પિંડાદૂર્ધ્વં સ્થિતા યે ચ પિતરો માતૃગોત્રજાઃ। ભવંતિ સુખિનઃ સર્વે મર્ત્યાશ્શતસહસ્રશઃ
પિંડ ઉપર સ્થિત પિતૃઓ અને માતૃગોત્રના પિતૃઓ, બધા સો-હજારોમાં સુખી મનુષ્ય બની જાય છે.
સ્વર્ગે તસ્ય સ્થિતાઃ સત્વા અધઃસ્થા મધ્યવાસિનઃ। નિત્યં વાંઞ્છંતિ સદ્ગંગાં ગચ્છંતુ સુરનિમ્નગામ્
સ્વર્ગમાં, પૃથ્વી નીચે અને મધ્યમાં રહેતા સર્વ જીવો સતત શુભ ગંગા, દેવનદીને જવાની ઇચ્છા રાખે છે.
એકો ગચ્છતિ ગંગાં યઃ પૂયંતે તસ્ય પૂરુષાઃ। એતદેવ મહાપુણ્યં તરતે તારયત્યપિ
એક વ્યક્તિ ગંગા જાય છે ત્યારે તેના પિતૃઓ પવિત્ર થાય છે; એ જ મહાપુણ્ય છે—તે પોતે પાર થાય છે અને બીજાને પણ પાર કરાવે છે.
ગંગા કૃત્સ્નગુણં વક્તું ન શક્તશ્ચતુરાનનઃ। અતઃ કિંચિદ્વદામ્યત્ર ભાગીરથ્યા દ્વિજા ગુણમ્
ચતુરાનન પણ ગંગાના સર્વ ગુણો કહેવામાં અસમર્થ છે; તેથી, દ્વિજો, હું અહીં ભાગીરથીના થોડા ગુણો કહું છું.
મુનયઃ સિદ્ધગંધર્વા યે ચાન્યે સુરસત્તમાઃ। ગંગાતીરે તપસ્તપ્ત્વા સ્વર્ગલોકેઽચ્યુતાભવન્
મુનિ, સિદ્ધ, ગંધર્વ અને અન્ય ઉત્તમ દેવો ગંગા કિનારે તપ કરીને સ્વર્ગલોકમાં અચ્યૂત બની ગયા છે.
દિવ્યેન વપુષા સર્વે કામગેન રથેન ચ। અદ્યાપિ ન નિવર્તંતે રત્નપૂર્ણક્ષયેષુ વૈ
સૌને દિવ્ય શરીર અને ઈચ્છા મુજબના રથ મળ્યા છે; આજે પણ તેઓ રત્નોથી ભરેલા મહલોમાંથી પાછા આવતાં નથી.
પ્રાસાદા યત્ર સૌવર્ણાસ્સર્વલોકોર્ધ્વગાશ્શિવાઃ। ઇષ્ટદ્રવ્યૈઃ સુસંપૂર્ણાઃ સ્ત્રિયો યત્ર મનોરમાઃ
જ્યાં સૌવર્ણ પ્રાસાદો છે, જે સર્વ લોકોથી ઉપર છે, શુભ છે, ઇચ્છિત દ્રવ્યોથી ભરપૂર છે અને ત્યાં સ્ત્રીઓ મનોહર છે.
પારિજાતઃ સમાઃ પુષ્પવૃક્ષાઃ કલ્પદ્રુમોપમાઃ। ગંગાતીરે તપસ્તપ્ત્વા તત્રૈશ્વર્યં લભંતિ હિ
ત્યાંના ફૂલોના વૃક્ષો પારિજાત અને કલ્પવૃક્ષ સમાન છે; ગંગા કિનારે તપ કરીને તેઓ એ જ ઈશ્વરત્વ પામે છે.
તપોભિર્બહુભિર્યજ્ઞૈર્વ્રતૈર્નાનાવિધૈસ્તથા। પુરુદાનૈર્ગતિર્યા ચ ગંગાં સંસેવતાં ચ સા
ઘણા તપો, યજ્ઞો, વિવિધ વ્રતો અને અનેક દાનોથી જે ફળ મળે છે, એ ગંગાની સેવા કરનારને પણ મળે છે.
