આગતં તં સમારુહ્ય સચાંડાલપિશાચકાઃ। ગતાસ્તે ત્રિદિવં પુત્ર વ્રતૈર્યજ્ઞૈઃ સુદુર્લભમ્
એ રથમાં ચાંડાળ ભૂતો સાથે બેસી, એ લોકો સ્વર્ગમાં ગયા—જે વ્રત અને યજ્ઞથી પણ મળવું અઘરું છે.
સ્કંદ ઉવાચ-। ધાત્રીભક્ષણમાત્રેણ પુણ્યં લબ્ધ્વા દિવં ગતાઃ। તદ્ભક્ષિણઃ કથં સ્વર્ગં ન ગચ્છંતિ નરાદયઃ
સ્કંદે કહ્યું: માત્ર ધાત્રી ફળ ખાઈને, તેઓ પુણ્ય મેળવી સ્વર્ગમાં ગયા. તો, જે લોકો એ ફળ ખાય છે, તેઓ સ્વર્ગ કેમ નથી જતા, નારદ?
ઈશ્વર ઉવાચ- પૂર્વં તે જ્ઞાનલોપાચ્ચ ન જાનંતિ હિતાહિતમ્। ઉચ્છિષ્ટં શ્વભિરુત્સ્પૃષ્ટં શ્લેષ્મમૂત્રં શકૃત્તુ વા
ઈશ્વરે કહ્યું: પહેલા, જ્ઞાન ગુમાવવાથી, તેઓ શું હિત અને અહિત છે એ જાણતા નહોતા. કૂતરાએ સ્પર્શેલું ઉચ્છિષ્ટ, કફ, મૂત્ર, અને વિસર્જન—
મત્વા ચ મોહિતાઃ શ્રેષ્ઠં પ્રેતાદંતિ સદૈવ હિ। શકૃચ્છૌચજલં વાંતં બલિસૂકરકુક્કુટૈઃ
એ બધું શ્રેષ્ઠ માનતાં, ભ્રમિત થઈને, ભૂતોની જેમ હંમેશા ખાવા લાગ્યા. વિસર્જન, શુદ્ધિ માટેનું પાણી, ઉલટી, અને બલિમાં suíkar અને કુકડીએ ખાધેલું—
મૃતકે સૂતકે જપ્યં ન ત્યક્તં યેન કેનચિત્। તસ્યાન્નં ચ જલં પ્રેતાઃ ખાદંતિ તુ સદૈવ હિ
મૃતક અથવા પ્રસૂતા માટે કોઈ જપ છોડતું નથી. એ લોકોનું અન્ન અને પાણી ભૂતો હંમેશા ખાય છે.
દુર્દાંતા ગૃહિણી યસ્ય શુચિસંયમવર્જિતા। ગુરુનિઃસારિતા દુષ્ટા સંતિ પ્રેતાશ્ચ તત્ર વૈ
જે ઘરમાં ગૃહિણી અણઘડ, શુચિતા અને સંયમથી વિહોણી, ગુરુએ કાઢેલી અને દુષ્ટ હોય, ત્યાં ભૂતો રહે છે.
અપુઙ્ગવાઃ કુલૈર્જાત્યા બલોત્સાહવિવર્જિતાઃ। બધિરાશ્ચ કૃશા દીનાઃ પિશાચાઃ કર્મજાતયઃ
જે કુળમાં પુરૂષ નથી, શક્તિ અને ઉત્સાહથી વિહોણા, બહેરા, દુર્બળ અને દુઃખી—એવા કર્મથી જન્મેલા ભૂત અને પિશાચ છે.
ક્ષણં ચ મંગલં નાસ્તિ દુઃખૈર્દેહયુતા ભૃશમ્। તેનૈવ વિકૃતાકારાઃ સર્વભોગવિવર્જિતાઃ
એક ક્ષણ પણ શુભ નથી; તેઓ શરીર સાથે ભારે દુઃખથી પીડાય છે. એથી, તેઓ વિકૃત દેખાવ ધરાવે છે અને બધાં ભોગથી વંચિત છે.
નગ્નકા રોગસંતપ્તા મૃતા રૂક્ષા મલીમસાઃ। એતે ચાન્યે ચ દુઃખાર્તાઃ સદૈવ પ્રેતજાતયઃ
નગ્ન, રોગથી પીડાયેલી, મૃત, કઠોર અને અશુદ્ધ—આ અને બીજા, હંમેશા દુઃખથી પીડાયેલી, ભૂત જાતિઓ છે.
