પ્રચિચ્છેદાસિના વેગાન્મુસલં ચાતિદારુણં। તારેયઃ શક્તિમાદાય જઘાન ક્રૌંચદારણમ્
પછી સ્કંદે ઝડપી તલવારથી એ ભયાનક મુંગળી કાપી નાખી; તારેયપુત્રે શક્તિ ઉઠાવી, ક્રૌંચ પર્વત ફાડનારને ઘાયલ કર્યો.
સોપિ શક્તિં મુમોચાથ અમોઘાં દુષ્ટઘાતિનીમ્। તતઃ સંદહ્ય સા શક્તિર્વિશ્વપ્રલયકારિણી
પછી તેણે પણ અમોઘ અને દુષ્ટનો નાશ કરતી એવી શક્તિ છોડીને હુમલો કર્યો; એ શક્તિ વિશ્વનો વિનાશ લાવતી ભયાનક જ્વાળા જેવી સળગતી હતી.
યમદંડસમાનં ચ ભિત્વા પુનર્ગુહં ગતા। સ ગતાસુઃ પપાતોર્વ્યાં ચાલયંશ્ચ વસુંધરાં
યમદંડ જેવી એ શક્તિ તેને ભેદી ફરી ગુહા પાસે પાછી આવી; દૈત્યપતિ પ્રાણ છોડીને ધરતી પર પડ્યો અને ધરતી ધ્રુજી ઉઠી.
પુષ્પધૂપાદિભિઃ સ્કંદઃ સર્વદેવૈઃ પ્રપૂજિતઃ
પછી બધા દેવતાઓએ સ્કંદની પુષ્પ, ધૂપ અને અન્ય ઉપચારોથી પૂજા કરી.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે તારેયવધોનામૈકોનસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સૃષ્ટિખંડમાં 'તારેયવધ' નામના ઉણસિત્તેરમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
વ્યાસ ઉવાચ- તતો દેવાંતકો દૈત્યો વ્યનદત્સમરં પ્રતિ। રણં ચકાર ધર્મેણ સંદષ્ટૌષ્ઠપુટો બલી
વ્યાસ કહે છે: પછી દેવાંતક નામનો દૈત્ય યુદ્ધ માટે ગર્જના કરવા લાગ્યો; ક્રોધથી નીચેનું ઓઠ દાટી, એ પરાક્રમી ધર્મ પ્રમાણે યુદ્ધ કરવા ઉતર્યો.
સ ગત્વા ચાબ્રવીદ્વાક્યં સર્વલોકવિગર્હિતં। ન જાનાસિ મહદ્ધર્મં દુષ્ટ મોહાદ્યથાક્રમમ્
તે ત્યાં જઈને બધાને નાપસંદ એવા શબ્દો બોલ્યો: 'તને મોટો ધર્મ ખબર નથી, તું ભ્રમમાં પડીને બગડી ગયો છે.'
પાપપુણ્યપ્રયોગેણ નિગ્રહાનુગ્રહે પ્રભુઃ। અહં ચ નિર્મિતો ધાત્રા કરોમિ તવ શાસનમ્
પાપ અને પુણ્યના પ્રભાવથી ભગવાન જ દંડ આપે છે અને કૃપા પણ કરે છે; અને હું, સર્જનહાર દ્વારા બનાવાયો છું, તારી આજ્ઞા માનું છું.
ન જાનાસિ યતો ધર્મં કાલમૃત્યુ પુરઃસરઃ। ન રોગો ન જરા કાલો ન મૃત્યુર્ન ચ કિંકરઃ
તને ધર્મ ખબર નથી, એટલે જ સમય અને મૃત્યુ આગળ છે; અહીં ન રોગ છે, ન વૃદ્ધાવસ્થા, ન સમય, ન મૃત્યુ, ને ન કોઈ દાસ છે.
ધર્માત્પ્રચલિતઃ કર્મી કષ્ટં યાતિ દિવાનિશમ્। ઉક્તં વસું મહાવીર્યં યમં ધર્મૈકસાક્ષિકમ્
જે ધર્મથી વિમુખ થઈ ખોટું કરે છે, તે દિવસ-રાત દુઃખ ભોગવે છે; કહેવાય છે કે મહાવીર વસુઓ અને યમ માત્ર ધર્મના સાક્ષી છે.
