ ઝડપથી પોતાના દાંત અને તીરો વડે તેમને જમીન પર પછાડ્યા; જેમના શરીર છિન્નભિન્ન થઈ ગયા, એવા દેવતાઓ જમીન સુધી પહોંચી પણ ન શક્યા.
શરણ્યં ગણપં જગ્મુર્ભીતાસ્તે વેદનાતુરાઃ। દેવાનાં કદનં દૃષ્ટ્વા ગણાધીશઃ પ્રતાપવાન્
પીડા અને ભયથી વ્યાકુળ થઈ, તેઓ ગણપતિ પાસે આશરો લેવા ગયા; દેવતાઓના વિનાશને જોઈને, ગણાધીશ મહાપ્રભુમાં પરાક્રમ જાગ્યો.
સ ગજં તાડયામાસ વજ્રાનલસમૈઃ શરૈઃ। સ ગજો વેગસંરુદ્ધઃ શરેણ ચ સમુત્થિતઃ
તેણે વીજળી અને અગ્નિ જેવાં તીરો વડે એ હાથીને ઘાયલ કર્યો; પણ એ હાથી તીવ્ર પ્રહારથી અટકાયો, છતાં તીરના ઘા પછી ફરી ઊભો થયો.
અથોતૌ દ્વૌ શરૈરેવ બિભિદાતે પરસ્પરમ્। ઉભૌ તૌ નર્દમાનૌ ચ અન્યોન્યં જયમૈચ્છતામ્
પછી એ બંનેએ તીરો વડે એકબીજાને ઘાયલ કર્યા; બંને ગર્જના કરતા અને એક બીજાને હરાવવાની ઈચ્છા રાખતા.
શોણિતૈર્લિપ્તસર્વાંગૌ વીરમુખ્યૌ સુરાસુરૌ। અથાખું સ ગજો મત્તો બિભેદ દશનૈઃ સ્વકૈઃ
દેવ અને દાનવ એવા બંને મહાન વીરોના આખા શરીર લોહીથી લથપથ થઈ ગયા; પછી ઉગ્ર હાથીએ પોતાના દાંતથી ઉંદરને ઘાયલ કર્યો.
આખુનાભિદ્રુતો નાગો ઘોરયુદ્ધં તયોઃ પરમ્। અધોર્ધ્વં સંવિભાગે ચ ચતુર્ભિર્યુદ્ધમદ્ભુતમ્
ઉંદરે હુમલો કર્યો ત્યારે હાથીએ ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું; ઉપર અને નીચે, એ ચારેય વચ્ચે અદ્ભુત યુદ્ધ ચાલતું રહ્યું.
સશબ્દં તુમુલં યુદ્ધં સર્વલોકભયંકરમ્। દશનૈર્દશનૈરેવ શરૈરેવ શરોત્તમૈઃ
એ યુદ્ધ એટલું ભયંકર અને ગર્જનાભર્યું હતું કે બધા લોકોએ ડર અનુભવ્યો; દાંત સામે દાંત અને શ્રેષ્ઠ તીરો વડે યુદ્ધ થતું હતું.
તદ્ઘોરમભવદ્યુદ્ધં દેવદાનવસંગરે। આખુકો ભેદયાંચક્રે મહાનાંગં મહાબલમ્
દેવ અને દાનવો વચ્ચે એ ભયાનક યુદ્ધ થયું; ઉંદરે મહાબળવાન હાથીને તોડી નાખવાનો આરંભ કર્યો.
પર્શુના પૃષ્ઠવંશાગ્રે સ્થિત્વા તેનાહનત્પુનઃ। દૈત્યસ્ય દશનદ્વારે હૃદિસ્કંધેથ લાઘવાત્
પછી, પરશુ લઈને, પીઠના મૂળ ભાગે ઊભો રહી તેણે ફરી પ્રહાર કર્યો; ઝડપથી દાનવના મોઢામાંથી હૃદય અને ખભા સુધી પ્રવેશ કર્યો.
સગજઃ સ પપાતોર્વ્યાં ગતાસુર્લોહિતં વમન્। શશંસુર્મુનયો દેવાસ્સાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવત્
હાથી જમીન પર પડી ગયો, જીવ ગુમાવી લોહી ઉગળી રહ્યો હતો; ઋષિઓ અને દેવોએ 'શાબાશ! શાબાશ!' કહી પ્રસંસા કરી.
