ધાત્રી હરીતકી ચાન્યે કટુતિક્તામ્લસંભવાઃ। સર્વે ચારામતઃ શુદ્ધાઃ ફલદાઃ શિવદાઃ સદા
આવળા, હરડે અને બીજા જે કડવા, તીખા કે ખાટા સ્વરૂપના ફળ છે—એ બધા આરામમાંથી ઉગેલા હોવાથી શુદ્ધ, હંમેશા ફળ આપનારા અને શુભતા આપનારા છે.
પ્રાસાદા યત્ર સૌવર્ણાઃ સર્વરત્નવિભૂષિતાઃ। સર્વાભરણસંયુક્તા વિમાનાશ્ચાનિલોપમાઃ
જ્યાં સુવર્ણના મહેલ છે, બધાં રત્નોથી શોભિત; અને સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ, પવન જેટલા ઝડપી વિમાન છે.
શાતકુંભમયા વૃક્ષાઃ સદૈવ સર્વદાયિનઃ। સર્વર્તુસુખદાઃ સૌમ્યકન્યકા અપ્સરસ્સમાઃ
ત્યાં સોનાના વૃક્ષ છે, જે હંમેશા બધું આપે છે; દરેક ઋતુમાં સુખ આપે છે અને સૌમ્ય કન્યાઓ અપ્સરા જેવી છે.
ગીતનૃત્યપરાધીરાસ્તત્ર તિષ્ઠંતિ વૃક્ષદાઃ। પુષ્કરિણ્યો વિશેષેણ ખાતાન્યન્યાનિ યાનિ ચ
ત્યાં વૃક્ષદેવતાઓ ગીત-નૃત્યમાં તત્પર રહે છે; વિશેષ કમળ તળાવો અને બીજા ખોદેલા સ્થળો પણ છે.
શુદ્ધોપલાંતરચિતા નદ્યઃ પાયસકર્દ્દમાઃ। પુનર્દુગ્ધસફેનાશ્ચ અન્નાદિષડ્રસાન્વિતાઃ
શુદ્ધ રત્નોથી ભરેલી નદીઓ છે, દૂધ અને દહીંના કિનારા છે; અને ફરીથી, દૂધના ફેણા અને છ પ્રકારના સ્વાદવાળા ભોજન પણ છે.
મર્ત્યલોકે યથા ભોગ્યં પુનઃ સ્વર્ગે પુનર્ભુવિ। પુનરેવ તદભ્યાસાત્ખાતમારામકં પુનઃ
જેમ માનવ લોકમાં ભોગ મળે છે, તેમ સ્વર્ગમાં અને ફરી પૃથ્વી પર પણ મળે છે; અને એ આરામનું પુનઃપુનઃ સ્થાપન થતું રહે છે.
યથા પુણ્યાદિકં કૃત્વા સ્વર્ગમર્ત્યાધિપઃ પુમાન્। અશક્તસ્તુ પ્રપાં કૃત્વા પુષ્કરિણ્યાઃ ફલં લભેત્
જેમ પુણ્ય કર્મો કરીને માણસે સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પર રાજપદ મેળવે છે, તેમ જ જે વ્યક્તિ કમળ તળાવ બનાવી શકતો નથી પણ પાણી પીવાનું સ્થાન બનાવે છે, તેને પણ કમળ તળાવ જેટલું ફળ મળે છે.
પ્રપાયા લક્ષણં ચાત્ર સર્વપાપહરં પરં। સર્વભોગપ્રદં શુદ્ધં સ્વર્ગાપવર્ગદં સ્થિરં
પાણી પીવાના સ્થળના ગુણધર્મો સર્વપાપ નાશક, સર્વ સુખદાયક, પવિત્ર, સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનાર અને ટકાઉ છે.
લક્ષણં ચ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રપાયાઃ કીર્તિવર્ધનમ્। નિર્જલેઽધ્વનિ પૃક્તે ચ સ્થાને કૃત્વા ચ મંડપમ્
હવે હું પાણી પીવાના સ્થળના એવા ગુણ કહું છું જે માન-ઈજ્જત વધારતા હોય છે: એ પાણી વગરના રસ્તા પર, માર્ગે, અને મંડપ બનાવી સ્થાપવું જોઈએ.
બહુપાન્થે સમાયાતે ગ્રીષ્મવર્ષાશરત્સ્વપિ। અગરુકાદિ સૌગંધ્યં જલં પૂગં સચંદ્રકમ્
જ્યારે ઉનાળામાં, ચોમાસામાં કે શરદ ઋતુમાં અનેક મુસાફરો ભેગા થાય, ત્યારે અગરુ વગેરે સુગંધવાળું પાણી, પાન અને ચાંદીના ટુકડા સાથે આપવું જોઈએ.
