જગદ્ધિતાય તુલસી ગોપીનાં હિતહેતવે। વૃંદાવને વિચરતા સેવિતા વિષ્ણુના સ્વયમ્
હે તુલસી, જગતના કલ્યાણ અને ગોપીઓના હિત માટે, તમે વૃંદાવનમાં વિષ્ણુ દ્વારા સ્વયં સેવા પામ્યા.
ગોકુલસ્ય વિવૃદ્ધ્યર્થં કંસસ્ય નિધનાય ચ। વસિષ્ઠવચનાત્પૂર્વં રામેણ સરયૂતટે
ગોકુલની વૃદ્ધિ અને કંસના વિનાશ માટે, વશિષ્ઠના ઉપદેશથી, રામે સરયૂ કિનારે તમને રોપ્યા હતા.
રાક્ષસાનાં વધાર્થાય રોપિતા ત્વં જગત્પ્રિયે। રોપિતા તપસો વૃદ્ધ્યૈ તુલસીં ત્વાં નમામ્યહમ્
હે જગતપ્રિય, રાક્ષસોના વિનાશ માટે તમે રોપાયા; તપની વૃદ્ધિ માટે રોપાયેલી તુલસી, હું તમને વંદન કરું છું.
વિયોગે વાસુદેવસ્ય ધ્યાત્વા ત્વાં જનકાત્મજા। અશોકવનમધ્યે તુ પ્રિયેણ સહ સંગતા
વાસુદેવથી વિયોગમાં, જનકની પુત્રીએ તમારો ધ્યાન કર્યો; અશોકવનમાં, તે પોતાના પ્રિય સાથે મળી.
શઙ્કરાર્થં પુરા દેવિ પાર્વત્યા ત્વં હિમાલયે। રોપિતા તપસો વૃદ્ધ્યૈ તુલસીં ત્વાં નમામ્યહમ્
પહેલાં, શંકર માટે, પાર્વતીએ હિમાલયમાં તમને રોપ્યા; તપની વૃદ્ધિ માટે રોપાયેલી તુલસી, હું તમને વંદન કરું છું.
સર્વાભિર્દેવપત્નીભિઃ કિન્નરૈશ્ચાપિ નંદને। દુઃસ્વપ્નનાશનાર્થાય સેવિતા ત્વં નમોસ્તુ તે
બધી દેવીઓ અને કિનરોએ નંદનવનમાં, દુષ્પ્ન દૂર કરવા માટે, તમારી સેવા કરી; તમારે વંદન હોય.
ધર્મારણ્યે ગયાયાં ચ સેવિતા પિતૃભિઃ સ્વયમ્। સેવિતા તુલસી પુણ્યા આત્મનો હિતમિચ્છતા
ધર્મવન અને ગયામાં, પિતૃઓએ સ્વયં તમારી સેવા કરી; પવિત્ર તુલસી, પોતાનું હિત ઈચ્છનાર લોકો તમારી સેવા કરે છે.
રોપિતા રામચંદ્રેણ સેવિતા લક્ષ્મણેન ચ। પાલિતા સીતયા ભક્ત્યા તુલસી દંડકે વને
રામચંદ્રે રોપી, લક્ષ્મણે સેવા કરી, સીતાએ ભક્તિથી દંડકવનમાં તમને પાળ્યા, હે તુલસી.
ત્રૈલોક્યવ્યાપિની ગંગા યથા શાસ્ત્રેષુ ગીયતે। તથૈવ તુલસી દેવી દૃશ્યતે સચરાચરે
ત્રિલોકમાં વ્યાપી ગંગા જેમ શાસ્ત્રોમાં ગવાય છે, એ રીતે તુલસી દેવી પણ ચલ-અચલ સર્વ જીવોમાં દેખાય છે.
ઋશ્યમૂકે ચ વસતા કપિરાજેન સેવિતા। તુલસી વાલિનાશાય તારાસંગમ હેતવે
ઋશ્યમૂક પર રહેતા વાનરરાજાએ તુલસીની સેવા કરી, વાલીનો વિનાશ અને તારા સાથે મિલન માટે.
