માધવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રગતાઃ સુરપુંગવાઃ। વિમાનાનિ સમારુહ્ય સર્વે દિવ્યાસ્ત્રધારિણઃ
માધવના વચન સાંભળી શ્રેષ્ઠ દેવતાઓએ પોતાના વિમાનો પર ચડીને, બધા દિવ્ય શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને ત્યાંથી ગયા.
દેવાનાં હર્ષવાક્યાનિ દૈત્યચારૈઃ શ્રુતાનિ વૈ। રાજાનં કથયામાસુર્હિરણ્યાક્ષં મહાબલમ્
દેવતાઓના આનંદભર્યા વચનો દૈત્યોના ચરોએ સાંભળ્યા અને તે મહાબલી હિરણ્યાક્ષ રાજાને કહી દીધું.
શ્રુત્વા દૈત્યપતિસ્તત્ર ચુકોપાતિ મહાબલઃ। સચિવાંસ્તુ સમાહૂય ક્રુદ્ધો વચનમબ્રવીત્૫૦ 1.65.
આ સાંભળી દૈત્યપતિ મહાબલી ગુસ્સે ભરાઈ ગયો અને પોતાના મંત્રીઓને બોલાવીને રોષથી કહ્યું:
અધુનેંદ્રાદિદેવાશ્ચ નિખિલાઃ ક્રૂરબુદ્ધયઃ। માધવં ચ પરીપ્સન્તઃ શંભૌ સર્વં ન્યવેદયન્
'હવે ઇન્દ્ર અને બીજા બધા દેવો, ક્રૂર મનવૃત્તિ ધરાવીને, માધવને શોધી રહ્યા છે અને બધું શંભુને જણાવી દીધું છે.'
કથં જયં ચ લપ્સ્યામો દૈત્યવૃંદેતિદારુણે। ત્રિપુરારિરુવાચેદં ગણેશં યજતામરાઃ
'આ ભયાનક દૈત્યસેનાને અમે કેવી રીતે હરાવી શકીશું?' એમ દેવતાઓએ ગણેશજીની પૂજા કરીને ત્રિપુરારીને પૂછ્યું.
પૂજયિત્વા તુ તં દેવં જેષ્યથાસુરદાનવાન્। તતો દેવગણૈર્હૃષ્ટૈઃ પૂજિતો ગણનાયકઃ
'આ દેવની પૂજા કર્યા પછી તમે અસુરો અને દાનવોને જરૂર હરાવી શકશો.' પછી આનંદિત દેવતાઓએ ગણનાયકની પૂજા કરી...
ગણાધિપેન તુષ્ટેન ક્રૂરો દત્તો વરો મહાન્। જેષ્યથાદ્યાસુરાન્સર્વાંસ્તતો દેવા મુદાન્વિતાઃ
ગણોના સ્વામી પ્રસન્ન થયા, અને એક ભયંકર, મોટો વરદાન આપ્યો: 'આજે તમે બધા અસુરોને જીતશો.' એથી દેવતાઓ આનંદમાં આવી ગયા.
હરિં નિવેદયામાસુરસ્મદ્વધપરીપ્સવઃ। હરેર્બાઢમુપશ્રુત્ય રથિનઃ શસ્ત્રપાણયઃ
અમને મારવાની ઈચ્છા રાખીને, તેઓ હરિને જાણ કરી; અને હરિના સમાચાર સ્પષ્ટ રીતે સાંભળીને, રથ પર બેઠેલા, હથિયારો હાથમાં ધર્યા—
યુદ્ધાર્થમધિતિષ્ઠંતિ નિર્જરાસ્ત્વભયામયિ। યસ્ય યા શક્તિરસ્તીહ દેવાઞ્જેતું વદત્વલમ્
અમર દેવતાઓ ડરથી ભરાઈ, યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભા રહ્યા; અહીં કોણ કેટલો શક્તિશાળી છે, એ દરેક જણ પોતાની શક્તિ જણાવે, જેથી દેવતાઓને હરાવી શકાય.
તતો રાજ્ઞોવચઃ શ્રુત્વા મધુર્વચનમબ્રવીત્। જેષ્યામિ ચ હરિં રાજન્સહાયં મે નિયોજય
પછી, રાજાના શબ્દો સાંભળીને, તેણે મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: 'હું હરિને જીતી લઉં, રાજા; મારા માટે સહાયક નિમવો.'