આસનં ચૈવ તાંબૂલં દત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે। એવં વર્ષત્રયેણૈવ પુષ્કરિણ્યાઃ ફલં લભેત્
મુસાફરોને બેસવાની જગ્યા અને પાન આપવાથી સ્વર્ગથી વંચિત થાતો નથી; અને આમ ત્રણ વર્ષમાં કમળ તળાવ જેટલું ફળ મળે છે.
સ્વર્ગાચ્ચૈવાચ્યુતો મર્ત્યો દેવૈરપિ પ્રપૂજ્યતે। માસમેકં તુ યો દદ્યાત્પ્રપાં ગ્રીષ્મેથ નિર્જલે૫૦ 1.58.
એવો માણસ સ્વર્ગમાંથી ક્યારેય નીચે પડતો નથી અને દેવતાઓ પણ તેની પૂજા કરે છે; ઉનાળામાં જ્યાં પાણી મળતું નથી, ત્યાં એક મહિનો પાણી પીવાનું સ્થાન આપનારને આવું ફળ મળે છે.
કલ્પૈકં તુ વસેત્સ્વર્ગે સ્વર્ગાદ્ભ્રષ્ટો મહીયતે। પ્રપાદાસ્તત્ર તિષ્ઠંતિ યત્ર પુષ્કરિણીપ્રદાઃ
એવો માણસ એક યુગ સુધી સ્વર્ગમાં વસે છે; પછી સ્વર્ગમાંથી નીચે આવીને પૃથ્વી પર પણ મહાન બને છે. જ્યાં કમળ તળાવ દાન આપવામાં આવ્યું હોય, ત્યાં પાણી પીવાના સ્થળો રહે છે.
નોચેદ્ધર્મઘટો દેયઃ પુણ્યઃ પાપક્ષયાય ચ। એષ ધર્મઘટો જ્ઞેયો બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકઃ
જો એ શક્ય ન હોય તો ધર્મઘટ આપવો જોઈએ, જે પુણ્ય અને પાપનાશ માટે હોય છે; આ ધર્મઘટ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવનું સ્વરૂપ માનવો જોઈએ.
તવપ્રસાદાત્સફલાઃ મમ સંતુ મનોરથાઃ। સ્વર્ણમાષં ચતુર્ભાગં દક્ષિણાર્થં ઘટસ્ય ચ
તમારી કૃપાથી મારા બધા મનોભાવ ફળદાયી થાય; ઘડાની દક્ષિણાર્થ માટે ચાર ભાગમાં એક ભાગ સોનાની મુદ્રા આપવી જોઈએ.
એવં વર્ષત્રયેણૈવ પ્રપાદાનફલં લભેત્। યઃ પઠેચ્છ્રાવયેદ્વાપિ પુષ્કરિણ્યાદિજં ફલમ્
આ રીતે, માત્ર ત્રણ વર્ષમાં પાણી પીવાના સ્થળનું ફળ મળે છે; અને જે વ્યક્તિ કમળ તળાવના ફળનું પઠન કરે છે અથવા અન્યને સંભળાવે છે,
સાક્ષાત્પાપાદ્ભવેન્મુક્તસ્તત્પ્રસાદાત્તુ સદ્ગતિઃ। જનેષુ શ્રાવયેદ્યસ્તુ પુણ્યાખ્યાનમિદં શુભમ્
એ સીધો પાપથી મુક્ત થાય છે અને એ કૃપાથી શુભ ગતિ મેળવે છે; અને જે આ પુણ્યકથા લોકોને સંભળાવે છે,
કલ્પકોટિસહસ્રાણિ સુરલોકે સ તિષ્ઠતિ
એ દેવલોકમાં લાખો-કરોડો કલ્પ સુધી વસે છે.
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે પુષ્કરિણ્યાદિધર્મકીર્તનંનામાષ્ટપંચાશત્તમો। ઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પ્રથમ સૃષ્ટિખંડમાં 'કમળ તળાવથી ઉત્પન્ન ધર્મની સ્તુતિ' નામે અડપચાસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
એકોનષષ્ઠિત્તમોઽધ્યાયઃ। । વ્યાસ ઉવાચ- અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ કીર્ત્તિધર્મં પરં શુભમ્। સેતુબંધફલં પુણ્યં બ્રહ્મણા ભાષિતં યથા
ઓગણસાઠમો અધ્યાય. વ્યાસજી બોલ્યા: હવે હું કીર્તિરૂપ શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર ધર્મ કહું છું, જે પુલ બાંધવાના પુણ્યનું ફળ છે, જેમ બ્રહ્માજીએ કહ્યું છે.