પ્રણમ્ય તુલસીદેવીં સાગરોત્ક્રમણં કૃતમ્। કૃતકાર્યઃ પ્રહૃષ્ટશ્ચ હનૂમાન્પુનરાગતઃ
તુલસી દેવીને વંદન કરીને, હનુમાન સાગર પાર ગયો; કાર્ય પૂર્ણ કરીને, આનંદથી પાછો આવ્યો.
તુલસીગ્રહણં કૃત્વા વિમુક્તો યાતિ પાતકૈઃ। અથવા મુનિશાર્દૂલ બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ
તુલસી ગ્રહણ કરતાં પાપમાંથી મુક્તિ મળે છે; અથવા, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, બ્રાહ્મણહત્યા જેવા પાપ પણ દૂર થાય છે.
તુલસીપત્રગલિતં યસ્તોયં શિરસા વહેત્। ગંગાસ્નાનમવાપ્નોતિ દશધેનુફલપ્રદમ્
જે વ્યક્તિ તુલસીના પત્રથી ધોઈને આવેલું પાણી પોતાના માથા પર રાખે છે, તેને ગંગા સ્નાન જેવું ફળ મળે છે, જે દશ ગાય દાનના ફળને આપે છે.
પ્રસીદ દેવિ દેવેશિ પ્રસીદ હરિવલ્લભે। ક્ષીરોદમથનોદ્ભૂતે તુલસિ ત્વાં નમામ્યહમ્
દેવી, દેવેશ્વરી, હરિની પ્રિય તુલસી, કૃપા કરો. દુધના સમુદ્રના મंथનથી જન્મેલી તુલસી, હું તમને વંદન કરું છું.
દ્વાદશ્યાં જાગરે રાત્રૌ યઃ પઠેત્તુલસીસ્તવમ્। દ્વાત્રિંશદપરાધાંશ્ચ ક્ષમતે તસ્ય કેશવઃ
જે વ્યક્તિ દ્વાદશીના રાત્રી જાગરણમાં તુલસી સ્તવનું પઠન કરે છે, તેના બત્રીસ અપરાધોને કેશવ ક્ષમા કરે છે.
યત્પાપં યૌવને બાલ્યે કૌમારે વાર્દ્ધકે કૃતમ્। તત્સર્વં વિલયં યાતિ તુલસીસ્તવ પાઠતઃ
યૌવન, બાળપણ, કુમાર અવસ્થામાં કે વૃદ્ધાવસ્થામાં જે પાપ થયાં હોય, તે બધાં તુલસી સ્તવના પઠનથી નાશ પામે છે.
પ્રીતિમાયાતિ દેવેશસ્તુષ્ટો લક્ષ્મીં પ્રયચ્છતિ। કુરુતે શત્રુનાશં ચ સુખં વિદ્યાં પ્રયચ્છતિ
દેવોના સ્વામી પ્રસન્ન થાય છે, લક્ષ્મી આપે છે, દુશ્મનોનો નાશ કરે છે, સુખ અને જ્ઞાન આપે છે.
તુલસીનામમાત્રેણ દેવા યચ્છંતિ વાંછિતમ્। ગર્હ્યાણમપિ દેવેશો મુક્તિં યચ્છતિ દેહિનામ્
માત્ર તુલસીનું નામ ઉચ્ચારવાથી દેવો મનગમતું ફળ આપે છે; દેવોના સ્વામી દોષી વ્યક્તિને પણ મુક્તિ આપે છે.
તુલસી સ્તવસંતુષ્ટા સુખં વૃદ્ધિં દદાતિ ચ। ઉદ્ગતં હેલયા વિદ્ધિ પાપં યમપથે સ્થિતમ્
તુલસી સ્તવથી તુલસી પ્રસન્ન થઈ સુખ અને વૃદ્ધિ આપે છે; બેદરકારીથી કરેલું પાપ યમના માર્ગ પર રહે છે, એ જાણો.
યસ્મિન્ગૃહે ચ લિખિતો વિદ્યતે તુલસીસ્તવઃ। નાશુભં વિદ્યતે તસ્ય શુભમાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્
જે ઘરમાં તુલસી સ્તવ લખાયેલું અને હાજર હોય છે, ત્યાં અશુભ નથી રહેતું; નિશ્ચિત રીતે શુભતા મળે છે.
