છિન્નધન્વા હતરથો હતાશ્વો હતસારથિઃ। નિપત્ય મૂર્ચ્છિતઃ પૃથ્વ્યાં મુહૂર્તાન્મૃત્યુમાપ સઃ
ધનુષ્ય તૂટી ગયું, રથ તૂટી ગયો, ઘોડા અને રથચાલક મરી ગયા, તો એ વીર ભૂમિ પર ઢળી પડ્યો અને થોડી જ વારમાં મૃત્યુ પામ્યો.
અથ ક્રુદ્ધો મહાદૈત્યો નમુચિઃ સુરદર્પહા। ગદામાદાય સહસા સ જઘાન મહાગજમ્
પછી ક્રોધિત મહાદૈત્ય નમુચિ, દેવતાઓનો અહંકાર દબાવનાર, ગદા લઈને તરત જ મહાહાથી પર ઘાતક પ્રહાર કર્યો.
યથા મેરુગિરેઃ શૃંગે વજ્રપાતો ભવેદ્ધ્રુવમ્। તથૈવ ચ મહાશબ્દો હ્યભવલ્લોમહર્ષણઃ
જેમ મેરુ પર્વતની ચોટી પર વીજળી પડતાં ભયાનક અવાજ થાય, તેમ જ ત્યાં ભયજનક અને રોમાંચક ગર્જના સંભળાઈ.
પ્રહારેણાર્દિતઃ પદ્મી સંચચાલ સ વિહ્વલઃ। રુધિરેણાવસિક્તાંગો વિમુખો વેદનાતુરઃ
એ ઘાતથી ઇન્દ્રનો હાથી કંપી ઉઠ્યો, અચાનક ગભરાઈ ગયો; લોહીથી ભીંજાયેલો, દુઃખથી વેદનાગ્રસ્ત થઈ પાછો વળી ગયો.
શતક્રતું વિધાવંતિ શતશોથ સહસ્રશઃ। અર્ધચંદ્રૈક્ષુઃરપ્રૈશ્ચ ચિચ્છેદ પાકશાસનઃ
શતક્રતુ પર સૈંકડો અને હજારો વીરોએ ધાવા કર્યા, પણ પાકશાસનએ અર્ધચંદ્ર અને ઈખના પાન જેવા બાણોથી તેમને કાપી નાખ્યા.
જંતુભિસ્તસ્ય માયાભિરર્દિતાસ્સુરપુંગવાઃ। ભૂમૌ નિપતિતાઃ કેચિત્કેચિત્સુપ્તા રથોપરિ
દૈત્યની માયાથી પીડાયેલી દેવસેનાના શ્રેષ્ઠ વીરોએ જમીન પર પડી ગયા, અને કેટલાક તો પોતાના રથ પર બેભાન થઈ પડ્યા.
દૃષ્ટ્વા તસ્ય મહત્કર્મ માધવો વિશિખાંસ્તથા। જંતુભૂતાન્સ ચક્રેણ ચિચ્છેદ દેહલગ્નકાન્
તેના મહાન પરાક્રમ અને માયાથી બનેલા પ્રાણીઓ જોઈ, માધવે પોતાના ચક્રથી શરીર પર ચોંટેલા બધા જીવોને કાપી નાખ્યા.
તતો જિષ્ણુસ્ત્રિભિર્બાણૈઃ પાતયામાસ ભૂતલે। પૃથિવ્યાં પતિતો દૈત્યો મૂર્ચ્છિતસ્ખલિતઃ પુનઃ
પછી વિજયી વીરે ત્રણ બાણોથી દૈત્યને ધરતી પર પાડી દીધો; જમીન પર પડતાં જ દૈત્ય ફરી બેભાન થઈ ઢળી પડ્યો.
દધાર મુદ્ગરં ઘોરં શક્રં હંતું સમુદ્યતઃ। તતો જઘાન મઘવા કુલિશેન મહાસુરમ્
દૈત્યે ભયાનક મુદગાર ઉઠાવી ઇન્દ્રને મારવા દોડ્યો, પણ મઘવાને પોતાના વજ્રથી મહાસુર પર ઘાતક પ્રહાર કર્યો.