કાંતારે દુસ્તરે પંકે પુરુશંકુસમાકુલં। આલિં કૃત્વા ભવેત્પૂતો દેવત્વં યાતિ માનવઃ
કઠિન જંગલમાં, ઊંડા કાદવમાં, જ્યાં માણસો માટે અવરોધ હોય, ત્યાં પુલ બાંધવાથી માણસ પવિત્ર બને છે અને દેવત્વ મેળવે છે.
વિતસ્તૌ તુ લભેત્સ્વર્ગં દિવ્યં વર્ષશતં સમમ્। એવં સંખ્યાવિધાનેન નરઃ સ્વર્ગાન્ન હીયતે
દરેક વિતસ્તા (હાથની લંબાઈ) માટે, માણસને સો દેવવર્ષ સુધી સ્વર્ગ મળે છે; આ રીતે ગણતરી પ્રમાણે માણસ ક્યારેય સ્વર્ગથી વંચિત થતો નથી.
કદાચિત્પંકયોગાચ્ચ સ્વર્ગાદ્ભુવિ વિજાયતે। તદા ભટ્ટારકઃ શ્રીમાન્રોગશોકવિવર્જિતઃ
ક્યારેક કાદવના સંપર્કથી સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર જન્મ મળે છે; ત્યારે એ ધન્ય ભગવાન રોગ અને દુઃખથી મુક્ત રહે છે.
પંકાદૌ સંક્રમાંશ્ચૈવ કૃત્વા સ્વર્ગાન્ન હીયતે। સર્વપાપં ક્ષયં તસ્ય સંપ્રયાતિ દિનેદિને
કાદવની શરૂઆતમાં જ પુલ બાંધવાથી સ્વર્ગથી વંચિત થાતો નથી; એના બધા પાપો નાશ પામે છે અને રોજે રોજ એ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
તથાલિસંક્રમાણાં ચ ફલં તુલ્યં પ્રકીર્તિતમ્। ધનપ્રાણાવ્યયેનૈવ ધીમતા ક્રિયતે સદા
એવી જ રીતે, પુણ્યનું ફળ વહેંચવાનું પણ સમાન ગણાયું છે; બુદ્ધિશાળી લોકો હંમેશા ધન કે પ્રાણ ખર્ચીને એ કરે છે.
શ્રૂયતાં યત્પુરાવૃત્તમાખ્યાનં વૃદ્ધસંમતં। કશ્ચિચ્ચોરો મહાભીષ્મે સ્તેયકર્મણિ ચોદ્યતઃ
હવે એક જૂની વાત સાંભળો, જે વડીલોએ માન્ય કરી છે: એક વખત એક ચોર હતો, જે બહુ ડરાવનારો અને ચોરી કરવા તત્પર હતો.
કાંતારે ગોશિરઃ સ્થાપ્ય ક્રાંત્વા સ્તેયં ગતો હ્યસૌ। ધનાપહરણં કૃત્વા ગૃહસ્થસ્ય ચ તેન હિ
એ ચોરે જંગલમાં ગાયનું માથું મૂકી, ચોરી કરી અને ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો; એણે એક ગૃહસ્થનું ધન ચોરી લીધું હતું.
ગતઃ સ્વમંદિરં તત્ર જના ગચ્છંતિ વર્ત્મનિ। સર્વેષામેકપાદસ્ય સુખં ભવતિ નિશ્ચિતં
પછી એ પોતાના ઘરે ગયો અને રસ્તે લોકો જતા રહ્યા; એ બધાને એક પગે ચાલવાનો આરામ ચોક્કસ મળ્યો.
એકપાદે હ્રદે દુર્ગે તારકં ગોશિરઃ પરમ્। ચાંદ્રાયણં ચ તત્તસ્ય કાંતારે સંસ્થિતં શિરઃ
એક પગે, તળાવ કે કિલ્લામાં, ગાયનું માથું એ તરવૈયું બની ગયું; અને ચાંદ્રાયણ વ્રત એ જંગલમાં મૂકાયેલું એ માથું છે.
તતશ્ચોરસ્ય નિધને ચિત્રગુપ્તપ્રણીતકે। ધર્મસ્ય ફલમાત્રં તુ એતસ્ય ચ ન વિદ્યતે
પછી, જ્યારે એ ચોરનું મૃત્યુ થયું, ચિત્રગુપ્તે લઈ જતાં, તો માત્ર તેના કર્મનું ફળ જ હતું; એને બીજું કશું મળ્યું નહીં.