અત્રાન્યેસ્ત્રૈરમોઘૈશ્ચ દૈત્યાનાજઘ્નુરાહવે। યાવત્તુ સેનયોર્નૈવ જયયુદ્ધં સમાપયેત્
આ દરમિયાન, દેવોએ અચૂક તીરો વડે યુદ્ધમાં દાનવોને ઘાયલ કર્યા, ત્યાં સુધી કે બંને સેના વિજય હાંસલ કરી શકી નહીં.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે ત્રૈપુરિવિમર્દોનામ ચતુસ્સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સર્જનખંડમાં 'ત્રિપુરવિમર્દન' નામના ચૌસઠમા અધ્યાયનું સમાપન થાય છે.
વ્યાસ ઉવાચ-। શ્રુત્વા મહેશ્વરાદ્વાક્યં દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ। દુદ્રુવુર્દૈત્યસંઘાંસ્તાન્સર્વે સર્વાન્સમંતતઃ
વ્યાસજી બોલ્યા: મહેશ્વરનું વચન સાંભળી, ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓએ દાનવોની સેના પર ચારેય તરફથી આક્રમણ કર્યું.
આજગામ મહાબાહુઃ કુંભો નામ મહાસુરઃ। નૈર્ઋતો યક્ષરાજાનં ગદયા ચાહનદ્ભૃશમ્
પછી મહાબળવાન દાનવ, કુંભ નામે, આવ્યો; નૈરૃતોના રાજાએ યક્ષરાજાને ગદાથી જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
ગુહ્યકેશો ગદાપાતૈર્જઘાન ભૃશમુત્તમમ્। તતોન્યોન્યં ગદાયુદ્ધમભવદ્ભીષણં તયોઃ
ગુહ્યકએ પણ ગદાના ઘા વડે જોરદાર પ્રતિકાર કર્યો; પછી બંને વચ્ચે ભયાનક ગદાયુદ્ધ શરૂ થયું.
ચક્રબંધં મહાબંધં પુરોવધ્યનિબંધનમ્। પ્રાચુરં ભીષણં યાનં સ્ફોટતૈલાભિવાસ્તિકમ્
ત્યાં ચક્રબંધ, મહાબંધ અને આગળથી રક્ષણ માટેની ગાઢ વ્યવસ્થા હતી; ભયાનક અને ઘનઘોર ગોઠવણી, તેમજ ફાટવા માટે તેલથી લપસાયેલા રથો પણ હતા.
તેન કૃત્વા મહાયુદ્ધમવસાને ધનેશ્વરઃ। પાતયામાસ તં સ્ફોટં તસ્ય કુંભસ્ય ચોરસિ
પછી, મહાયુદ્ધ કર્યા પછી, અંતે ધનપતિએ એ ફાટતો રથ કુંભના છાતી પર ફેંકી દીધો.
ભગ્નદંષ્ટ્રસ્તતઃ કુંભો નિપપાત મહીતલે। સ્યંદનસ્થો મહાવીર્યો જંભો હરિહયં તદા
પછી, કુંભના દાંત તૂટી ગયા અને તે જમીન પર પડી ગયો. એ સમયે મહાવીર જંભે રથ પર ઊભા રહીને હરિહય પર પ્રહાર કર્યો.
જઘાનશરસંઘૈશ્ચ તથૈવૈરાવણં ભૃશમ્। વાસવો ભિદુરેણૈવ સંબિભેદાસુરોત્તમમ્
પછી તેણે તીરોની ઝમાવટથી એરાવણ પર ભારે આક્રમણ કર્યું. ઇન્દ્રે પોતાના વજ્રથી અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ને ભેદી નાખ્યો.
સ પપાત ધરાપૃષ્ઠે ગતાસુર્લોહિતોક્ષિતઃ। તથારણ્યં સુઘોરં ચ અઘોરં ઘોરમેવ ચ
તે લોહીથી લથબથ અને જીવ ગુમાવી જમીન પર પડ્યો. એ રીતે વન ભયાનક પણ શાંત, અને સાચે જ ભયાનક બની ગયું.
ચતુરો ગણમુખ્યાંશ્ચ શક્ત્યા બિભેદ સંયુગે। સેનાન્યશ્ચૈવ પ્રત્યેકં પાતયામાસ લાઘવાત્
યુદ્ધમાં તેણે શક્તિથી ચાર મુખ્ય નેતાઓને ભેદી નાખ્યા અને ઝડપથી દરેક સેનાપતિને જમીન પર પાડી દીધા.