જારજં પતિતં દુષ્ટમંત્યજં ગુરુઘાતિનમ્। સર્વદ્રોહેણ સંયુક્તં સર્વપાતકસંયુતમ્
કુદરજ, પતિત, દુષ્ટ, અંત્યજ, ગુરુહત્યા કરનાર, તમામ પ્રકારની દગાબાજી અને બધા પાપોમાં જોડાયેલ વ્યક્તિ—
ત્યજંતિ પિતરં પુત્રાઃ પ્રિયં પત્ન્યઃ સુહૃદ્ગણાઃ। અન્યે ચ બાંધવાઃ સર્વે ગંગા તુ ન પરિત્યજેત્
પુત્રો પિતાને છોડી દે છે, પ્રિય પત્નીઓ અને મિત્રો પણ છોડી દે છે, અને બધા સંબંધીઓ પણ; પણ ગંગા ક્યારેય કોઈને છોડતી નથી.
યથા માતા સ્વયં જન્મમલશૌચં ચ કારયેત્। ક્રોડીકૃત્ય તથા તેષાં ગંગા પ્રક્ષાલયેન્મલમ્
જેમ માતા પોતે બાળકને ગળે લગાવી જન્મના અશુદ્ધિ દૂર કરે છે, તેમ ગંગા પણ તેમના અશુદ્ધિ ધોઈ નાખે છે.
ભવંતિ તે સુવિખ્યાતા ભોગ્યાલંકારપૂજિતાઃ। દર્શને ક્રિયતે ગંગા સકૃદ્ભક્ત્યા નરૈસ્તુ યૈઃ
જે લોકો એકવાર પણ ભક્તિથી ગંગાની પૂજા કરે છે, તેઓ ખૂબ પ્રસિદ્ધ, આનંદ અને આભૂષણથી સન્માનિત થાય છે.
તેષાં કુલાનાં લક્ષં તુ ભવાત્તારયતે શિવા। સ્મૃતાર્તિ હર્ત્રી યૈર્ધ્યાતા સંસ્તુતા સાધુમોદિતા
શુભ ગંગા, જેને સ્મરણ કરે છે, ધ્યાન કરે છે, સ્તુતિ કરે છે અને આનંદથી ઉજવે છે, તેમના લાખો કુળોને ઉદ્ધાર કરે છે.
ગંગા તારયતે નૄણામુભૌ વંશૌ ભવાર્ણવાત્। સંક્રાંતિષુ વ્યતીપાતે ગ્રહણે ચંદ્રસૂર્યયોઃ
ગંગા બંને વંશના લોકોને જીવનના સાગરથી ઉદ્ધાર કરે છે, સંક્રમણ, ચંદ્ર અને સૂર્યના ગ્રહણ સમયે.
પુણ્યે સ્નાત્વા તુ ગંગાયાં કુલકોટિં સમુદ્ધરેત્। શુક્લપક્ષે દિવામર્ત્યા ગંગાયામુત્તરાયણે
ગંગામાં શુભ સમયે સ્નાન કરીને, વ્યક્તિ પોતાના કુળની કરોડો પેઢીને ઉદ્ધાર કરે છે; શુક્લપક્ષમાં, દિવસ દરમિયાન અને ઉત્તરાયણમાં ગંગામાં.
ધન્યા દેહં વિમુંચંતિ હૃદિસ્થે ચ જનાર્દને। અનેન વિધિના યસ્તુ ભાગીરથ્યા જલે શુભે
જે લોકો હૃદયમાં જનાર્દન સાથે શરીર છોડે છે, તેઓ ધન્ય છે; આ રીતે, ભાગીરથીની પવિત્ર જળમાં—
પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા વ્રજેત્સ્વર્ગં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્। યો ગંગાનુગતો નિત્યં સર્વદેવાનુગો હિ સઃ
પ્રાણ છોડીને, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે અને ફરી પાછા આવવું પડતું નથી; જે ગંગાનું હંમેશા અનુસરણ કરે છે, એ બધા દેવતાઓનું અનુસરણ કરે છે.
સર્વદેવમયો વિષ્ણુર્ગંગા વિષ્ણુમયી યતઃ। ગંગાયાં પિંડદાનેન પિતૄણાં વૈ તિલોદકૈઃ
વિષ્ણુમાં બધા દેવતાઓ છે, અને ગંગા વિષ્ણુમય છે; ગંગામાં પિતૃઓને પિંડ અને તિલજળ અર્પણ કરીને—
નરકસ્થા દિવં યાંતિ સ્વર્ગસ્થા મોક્ષમાપ્નુયુઃ। પરદારપરદ્રવ્ય બાધા દ્રોહપરસ્ય ચ
નરકમાં રહેલા સ્વર્ગમાં જાય છે, સ્વર્ગમાં રહેલા મોક્ષ પામે છે; બીજાની પત્ની, સંપત્તિ, દુશ્મન અને દગાબાજી કરનાર માટે પણ.