જિતે નારાયણે દેવાઃ સભયાસ્ત્રિદશા ધ્રુવમ્। તસ્માન્નારાયણોઽસ્માકં ભાગઃ સર્વપુરંજયઃ
જો નારાયણને હરાવી લેવાય, તો દેવતાઓ અને બધા અમર લોકો ચોક્કસ ડરી જશે; એટલે નારાયણ આપણો ભાગ છે, બધા શહેરોનો વિજેતા છે.
તતો ધુંધુશ્ચ સુંદશ્ચ કાલકેયો મહાબલઃ। સહાયશ્ચ મધોસ્તસ્ય જેષ્યામો માધવં નૃપ
પછી ધૂંધૂ, સુન્દ, અને શક્તિશાળી કાલકેય, અને મધુનો સહાયક—એ બધા કહે: 'અમે માધવને જીતવીશું, રાજા.'
સર્વદૈત્યબલે મુખ્યાશ્ચત્વારો દૃઢવિક્રમાઃ। કાલમૃત્યુસમા વીરાઃ સર્વાસ્ત્રવિધિપારગાઃ
આ ચાર, બધા દૈત્ય સેનામાં મુખ્ય અને દૃઢ પરાક્રમી છે; વીર, સમય અને મૃત્યુ સમાન, અને બધા હથિયારોના ઉપયોગમાં નિપુણ છે.
બલસ્તત્રાબ્રવીદ્વાક્યં યસ્મિન્જય ઉપસ્થિતઃ। તં ચ જેષ્યામિ જિષ્ણું ચ પ્રતિજ્ઞા મે દૃઢા નૃપ
ત્યાં બલાએ કહ્યું, જ્યાં વિજય હાજર હતો: 'હું તેને જીતવીશ, અને જિષ્નુને પણ; મારી પ્રતિજ્ઞા મજબૂત છે, રાજા.'
નમુચિશ્ચ મુચિશ્ચૈવ ભ્રાતરૌ બલદર્પિતૌ। ઊચતુસ્તૌ નૃપં હ્યાવાં જેષ્યાવો વૈ બલાદ્બલૌ
નમુચિ અને મુચિ, બન્ને ભાઈઓ, પોતાની શક્તિ પર ગર્વ કરતા, રાજાને કહ્યું: 'અમે બન્ને, બલથી ભરપૂર, ચોક્કસ જીતવીશું.'
જમ્ભશ્ચૈવાબ્રવીદ્વાક્યમિંદ્રમિંદ્રપુરોગમાન્। જેષ્યામિ નાત્ર સંદેહો દૈત્યા ભવત વિજ્વરાઃ
જંભાએ પણ ઇન્દ્ર અને દેવોમાં મુખ્યને કહ્યું: 'હું જીતવીશ; કોઈ સંશય નથી—દૈત્યોએ ચિંતામુક્ત રહેવું.'
ત્રિપુરશ્ચાબ્રવીદ્વાક્યં જેષ્યામિ ચ વિનાયકમ્। તાવદૂચેઽથ સેનાનીર્મયો દેવાંતકો બલી
ત્રિપુરાએ પણ કહ્યું: 'હું વિનાયકને જીતવીશ.' પછી શક્તિશાળી સેનાપતિ માયા, દેવોનો અંત લાવનાર, બોલ્યો—
કુબેરં પ્રતિરક્ષોભિઃ સર્વાંશ્ચૈવ હિરણ્યકાન્। એતસ્મિન્નંતરે તત્ર નારદો મુનિસત્તમઃ
'હું રાક્ષસો સાથે કુબેરનો વિરોધ કરીશ, અને બધા હિરણ્યક પણ.' એ સમયે, મહાન ઋષિ નારદ ત્યાં આવ્યા.
ગત્વોવાચ હિરણ્યાક્ષં જિષ્ણુદૂતોહમાગતઃ। રાજ્યં ત્યજ સ્વવાચા નઃ પ્રાણેષુ યદિ તે હિતમ્
ત્યાં જઈને, તેણે હિરણ્યાક્ષને કહ્યું: 'હું જિષ્નુનો દૂત છું, અહીં આવ્યો છું; જો તને તારા જીવ પ્રિય હોય, તો તું પોતે રાજય છોડ.'
ન ચેદ્યુધ્યસ્વ મામદ્ય ન વા ગચ્છ રસાતલમ્। તતઃ કોપાદુવાચેદં નારદં મુનિસત્તમમ્
'જો નહીં, તો આજે મારી સાથે યુદ્ધ કર; અથવા તો પાતાળમાં જા.' પછી, ગુસ્સામાં, તેણે મહાન ઋષિ નારદને કહ્યું—
અહિંસ્યસ્ત્વં બ્રાહ્માણાદ્ય ગચ્છ તૂર્ણં મમાગ્રતઃ। દેવાનાં ચ વિપત્તિં ચ કદનં નિધનં પુરઃ
'તમે બ્રાહ્મણ છો, તમને કોઈ હાનિ નહીં થાય; હવે મારી સામે ઝડપથી જાઓ. દેવતાઓની વિપત્તિ, તેમનો વિનાશ અને મૃત્યુ, તું સામે જોઈને સાક્ષી રહે.'