સ જઘાન ત્રિભિર્બાણૈઃ કાલમૃત્યુસમપ્રભૈઃ। પ્રચિચ્છેદ સ ધર્માત્મા તે ત્વન્યૈર્વિશિખૈસ્ત્રિભિઃ
તેને ત્રણ બાણો માર્યા, જે સમય અને મૃત્યુ જેટલા શક્તિશાળી હતા; પણ ધર્મનિષ્ઠ એણે પણ ત્રણ બીજા બાણોથી તેમને કાપી નાખ્યા.
તતસ્તૂચ્ચૈઃ શરૈઃ પ્રાજ્યૈર્યુગાંતાનલસપ્રભૈઃ। નિજઘાન યમં સંખ્યે સ ચિચ્છેદ શરૈઃ શરાન્
પછી એણે ઉંચા અવાજવાળા અને પ્રખર એવા બાણો, જે યુગાંતની અગ્નિ જેવાં તેજસ્વી હતા, યમને યુદ્ધમાં માર્યા; યમએ પણ તેના બાણો બાણોથી કાપી નાખ્યા.
એતસ્મિન્નંતરે ક્રુદ્ધૌ પરસ્પરજયૈષિણૌ। જઘ્નતુઃ સમરેન્યોન્યં મહાબલપરાક્રમૌ
આ વચ્ચે, બંને ગુસ્સામાં અને એકબીજાને હરાવવાની ઈચ્છાથી, મહાબળ અને પરાક્રમ ધરાવતા, યુદ્ધમાં એકબીજાને ઘાયલ કરતા રહ્યા.
અહોરાત્રં તયોર્યુદ્ધમવર્ત્તત સુદારુણમ્। એતસ્મિન્નન્તરે ક્રુદ્ધઃ શક્ત્યા પ્રશમનં રુષા
બન્ને વચ્ચેનું ભયાનક યુદ્ધ આખો દિવસ અને રાત ચાલ્યું; એ દરમિયાન ગુસ્સેમાં, એણે શસ્ત્રથી શમન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
બિભેદ દૈત્યશાર્દૂલો હ્યહંકારયુતો બલી। તામેવાથ રુષા ધર્મો ગૃહીત્વા શક્તિકાં દ્રુતં
દૈત્યમાં શ્રેષ્ઠ, ગર્વથી ભરેલો અને શક્તિશાળી, એણે શસ્ત્રથી ઘા કર્યો; પછી ધર્મે પણ ગુસ્સામાં એ જ શસ્ત્ર ઝડપથી પકડી લીધું.
નિજઘાન તયૈવામુંસ્તનયોરંતરે ભૃશમ્। સ વિહ્વલિત સર્વાંગો મુખાદાગતશોણિતઃ
એ જ શસ્ત્રથી એણે બંને પુત્રો વચ્ચે તેને જોરથી માર્યો; તેનું આખું શરીર ધ્રુજી ઉઠ્યું અને મોઢામાંથી લોહી વહી નીકળ્યું.
તતઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજા ધૃત્વા દંડં સુદારુણમ્। અમોઘં પાતયામાસ તસ્ય દૈત્યસ્ય વિગ્રહે
પછી, ગુસ્સેમાં અને તેજસ્વી, એણે ભયાનક દંડ પકડીને, નિષ્ફળ ન જાય એ રીતે એ દૈત્યના શરીર પર ફેંકી દીધો.
સાશ્વં રથં તથા સૂતં યોદ્ધારં શસ્ત્રસંચયમ્। ચકાર ભસ્મસાત્તં ચ શમનઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
એના ઘોડા, રથ, સારથી, યોદ્ધા અને શસ્ત્રોની ટુકડીને, ગુસ્સાથી ભરેલા શમકર્તાએ બધાને ભસ્મ કરી નાખ્યા.
પતિતે ચ તથા દૈત્યે દુર્ધર્ષો નામ દાનવઃ। શમનં શૂલહસ્તસ્તુ પ્રદુદ્રાવ જિઘાંસયા
એ રીતે દૈત્ય પડી ગયો ત્યારે, દુર્ધર્ષ નામનો દાનવ શૂળ હાથમાં લઈને, શમકર્તાને મારવા દોડી આવ્યો.