તેન કર્મવિપાકેન જાયંતે કામમીદૃશાઃ। પિતૃમાતૃગુરૂણાં ચ દેવનિંદાપરાશ્ચ યે
કર્મના પરિણામે, આવા જીવ જન્મે છે. જે પિતા, માતા, ગુરુ અને દેવતાનું અપમાન કરે છે—
પાષંડાઃ કૌલિકાઃ પાપાસ્તે પ્રેતાઃ કર્મજા ભુવિ। ગલપાશૈર્જલૈઃ શસ્ત્રૈર્ગરલૈરાત્મઘાતકાઃ
પાંખંડીઓ, અશુદ્ધ કુળના, પાપી—આ ભૂતો ધરતી પર કર્મથી જન્મે છે. જે ગળે ફાંસી, પાણીમાં ડૂબી, શસ્ત્ર કે ઝેરથી પોતે મરે છે—
ઇહલોકે ચ તે પ્રેતાશ્ચાંડાલાદિષુ સંભવાઃ। અંત્યજાઃ પતિતાશ્ચૈવ પાપરોગમૃતાશ્ચ યે
આ લોકમાં, એ ભૂતો ચાંડાળ અને સમાન જાતિઓમાં જન્મે છે: અંત્યજ, પતિત, અને પાપી રોગથી મૃત્યુ પામેલા.
અંત્યજૈર્ઘાતિતા યુદ્ધે તે પ્રેતા નિશ્ચિતા ભુવિ। મહાપાતકસંયુક્તા વિવાહે ચ બહિષ્કૃતાઃ
યુદ્ધમાં અંત્યજ દ્વારા મારાયેલા લોકો ભૂમિ પર નિશ્ચિતપણે ભૂત બની જાય છે, તેઓ મહાપાપમાં બંધાયેલા હોય છે અને લગ્નવિધિમાંથી બહાર રાખવામાં આવે છે.
શૌર્યાત્સાહસિકા યે ચ તે પ્રેતાઃ કર્મજા ભુવિ। રાજદ્રોહકરા યે ચ પિતૄણાં દ્રોહચિંતકાઃ
જે લોકો અંધાધૂંધ શૌર્યથી કામ કરે છે, તેઓ પોતાના કર્મના કારણે ભૂમિ પર ભૂત બની જાય છે; અને જે રાજદ્રોહ કરે છે અથવા પિતૃદ્રોહની કલ્પના કરે છે, તેઓ પણ ભૂત બની જાય છે.
ધ્યાનાધ્યયનહીનાશ્ચ વ્રતૈર્દેવાર્ચનાદિભિઃ। અમંત્રાઃ સ્નાનહીનાશ્ચ ગુરુસ્ત્રીગમને રતાઃ
જે લોકો ધ્યાન અને અધ્યયનથી વંચિત છે, વ્રત, દેવપૂજા અને આવા કૃત્યોમાં નિષ્ક્રિય છે; જે મંત્ર વિના વિધિ કરે છે, સ્નાન નથી કરતા, અને ગુરુની પત્ની સાથે સંબંધમાં રત છે—
તથૈવ ચાંત્યજસ્ત્રીષુ દુર્ગતાસુ ચ સંગતાઃ। મૃતાઃ ક્રૂરોપવાસેન મ્લેચ્છદેશસ્થિતા મૃતાઃ
તે જ રીતે, જે લોકો અંત્યજ સ્ત્રીઓ અથવા દુર્ગત સ્ત્રીઓ સાથે સંકળાય છે, કઠોર ઉપવાસથી મૃત્યુ પામે છે, અથવા વિદેશી દેશોમાં રહીને મૃત્યુ પામે છે—
મ્લેચ્છભાષાયુતાશુદ્ધાસ્તથામ્લેચ્છોપજીવિનઃ। અનુવર્તંતિ યે મ્લેચ્છાન્સ્ત્રીધનૈરુપજીવકાઃ
જે અશુદ્ધ લોકો વિદેશી ભાષા બોલે છે, વિદેશીઓમાં જીવન યાપે છે, વિદેશીઓને અનુસરે છે, અથવા સ્ત્રી અને ધનથી જીવન ચલાવે છે—
સ્ત્રિયો યૈશ્ચ ન રક્ષ્યંતે તે પ્રેતા નાત્ર સંશયઃ। ક્ષુધાસંતપ્તદેહં તુ શ્રાંતં વિપ્રં ગૃહાગતમ્
જે લોકો સ્ત્રીઓની રક્ષા નથી કરે, તેઓ ભૂત બની જાય છે, તેમાં કોઈ સંશય નથી; અને જે લોકો, જ્યારે ભૂખ્યા અને થાકેલા બ્રાહ્મણ મહેમાન તેમના ઘરમાં આવે છે—
ગુણપુણ્યાતિથિં ત્યક્ત્વા પિશાચત્વં વ્રજંતિ તે। વિક્રીણંતિ ચ વૈ ગાશ્ચ મ્લેચ્છેષુ ચ ગવાશિષુ
—સારા અને પાત્ર મહેમાનની અવગણના કરે છે, તેઓ પિશાચ બની જાય છે; અને જે લોકો ગાય વેચે છે અથવા ગાયનું માંસ વિદેશીઓને વેચે છે—
પ્રેતલોકે સુખં સ્થિત્વા તે ચ યાંત્યપુનર્ભવમ્। અશૌચાભ્યંતરે યે ચ જાતાશ્ચ પશવો મૃતાઃ
ભૂતલોકમાં સુખથી રહીને, તેઓ પુનર્જન્મ પામતા નથી; અને જે પશુઓ અશૌચ્યમાં જન્મે છે અથવા મૃત્યુ પામે છે—
ચિરં પ્રેતાઃ પિશાચાશ્ચ મૃતા જાતાઃ પુનઃ પુનઃ। જાતકર્મમુખૈશ્ચૈવ સંસ્કારૈર્યે વિવિર્જિતાઃ
તેઓ લાંબા સમય સુધી ભૂત અને પિશાચ બની રહે છે, વારંવાર જન્મ અને મૃત્યુ પામે છે; અને જે લોકો જન્મથી અંત્યક્રિયા સુધીના સંસ્કારોથી વંચિત છે, તેઓ પણ આવું જ થાય છે.