પશ્ય વિપ્ર ક્ષણેનાંતં પ્રાપ્તં હરિહરાદિકમ્। એવમુક્ત્વા સ દૈત્યેંદ્રો બલાધ્યક્ષમુવાચ હ
'જુઓ, બ્રાહ્મણ, એક ક્ષણે હરિ, હર અને અન્ય દેવોનો અંત આવી જશે.' આવું કહીને, દૈત્યોના રાજાએ સેનાના મુખ્યને કહ્યું—
સજ્જીકૃત્ય બલં સર્વાન્રથાંશ્ચાનયત દ્રુતમ્। દૈત્યરાજવચઃ શ્રુત્વા બલાધ્યક્ષઃ સમંતતઃ
'બધી સેનાઓ તૈયાર કરો અને રથો ઝડપથી લાવો.' દૈત્યરાજાના આદેશ સાંભળીને, સેનાના મુખ્યે તરત—
બલાન્યાહૂય સહસા સંત્રસ્તાસ્તૂર્ણમાગતાઃ। કોટિકોટિસહસ્રાણિ અક્ષૌહિણ્યો બલાનિ ચ
સેનાઓને ઝડપથી બોલાવી, ભયભીત સૈનિકો તરત આવી ગયા—કરોડો પર કરોડો હજાર, અને મોટી મોટી સેનાની ટુકડીઓ.
એકૈકસ્ય ચ વીરસ્ય વાહનાનિ મહાંતિ ચ। સ્યંદનાનિ વિચિત્રાણિ ગજોષ્ટ્રાશ્વખરાનપિ
દરેક વીર માટે મોટા વાહન હતા; અદભુત રથ, અને હાથી, ઊંટ, ઘોડા, ખચરો પણ હતા.
સિંહવ્યાઘ્રલુલાયાંશ્ચ સમારુહ્ય યયુસ્તદા। વાદ્યૈઃ સર્વૈશ્ચ ભૂયિષ્ઠૈઃ સિંહનાદૈર્ભયાનકૈઃ
કેટલાંક સિંહ, વાઘ અને ચિત્તા પર ચડીને નીકળ્યા; અનેક વાદ્ય વગાડતા અને ભયંકર સિંહની દહાડ સાથે.
દિશસ્તુ પૂરયામાસુસ્સિન્ધુવેલાચલા ધરાઃ। સર્વલોકાશ્ચ વિત્રેસુઃ સમુદ્રાશ્ચ ચકંપિરે
તેઓએ બધું દિશાઓ, સમુદ્રકાંઠા, પર્વતો અને ધરતી ભરી દીધી; બધા લોકોએ ભય અનુભવ્યો અને સમુદ્ર પણ કાંપ્યા.
દેવદુંદુભયો નેદુઃ સર્વદેવૈઃ સમીરિતાઃ। વાદ્યૈશ્ચ વિવિધૈરન્યૈર્વાયુપૂર્ણૈર્ઘનસ્વનૈઃ
દેવતાઓએ વગાડેલી દિવ્ય ઢોલો ગુંજી ઉઠી; અન્ય અનેક વાદ્યો, પવનથી ભરેલા અને ગર્જનાવાળા, પણ વાગ્યા.
સર્વલોકાભયત્રસ્તા યે ચ ત્રૈલોક્યવાસિનઃ। ભ્રષ્ટકામાગતાકાશં ઘોરં તીવ્રં મહાહવમ્
બધા લોક અને ત્રણ લોકના વાસીઓ ભયથી કાંપ્યા; કામ અને આશા છોડી, ભયંકર અને ભારે યુદ્ધથી આકાશ ભરાઈ ગયું.
પરિઘૈઃ પાશશૂલૈશ્ચ ખડ્ગયષ્ટિપરશ્વધૈઃ। શરૈશ્ચ નિશિતૈર્ઘોરૈર્જઘ્નુરન્યોન્યમાહવે
લોખંડના ગદા, પાશ, ભાલા, તલવાર, લાકડી, કુલ્હાડી અને તીક્ષ્ણ, ભયંકર તીરો વડે તેઓ એકબીજાને યુદ્ધમાં માર્યા.