સર્વં ચ મંગલં તસ્ય નાસ્તિ કિંચિદમંગલમ્। સુભિક્ષં સર્વદા તસ્ય ધનં ધાન્યં ચ પુષ્કલમ્
તે વ્યક્તિને સર્વ મંગલ મળે છે, કશું અમંગલ નથી રહેતું; હંમેશા તેને પુષ્કળ અન્ન, ધન અને સંપત્તિ મળે છે.
નિશ્ચલા કેશવે ભક્તિર્ન વિયોગશ્ચ વૈષ્ણવૈઃ। જીવતિ વ્યાધિનિર્મુક્તો નાધર્મે જાયતે મતિઃ
કેશવમાં અડગ ભક્તિ રહે છે, વૈષ્ણવો સાથે વિયોગ નથી થાય; જીવતા જ રોગમુક્ત રહે છે અને અધર્મમાં મન નથી લાગતું.
દ્વાદશ્યાં જાગરે રાત્રૌ યઃ પઠેત્તુલસીસ્તવમ્। તીર્થકોટિસહસ્રૈસ્તુ યત્ફલં લક્ષકોટિભિઃ
જે વ્યક્તિ દ્વાદશી રાત્રી જાગરણમાં તુલસી સ્તવનું પઠન કરે છે, તે તીર્થના લાખ કરોડ યાત્રાના ફળને પામે છે.
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ પઠિત્વા તુલસીસ્તવમ્
તુલસી સ્તવનું પઠન કરીને એ જ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે તુલસીસ્તવમાહાત્મ્યં નામૈકષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી પદ્મ પુરાણના પ્રથમ સૃષ્ટિ ખંડમાં તુલસી સ્તવ મહાત્મ્ય નામે એકસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ 1.62 દ્વિજાઊચુઃ- મજ્જનાદખિલં પાપં ક્ષયં યાંતિ સુનિશ્ચિતમ્। મહાપાતકમન્યચ્ચ તદાદેશં વદસ્વ નઃ
દ્વિજોએ કહ્યું: સ્નાનથી સર્વ પાપ નિશ્ચયે નાશ પામે છે, મહાપાપ અને અન્ય પાપ પણ; એ અંગે અમને આજ્ઞા આપો.
પાપાત્પૂતોઽક્ષયં નાકમશ્નુતે દિવિ શક્રવત્। સુરયોનેર્ન હાનિઃ સ્યાદુપદેશં વદસ્વ નઃ
પાપથી શુદ્ધ થઈને અવિનાશી સ્વર્ગ મળે છે, ઇન્દ્ર જેવા; દૈવી જન્મમાં કશું નુકસાન નથી—અમને એ ઉપદેશ આપો.
અત્ર ભોગ્યં પરં સર્વં મૃતે સ્વર્ગે સુરોત્તમઃ। કલિપાપહતાનાં ચ સ્વર્ગસોપાનમુચ્યતે
અહીં સર્વ ઉત્તમ ભોગ મળે છે; મૃત્યુ પછી સ્વર્ગ મળે છે, હે શ્રેષ્ઠ દેવ; કળિ પાપથી પીડિતો માટે એ સ્વર્ગની સોપાન કહેવાય છે.
વ્યાસ ઉવાચ- ગતિં ચિંતયતાં વિપ્રાસ્તૂર્ણં સામાન્યજન્મનામ્। સ્ત્રીપુંસામીક્ષણાદ્યસ્માદ્ગંગા પાપં વ્યપોહતિ
વ્યાસે કહ્યું: જે લોકો પોતાના માર્ગ વિશે ચિંતન કરે છે, હે બ્રાહ્મણો, સ્ત્રી-પુરુષના માત્ર દર્શનથી ગંગા પાપ દૂર કરે છે.
ગંગેતિ સ્મરણાદેવ ક્ષયં યાતિ ચ પાતકમ્। કીર્તનાદતિપાપાનિ દર્શનાદ્ગુરુકલ્મષમ્
માત્ર 'ગંગા'નું સ્મરણ કરવાથી પાપ નાશ પામે છે; સ્તુતિથી અતિપાપ, દર્શનથી ભારે કલમષ પણ દૂર થાય છે.