એકૈકસ્મિશ્ચ સંસ્કારે પ્રેતત્વં પરિહીયતે। સ્નાનસંધ્યાસુરાર્ચાભિર્વેદયજ્ઞવ્રતાક્ષરૈઃ
દરેક સંસ્કારથી ભૂતપદ ઘટે છે—સ્નાન, સંધ્યાવંદન, દેવપૂજા, વેદઅભ્યાસ, યજ્ઞ અને વ્રત દ્વારા.
આજન્મવર્જિતાઃ પાપાસ્તે પ્રેતાશ્ચાપુનર્ભવાઃ। ભોજનોચ્છિષ્ટપાત્રાણિ યાનિ દેહમલાનિ ચ
જે લોકો જન્મથી આ કૃત્યો છોડે છે, તેઓ પાપી છે અને ભૂત બની જાય છે, પુનર્જન્મ પામતા નથી; અને જે લોકો બચ્ચા ખોરાક અને શરીરમલ પવિત્ર તીર્થમાં ફેંકે છે—
નિપાતયંતિ યે તીર્થે તે પ્રેતા નાત્ર સંશયઃ। દાનમાનાર્ચનૈર્નૈવ યૈર્વિપ્રા ભુવિ તર્પિતાઃ
—તેઓ ભૂત બની જાય છે, તેમાં કોઈ સંશય નથી; અને જે લોકો દાન, માન અને પૂજાથી બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત નથી કરે—
પિતરો ગુરવશ્ચૈવ પ્રેતાસ્તે કર્મજા ભૃશમ્। પતિં ત્યક્ત્વા ચ યા નાર્યો વસંતિ ચેતરૈર્જનૈઃ
—તેમના પિતૃઓ અને ગુરુઓ તેમના કર્મથી ખૂબ જ દુ:ખી થઈને ભૂત બની જાય છે; અને જે સ્ત્રીઓ પતિને છોડીને બીજા પુરુષો સાથે રહે છે—
પ્રેતલોકે ચિરં સ્થિત્વા જાયંતે ચાંત્યયોનિષુ। પતિં ચ વંચયિત્વા યા વિષયેંદ્રિયમોહિતાઃ
—ભૂતલોકમાં લાંબા સમય સુધી રહીને, તેઓ અંત્યજ યોનિમાં જન્મે છે; અને જે સ્ત્રીઓ પતિને છેકવે છે, ઇન્દ્રિયસukhમાં મોહિત થાય છે—
મિષ્ટં ચાદંતિ યાઃ પાપાસ્તાસ્તુ પ્રેતાશ્ચિરં ભુવિ। વિણ્મૂત્રભક્ષકા યે ચ બ્રહ્મસ્વ ભક્ષણે રતાઃ
—જે પાપી સ્ત્રીઓ નિષિદ્ધ ખોરાક ખાય છે, તેઓ ભૂમિ પર લાંબા સમય સુધી ભૂત બની રહે છે; અને જે લોકો વિણમૂત્ર ખાય છે, અથવા બ્રાહ્મણની સંપત્તિ ખાવામાં રત છે—
અભક્ષ્યભક્ષકાશ્ચાન્યે તે પ્રેતાશ્ચાપુનર્ભવાઃ। બલાદ્યે પરવસ્તૂનિ ગૃહ્ણંતિ ન દદત્યપિ
—અને અન્ય જે લોકો અખાદ્ય ખાય છે, તેઓ પણ ભૂત બની જાય છે, પુનર્જન્મ પામતા નથી; અને જે લોકો બળજબરીથી પરની વસ્તુ લે છે અને માંગ્યા પછી પણ આપે નથી—
અતિથીનવમન્યંતે પ્રેતા નિરયમાસ્થિતાઃ। તસ્માદામલકીં ભુક્ત્વા સ્નાત્વા તસ્ય દ્રવેણ ચ ૧૦૦ 1.60.
—જે લોકો મહેમાનની અવમાની કરે છે, તેઓ ભૂત બનીને નરકમાં રહે છે; તેથી, આમલકીનું ફળ ખાઈ અને તેના રસથી સ્નાન કરીને—
સર્વપાપાદ્વિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકે મહીયતે। તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સેવયામલકીં શિવામ્
—મનુષ્ય બધા પાપોથી મુક્ત થઈને વિષ્ણુલોકમાં સન્માન પામે છે; તેથી, સર્વપ્રયત્નથી પવિત્ર આમલકીની સેવા કરો.