શૂલહસ્તં સમાયાંતં બડવાનલસન્નિભમ્। આસસાદ રણે મૃત્યુઃ શક્તિહસ્તોતિનિર્ભયઃ
શૂળ લઈને, બડબડતી અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતો, જ્યારે એ આગળ આવ્યો, ત્યારે મૃત્યુ પણ શસ્ત્ર પકડી નિર્ભય થઈ યુદ્ધમાં સામો થયો.
સ ચ દૃષ્ટ્વાઽસુરો મૃત્યું શૂલેનૈવ જઘાન હ। શક્તિં ચૈવ તતો મૃત્યુઃ પ્રચિક્ષેપ રણાજિરે
દૈત્યએ મૃત્યુને જોઈને શૂળથી ઘા કર્યો; પછી મૃત્યુએ પણ પોતાનું શસ્ત્ર યુદ્ધભૂમિમાં ફેંક્યું.
સંદહ્ય સહસા શૂલં વહ્નિકૂટસમપ્રભમ્। દૈત્યસ્ય હૃદયં ભિત્વા ગતા સા ચ ધરાતલમ્
એ શૂળને તરત જ અગ્નિ સમાન તેજથી દહન કરીને, એ દૈત્યના હૃદયને ભેદી, જમીન પર પડી ગયું.
સરથઃ સ પપાતોર્વ્યાં શક્તિજર્જરવિગ્રહઃ। અથાન્યો દુર્મુખો મૃત્યું કૃષ્ટચાપો મહાબલઃ
એ પોતાનો રથ લઈને જમીન પર પડી ગયો, તેનું શરીર શસ્ત્રથી ચકનાચૂર થઈ ગયું; પછી બીજો, દુર્મુખ નામનો મહાબળવાન, ધનુષ ખેંચી, મૃત્યુ સામે આવ્યો.
ખડ્ગચર્મધરઃ કાલો રથ એવ ગતોભવત્। દૃષ્ટ્વા તં વિશિખૈઃ પ્રાજ્યૈર્જઘાન સ યમં રણે
ખડગ અને ઢાલ ધારણ કરેલો કાળ રથ પર ચડ્યો; તેને જોઈને દુર્મુખે યુદ્ધમાં યમને પ્રખર બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
સ ચાપ્લત્ય રથાદ્દેવો હ્યસિના ચ સકુંડલમ્। શિરશ્ચિચ્છેદ સહસા પાતયિત્વા ચ ભૂતલે
એ દેવતાએ તલવારના એક જ ઝાટકે તેની કુંડળવાળી માથું કાપી નાખ્યું અને રથ પરથી જમીન પર ફેંકી દીધું.
હતશેષં બલં સર્વં પ્રદુદ્રાવ દિશો દશ
બાકી બચેલું આખું સેના હારીને દસેય દિશામાં ભાગી ગયું.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે દેવાંતકર્દુર્ધર્ષદુર્મુખવધોનામ સપ્તતિમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સર્જનખંડમાં દેવાંતક, દુર્ધર્ષ અને દુર્મુખના વધ નામના સિત્તેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વ્યાસ ઉવાચ- અથાન્યો નમુચિઃ ક્રુદ્ધઃ સ્યંદનસ્થો દિવૌકસઃ। વિશિખૈરર્દયામસ ઘોરૈરાશીવિષોપમૈઃ
વ્યાસજી બોલ્યા: ત્યારબાદ ક્રોધિત નમુચિ પોતાના રથ પર ઊભો રહી ભયાનક, સાપ જેવી તીક્ષ્ણ બાણોથી દેવતાઓ પર આક્રમણ કરવા લાગ્યો.
તતસ્તુ સંયુગે દેવાઃ સિદ્ધકિન્નરપન્નગાઃ। ન શક્નુવંતિ બાણાનાં વેગં સોઢું સમંતતઃ
પછી એ યુદ્ધમાં દેવતાઓ, સિદ્ધો, કિન્નરો અને નાગો કોઈ પણ બાજુથી એ બાણોની તીવ્રતા સહન કરી શક્યા નહીં.
રથમુચ્ચૈશ્શ્રવોશ્વેન યુક્તં માતલિનેરિતમ્। પુરુહૂતઃ સમાસ્થાય પ્રાગમત્તં મહાબલમ્
પછી મહાબલી પુરુહૂતએ માતલિ ચલાવતો અને ઉત્તમ ઘોડા ઉચ્છૈઃશ્રવસ જોડાયેલો રથ ચડીને યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો.