શસ્ત્રાસ્ત્રૈર્બહુધામુક્તૈર્દિશઃ સર્વા નિરંતરમ્। વિગૃહેષુ ધરણ્યાં ચ પર્વતેષુ જલેષુ ચ
અનેક શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો સતત બધે છોડાયા; યુદ્ધ ધરતી, પર્વતો અને પાણીમાં ફેલાઈ ગયું.
દેવસ્થાને તથાકાશે પર્વતાગ્રેષુ સાનુષુ। ગહ્વરેષુ મહારણ્યે તયોર્યુદ્ધમવર્તત
દેવસ્થાન, આકાશ, પર્વતની ટોચ અને ઢાળ, ગુફાઓ અને મોટા જંગલોમાં તેમનું યુદ્ધ ચાલુ રહ્યું.
પુષ્કલાદિ ઘનાનાં ચ વર્ષધારા જલં યથા। પતંત્યસ્ત્રાણિ સૈન્યેષુ શતશોથ સહસ્રશઃ
ઘણા અને ભારે વાદળમાંથી વરસાદ જેમ વરસે, એ રીતે શસ્ત્રો સેના પર શત અને હજારની સંખ્યામાં પડ્યા.
કેચિત્પેતુઃ પૃથિવ્યાં તુ શરૈઃ સંભિન્નવિગ્રહાઃ। શક્તિભિર્મુસલૈશ્ચાન્યે છત્રશૂલપરશ્વધૈઃ
કેટલાંક તીરો વડે શરીર છિદ્રાઈને ધરા પર પડ્યા; બીજા ભાલા અને ગદાથી, અને કેટલાક છત્રી, ભાલા, કુલ્હાડી વડે.
પતિતાઃ સંમુખે શૂરા યુદ્ધેષુ ન્યાયવર્તિનઃ। ગચ્છંતિ સુરસદ્માનિ સ્વામ્યર્થે યે ત્વભીરવઃ
યુદ્ધમાં સામસામે પડેલા, નિયમથી લડનાર અને સ્વામી માટે નિર્ભય રહેલા વીર દેવલોકમાં જાય છે.
યે ચાન્યે કાતરાઃ પાપા હંતારો વિમુખાન્રણે। અન્યાયૈર્યે ચ યોદ્ધારસ્તે યાન્તિ યમમંદિરં
પણ જે બીકુ અને દुष્ટ છે, યુદ્ધમાં પીઠ ફેરવનારને મારી નાખે છે, અને જે અન્યાયથી લડે છે, તેઓ યમના ઘર જાય છે.
ત્રિદિવસ્થા ગજારોહાઃ સૈન્ધવસ્થાસ્તથાપરાન્। રથસ્થાંશ્ચ રથારોહાઃ પદગાંશ્ચ પદાતયઃ
દિવલોકમાં હાથી પર બેઠેલા, સિંધુ કાંઠે આવેલા, રથમાં બેઠેલા અને પગપાળા ચાલનાર—
પરસ્પરં વિનિઘ્નંતિ શૂરા યુદ્ધાભિકાંક્ષિણઃ। મુદિતાઃ સત્વસંપન્ના ધર્મિષ્ઠા બલસંવૃતાઃ
યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતાં વીરોએ એકબીજાને માર્યા; આનંદિત, સાહસથી ભરપૂર, ધર્મી અને શક્તિશાળી.
કેષાંચિદ્વાહવશ્છિન્ના મુસલૈર્ભિન્નમસ્તકાઃ। કેશાશ્શિરાંસિ વસ્ત્રાણિ નિપેતુર્ધરણીતલે
કેટલાંકના હાથ કપાઈ ગયા, ગદાથી માથા ફૂટ્યા; વાળ, માથા અને કપડાં ધરતી પર પડ્યા.
મધ્યચ્છિન્નાસ્તથા ભિન્નાઃ પેતુરુર્વ્યાં મહાબલાઃ। ખડ્ગપાતૈસ્તથા ચોગ્રૈશ્છ્રિન્નભિન્નાઃ પરશ્વધૈઃ
બીજાં મહાબલી યોદ્ધાઓ વચ્ચે કપાઈ ગયા, તલવાર અને ભયંકર કુલ્હાડીના ઘા વડે ધરા પર પડ્યા.