સ પપાત મહીપૃષ્ઠે ક્ષતવક્ષા મહાબલઃ। સાધુસાધ્વિતિ દેવાશ્ચ સિદ્ધાશ્ચૈવ મહર્ષયઃ૫૦ 1.67.50 અપૂજયંસ્તદા શક્રં બહુભિઃ પુષ્પવૃષ્ટિભિઃ। તતો દૈત્યગણાઃ સર્વે ભીતાસ્તત્ર પ્રદુદ્રુવુઃ। ગીતં ગાયંતિ ગંધર્વા નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
મહાબલી દૈત્ય ઘાયલ છાતી સાથે ધરતી પર ઢળી પડ્યો; દેવતાઓ, સિદ્ધો અને મહર્ષિઓએ ઇન્દ્રની પુષ્પવૃષ્ટિથી પૂજા કરી. પછી બધા દૈત્ય ડરીને ત્યાંથી ભાગી ગયા; ગંધર્વોએ ગીત ગાયું અને અપ્સરાઓ નૃત્ય કરવા લાગી.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે બલનમુચિવધોનામ સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સર્જનખંડમાં 'બલ અને નમુચિનું વધ' નામે સડસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વ્યાસ ઉવાચ- બલં ચ નિહતં દૃષ્ટ્વા નમુચિં ચ સ્વકાગ્રજમ્। મુચિસ્તત્રાબ્રવીદ્વાક્યં જ્યેષ્ઠો મે સૂદિતસ્ત્વયા
વ્યાસજી બોલ્યા: બલ અને પોતાના મોટા ભાઈ નમુચિના મૃત્યુને જોઈને મુચિએ કહ્યું: 'મારો મોટો ભાઈ તારા હાથેથી મારાયો છે.'
પરોક્ષેણાધુના ત્વાં ચ શરૈર્નેષ્યામિ ભાસ્કરિમ્। તમબ્રવીન્મહાતેજાઃ શક્રઃ સર્વસુરાર્ચિતઃ
હવે હું પણ તને તીરોથી સૂર્યલોકમાં મોકલીશ.' ત્યારે સર્વે દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત એવા તેજસ્વી ઇન્દ્રે તેને ઉત્તર આપ્યો:
ભ્રાતુસ્તે ધર્મપંથાનમિદાનીં લપ્સ્યસે ધ્રુવમ્। વહ્નેરુષ્ણમવિજ્ઞાય પ્રમોહાચ્છલભા યથા
હવે તું ચોક્કસ તારા ભાઈ જેવો અંત પામશે; જેમ અજ્ઞાનમાં પડેલા પતંગિયાં અગ્નિના તાપને જાણ્યા વિના તેમાં પડી જાય છે.
સહસા પ્રવિશંત્યગ્નિં તથા માં યોદ્ધુમિચ્છસિ। એવં બ્રુવાણમિન્દ્રં ચ જઘાન વિશિખૈસ્ત્રિભિઃ
એવી જ રીતે, તું પણ ઉતાવળમાં મારી સામે લડવા આવીને પોતાનું નાશ કરવા દોડ્યો છે.' આમ ઇન્દ્ર બોલતો હતો, ત્યારે મુચિએ તેને ત્રણ તીરો મારીને ઘાયલ કર્યો.
સ ચિચ્છેદ ત્રિભિર્બાણૈઃ શક્રઃ પરપુરંજયઃ। તતો જઘાન દશભિરિંદ્રમૈરાવણં ત્રિભિઃ
શત્રુઓના નાશક ઇન્દ્રે એ ત્રણેય તીરો કાપી નાખ્યા; પછી તેણે દસ તીરો એરાવત ઉપર અને ત્રણ તીરો મુચિ પર ચલાવ્યા.
સપ્તભિર્માતલિં છિત્વા નાદૈરુચ્ચૈર્નનાદ હ। શક્રં પ્રતિ પુનર્દૈત્યો ભ્રામયામાસ સંભ્રમાત્
મુચિએ સાત તીરો મારતાં માતલિને ઘાયલ કર્યો અને જોરદાર ગર્જના કરી; પછી એ અસુર ગભરાઈને ઇન્દ્રને ચકરાવતો રહ્યો.
આયસીં તાં ગદાં કોપાન્મહાબલપરાક્રમઃ। તતસ્તુ લાઘવાચ્છક્રો જઘાન કુલિશેન હિ
મુચિએ ગુસ્સામાં અને મહાન બળથી લોખંડની ગદા ઉઠાવી; પણ ઇન્દ્રે ચપળતાથી પોતાના વજ્રથી તેને ઘાયલ કર્યો.
ભિદુરસ્યાવપાતેન ગતાસુર્નિપપાત હ। દનુજસ્ય પ્રપાતેન સંચચાલ વસુંધરા
વજ્રના ઘા પડતાં એ દાનવ પ્રાણ ગુમાવી જમીન પર પડી ગયો; દાનવના પડતાં પૃથ્વી પણ ધ્રૂજી ઉઠી.