ગતિર્મનુષ્યમાત્રસ્ય ગંગૈવ પરમા ગતિઃ। વેદશાસ્ત્રવિહીનસ્ય ગુરુનિંદાપરસ્ય ચ
દરેક માણસ માટે ગંગા સર્વોત્તમ ગતિ છે; જે વેદશાસ્ત્રથી વંચિત છે, કે ગુરુની નિંદા કરે છે, તેમના માટે પણ.
સમયાચારહીનસ્ય નાસ્તિ ગંગાસમા ગતિઃ। કિં યજ્ઞૈર્બહુવિત્તાઢ્યૈઃ કિં તપોભિઃ સુદુષ્કરૈઃ
જેમાં યોગ્ય વર્તન અને નિયમ નથી, તેના માટે ગંગા જેવી ગતિ નથી; અનેક યજ્ઞો અને ધનથી શું લાભ? કઠિન તપથી શું?
સ્વર્ગમોક્ષપ્રદા ગંગા સુખસૌભાગ્યપૂજિતા। નિયમૈઃ પરમૈર્નિત્યં કિં યોગૈશ્ચિત્તરોધકૈઃ
ગંગા સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપે છે, સુખ અને સૌભાગ્ય માટે પૂજાય છે; ઊંચા નિયમો કે મનને રોકતા યોગોથી શું?
ભુક્તિમુક્તિપ્રદા ગંગા સુખમોક્ષાગ્રતઃ સ્થિતા। અનેકજન્મસંઘાત પાપં પુંસાં વિનશ્યતિ
ગંગા ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે, સુખ અને મુક્તિમાં પ્રથમ છે; અનેક જન્મના પાપો પુરુષોના માટે નાશ પામે છે.
સ્નાનમાત્રેણ ગંગાયાં સદ્યઃ સ્યાત્પુણ્યભાઙ્નરઃ। પ્રભાસે ગોસહસ્રસ્ય રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે
માત્ર ગંગામાં સ્નાનથી માણસ તરત જ પુણ્યમાં ભાગીદાર બને છે; પ્રભાસે, રાહુ ગ્રસ્ત સૂર્યના ગ્રહણ સમયે, હજાર ગાય દાનનું ફળ મળે છે.
લભતે યત્ફલં દાને ગંગાસ્નાનાદ્દિનેદિને। દૃષ્ટ્વા તુ હરતે પાપં સ્પૃષ્ટ્વા તુ લભતે દિવમ્
જે ફળ દાનથી મળે છે, એ દરરોજ ગંગામાં સ્નાનથી મળે છે; ગંગાને જોવા માત્રથી પાપ દૂર થાય છે, સ્પર્શ કરતાં સ્વર્ગ મળે છે.
પ્રસંગાદપિ સા ગંગા મોક્ષદા ત્વવગાહિતા। સર્વેન્દ્રિયાણાં ચાપલ્યં વાસનાશક્તિસંભવમ્
માત્ર સ્પર્શથી પણ ગંગા મોક્ષ આપે છે, અને તેમાં ડૂબવાથી સર્વે ઇન્દ્રિયોની ચંચળતા, જે વાસનાની શક્તિથી થાય છે, તે શાંત થાય છે.
નિર્ઘૃણત્વં તતો ગંગા દર્શનાત્પ્રવિનશ્યતિ। પરદ્રવ્યાભિકાંક્ષિત્વં પરદારાભિલાષિતા
ગંગાના દર્શનથી ક્રૂરતા નાશ પામે છે; પરધન અને પરસ્ત્રી પ્રત્યેની ઇચ્છા પણ ઓગળી જાય છે.
પરધર્મે રુચિશ્ચૈવ દર્શનાદેવ નશ્યતિ। યદૃચ્છાલાભ સંતોષસ્સ્વધર્મેષુ પ્રવર્તતે
ગંગાના દર્શનથી પરધર્મમાં રુચિ પણ નાશ પામે છે; અને પોતાના ધર્મમાં, જે મળે તેમાં સંતોષ ઉત્પન્ન થાય છે.
સર્વભૂતસમત્વં ચ ગઙ્ગાયાં મજ્જનાદ્ભવેત્। યસ્તુ ગંગાં સમાશ્રિત્ય સુખં તિષ્ઠતિ માનવઃ
ગંગામાં સ્નાન કરવાથી સર્વ જીવોમાં સમભાવ આવે છે; અને જે મનુષ્ય ગંગાને આશ્રયે રહે છે, તે સુખથી જીવે છે.