ગામેવ પતિતા ધીરા દિવ્યાલંકારભૂષિતાઃ। પ્રદીપ્તોભૂદ્ધરાદેશો વીરૈર્નાગૈર્હયૈ રથૈઃ
દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ ધીર વીરોએ ધરા પર પડ્યા; ધરાનો પ્રદેશ વીર, હાથી, ઘોડા અને રથથી તેજસ્વી બન્યો.
વિવિધાભરણૈર્નષ્ટૈઃ પતાકાભિશ્ચ કેતુભિઃ। તતો વસુંધરા સર્વા સશૈલવનકાનના
વિવિધ આભૂષણો ગુમ થયા, ધ્વજ અને કેતુઓ પડી ગયા; ત્યારબાદ આખી ધરા, પર્વતો, જંગલ અને વન સાથે—
રુધિરૌઘપ્લુતા તત્ર વિબુધાસુરયોર્યુધિ। ક્રવ્યાદૈર્બહુભિસ્તત્ર ખાદિતો દ્રવ્યસંચયઃ
ત્યાં દેવો અને દૈત્યો વચ્ચેના યુદ્ધમાં ધરતી લોહીના પ્રવાહોથી છલછલ થઈ ગઈ હતી; અનેક માંસખોર પ્રાણીઓએ માંસના ઢગલાં ખાઈ નાખ્યા.
લોહિતં પ્રચુરં પીતં રક્ષોભિશ્ચ વૃકાદિભિઃ। અન્યૈર્મહાગણૈરેવ ક્ષતજં પવનાન્વિતમ્
રાક્ષસો, વાઘ અને બીજા અનેક જંગલી પ્રાણીઓએ ઘણું લોહી પીધું; અને બીજા મોટા જૂથોએ પણ પવનમાં ઉડતું ઘાયલ લોહી પીધું.
ખાદિતં પ્રીતિમદ્ભિશ્ચ ફેરુગૃધ્રગણૈર્મુદા। એતસ્મિન્નંતરે સૂરિઃ સુરપૂજ્યો બૃહસ્પતિઃ
શિયાળ અને ગિધના ટોળાં આનંદથી માંસ ખાઈ રહ્યાં હતાં; એ દરમિયાન દેવો દ્વારા પૂજ્ય સૂર્ય અને બૃહસ્પતિ ત્યાં પ્રગટ થયા.
મૃતસંજીવનીવિદ્યાં સુરાણાં સંજજાપ હ। વિશલ્યકરણીં દિવ્યાં બ્રહ્મવિદ્યાં મહાબલાં
તેણે દેવો માટે મૃતને જીવંત કરનાર વિદ્યા, ઘા ઠીક કરતી દિવ્ય અને શક્તિશાળી બ્રહ્મવિદ્યા ઉચ્ચારી.
તતો ધન્વંતરિર્વિદ્વાન્સુરવૈદ્યો મનોજવઃ। ઔષધૈસ્તત્પ્રયોગૈશ્ચ રણે પર્યટતે મુદા
પછી વિદ્વાન અને ઝડપી દેવવૈદ્ય ધન્વંતરી, ઔષધિઓ અને તેમની વિધિઓ સાથે આનંદપૂર્વક યુદ્ધભૂમિમાં ફરવા લાગ્યા.
તત્ર દેવાશ્ચ જીવંતિ યે મૃતાશ્ચ મહાહવે। અવ્રણા બલસંપન્નાઃ પ્રયુધ્યંતિ ભૃશં પુનઃ
ત્યાં મહાયુદ્ધમાં મૃત્યુ પામેલા દેવો ફરી જીવતા થયા; તેઓ ઘાયલ વિના અને તાકાતથી ભરપૂર ફરી જોરદાર લડવા લાગ્યા.
એવં શતસહસ્રં તુ ગણં દૈત્યસ્ય ચોદ્ધતમ્। પતિતં પુણ્યયોગાચ્ચ શરૈર્નિર્ભિન્નકંધરમ્
એ રીતે પુણ્યના બળે દૈત્યના દંભી સેનામાંથી લાખો યોદ્ધાઓ તીરો વડે ગળા છિદ્રાઈને ધરતી પર પડી ગયા.
તતસ્તુ જયશબ્દેન નંદંતિ સિદ્ધચારણાઃ। ઋષયઃ ખેચરાશ્ચાન્યે યે ચૈવાપ્સરસાં ગણાઃ
પછી વિજયના નાદ સાથે સિદ્ધો અને ચારણો ખુશીથી ઝૂમી ઉઠ્યા; ઋષિઓ, આકાશમાં રહેતા અને અપ્સરાઓના જૂથો પણ આનંદિત થયા.