દેવાઃ પ્રચક્રુર્નૃત્યાનિ દાનવા વિપ્રદુદ્રુવુઃ
દેવતાઓએ આનંદથી નૃત્ય શરૂ કરી દીધું અને દાનવો બધા તરફ ભાગી ગયા.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે મુચિવધોનામાષ્ટષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સર્જનખંડમાં 'મુચિનું વધ' નામે અડસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
વ્યાસ ઉવાચ- તારેયો બલસંપન્નઃ શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ। જઘાન વિશિખૈસ્સ્કન્દં પિતૃઘાતિનમાહવે
વ્યાસજી બોલ્યા: તારેય, જે બલવાન અને ઇન્દ્ર જેટલો પરાક્રમી હતો, તેણે યુદ્ધમાં પોતાના પિતૃહંતા સ્કંદને તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
તતસ્સ્કન્દો મહાબાહુર્હરિતુલ્યપરાક્રમઃ। વિચકર્ત શરાંસ્તાંસ્તાન્નિર્બિભેદ શરોત્તમૈઃ
પછી મહાબાહુ અને હરિ જેટલા પરાક્રમી સ્કંદે ઉત્તમ તીરો વડે એ બધા તીરો કાપી નાખ્યા.
સ દૈત્યસ્સહસા સ્કંદં છાદયામાસ માર્ગણૈઃ। અસંભ્રાન્તઃ પ્રચિચ્છેદ વિશાખો વિશિખૈસ્તદા
એ દાનવે અચાનક સ્કંદને તીરોની ઝાડમાં ઢાંકી દીધો, પણ નિર્ભય વિશાખે પોતાના તીરો વડે એ બધાં તીરો કાપી નાખ્યા.
તારેયોગ્નિશરૈઃ સ્કંદં જઘાન રણમૂર્ધનિ। વિશિખં ભિદુરપ્રખ્યં ચખાન હરનંદને
તારેયે યુદ્ધભૂમિમાં અગ્નિસમાન તીરો વડે સ્કંદને ઘાયલ કર્યો અને વજ્ર જેવી ભયાનક શક્તિ ધરાવતા વિશાખને પણ ઇજા પહોંચાડી.
વૈશ્વાનરેણ સેનાનીસ્તત્ર સંપર્યવારયત્। રૌદ્રમસ્ત્રં પુનર્દૈત્યઃ પ્રેષયામાસ તં પ્રતિ
ત્યારે સેનાપતિએ વૈશ્વાનર અસ્ત્ર વડે એ તીરો અટકાવ્યા; પણ દાનવે ફરીથી ભયાનક અસ્ત્ર સ્કંદ સામે છોડ્યું.
તન્નિરસ્તં કૃતં તેન બાણેનાસ્ફાલિતેન ચ। અઘોરં પ્રાક્ષિપદ્દૈત્યો ઘોરરૂપં સુદારુણં
સ્કંદે અખંડિત તીરો વડે એ અસ્ત્રને નિષ્ફળ બનાવ્યું; ત્યારે દાનવે અત્યંત ભયાનક અને ડરામણું અઘોર અસ્ત્ર ફેંક્યું.
ભૂધરા વિટપાસ્સિંહાસ્તથા સર્પાદયઃ શરાઃ। ધાવંતિ પાર્વતીપુત્રં કોટિકોટિસહસ્રશઃ
પર્વતો, વૃક્ષો, સિંહો અને સાપ જેવા તીરો કરોડો-લાખોની સંખ્યામાં પાર્વતીપુત્ર સ્કંદ તરફ દોડી આવ્યા.
છિત્વા તાંસ્તુશરાન્સ્કંદો બિભેદ દૈત્યપુંગવં। આપાદં શીર્ષપર્યંતં શરૈરગ્ન્યર્કસન્નિભૈઃ
ત્યારે સ્કંદે તેમના તીરો કાપી નાખ્યા અને અગ્નિ અને સૂર્ય જેવી જ્વલંત તીરો વડે દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠને પગથી માથા સુધી ભેદી નાખ્યો.
સ્વર્ણપુંખાઃ શરા લગ્ના દેહે દૈત્યપતેર્ભૃશં। રેજુસ્તે સ્વર્ણશકલા યથા કૃષ્ણશિલોચ્ચયે
સ્વર્ણના પાંખવાળા તીરો દૈત્યપતિના શરીરમાં ઊંડે ઘૂસી ગયા, અને કાળા પથ્થર પર સોનાના ટુકડાં ઝગમગે તેમ તેજ પાથર્યું.