ગીતિં ગાયંતિ ગંધર્વાઃ શશંસુઃ પરમર્ષયઃ। અથ ક્રુદ્ધો મહાતેજા દૈત્યમુખ્યો મહાબલઃ
ગંધર્વો ગીતો ગાવા લાગ્યા, મહાન ઋષિઓએ સ્તુતિ કરી; ત્યારે ક્રોધિત અને તેજસ્વી દૈત્યસેનાપતિ, મહાબલી, ઉભો રહ્યો.
કાલકેય ઇતિ ખ્યાતઃ સેનાનીર્દૈત્યપસ્ય ચ। સ્યન્દનસ્થો મહાવીર્યો ધનુરાદાય તત્ર ચ
કાળકેય નામે પ્રસિદ્ધ દૈત્યસેનાપતિ, મહાવીર્યવાન, રથ પર ઊભો રહી પોતાના ધનુષ્ય ઉપાડી યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો.
જઘાન સુરસંઘાંસ્તાન્નર્તયામાસ ભૂતલે। નિરંતરશરૌઘેણ ચ્છાદિતં ગગનં તદા૧૦૦ 1.65.
તેણે દેવોના જૂથોને પરાજિત કરી ધરતી પર નચાવ્યા; એ સમયે તેના સતત તીરોના વરસાદથી આકાશ ઢંકાઈ ગયું.
નિપતંતિ શરાઃ સૈન્યે કોટિકોટિ સહસ્રશઃ। નિપતંતિ તતો દેવાઃ સંયુગેષ્વનિવર્તિનઃ
સૈન્ય પર કરોડો-લાખો તીરો પડવા લાગ્યા; પછી યુદ્ધમાં અડગ રહેલા દેવો પણ ધરતી પર પડી ગયા.
રુધિરોદ્ગારિણસ્સર્વે સિદ્ધગંધર્વકિન્નરાઃ। વિશિખૈઃ પીડિતા દેવા નિપેતુર્ધરણીતલે
બધા સિદ્ધો, ગંધર્વો અને કિન્નરો તીરોના ઘા ખાઈ લોહી ઉગળી રહ્યા હતા; દેવો પણ પીડિત થઈ ધરતી પર પડી ગયા.
કેચિચ્છરશતૈર્ભિન્નાસ્સહસ્રૈરયુતૈસ્તથા। પેતુરુર્વ્યાં મહાવીર્યા યે રણે સુરપુંગવાઃ
યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ એવા કેટલાક દેવો સૈંકડો, હજારો અને લાખો તીરોના ઘા ખાઈ જમીન પર પડી ગયા.
વ્યથિતાશ્ચાભવન્સર્વે સ્યંદનસ્થા દિવૌકસઃ। શરૈઃ પ્રવ્યથિતાસ્તે તુ સ્થાતું શક્તા ન સંમુખે
રથ પર ઊભેલા બધા દેવો વ્યાકુળ થઈ ગયા; તીરોના ઘા ખાઈ તેઓ સામે ઊભા રહી શક્યા નહીં.
તેનાવગાહિતં સૈન્યં ગજેનેવ સરોવનમ્। શરૈસ્તસ્યાર્દિતા દેવા વજ્રાનલસમપ્રભૈઃ
તે દૈત્યે સૈન્યમાં એ રીતે પ્રવેશ કર્યો જેમ હાથી સરોવર માં જાય; તેના વીજળી અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી તીરો વડે દેવો ખૂબ પીડાયા.
ન શેકુઃ સમરે સ્થાતું મઘવંતં યયુસ્તદા। ચિત્રરથ ઇતિ ખ્યાતો દેવશ્શસ્ત્રભૃતાં વરઃ
દેવો યુદ્ધમાં ઊભા રહી શક્યા નહીં અને મેઘવંત પાસે ગયા; પછી દેવોમાં પ્રસિદ્ધ અને શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ચિત્રરથ આવ્યા.
યયૌ સ્યંદનમારુહ્ય યુદ્ધં પ્રતિ ધનુર્ધરઃ। અબ્રવીદ્વચનં સોપિ સેનાન્યં તુ મહાસુરમ્
ચિત્રરથ ધનુષ્ય લઈને રથ પર ચડીને યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા; તેણે પછી દૈત્યસેનાપતિને આ રીતે કહ્યું.