યત્ર તીર્થે કુઠારં તે નિર્મલં ચ ભવેદિહ। તત્ર તે સર્વપાપાનાં જાતાનાં ચ ક્ષયો ભવેત્
'જ્યાં તીર્થમાં તારો કુઠાર નિર્મળ થઈ જશે, ત્યાં તારા બધા પાપોનો નાશ થશે.'
જનાનાં તત્ર સર્વેષાં હિતાર્થં તિષ્ઠ માનદ। ચપલં ગચ્છ તીર્થાનિ સર્વાણિ સુમહાંતિ ચ
'બધા લોકોના કલ્યાણ માટે, માન આપનાર, ત્યાં રહે; અને બધા મહાન અને પ્રસિદ્ધ તીર્થોમાં જા.'
તેષાં મધ્યે મહાતીર્થે પર્શુઃ શુદ્ધો ભવેદ્યદિ। તં ચ જાનીહિ તીર્થેષુ મુક્તિદં પરિકીર્તિતમ્
'એ તીર્થોમાં, મહાતીર્થમાં જો તારો કુઠાર શુદ્ધ થાય, તો એ તીર્થને મુક્તિદાયક માન.'
તચ્છ્રુત્વા જામદગ્ન્યસ્તુ તીર્થાનિ પ્રયયૌ તદા। ગંગાં સરસ્વતીં શુભ્રાં કાવેરીં સરયૂં તથા
આ સાંભળી જામદગ્ન્યે ગંગા, શુભ્ર સરસ્વતી, કાવેરી અને સરયૂ જેવા તીર્થોમાં ગયો.
ગોદાવરીં ચ યમુનાં કદ્રૂં ચ વસુદાં તથા। અન્યાં ચ પુણ્યદાં રમ્યાં ગૌરીં પૂર્વાં સ્થિતાં શુભામ્
તે પછી ગોદાવરી, યમુના, કદ્રૂ, વસુદા અને પૂર્વ દિશામાં આવેલી સુંદર, પુણ્યદાયિ ગૌરી તીર્થમાં પણ ગયો.
ગચ્છતસ્તસ્ય ધીરસ્ય સદાગતિસમસ્ય ચ। ક્ષાલિતઃ સર્વતીર્થેષુ ન પુનર્નિર્મલોઽભવત્
એ ધીર પુરુષ, સદા મુક્ત સમાન, બધા તીર્થોમાં ગયો; પણ બધે કુઠાર ધોઈને પણ એ ફરી શુદ્ધ ન થયું.
તતો ગિરિગુહાં દુર્ગાં મહારણ્યં ચ પર્વતમ્। ગિરિકૂટં ચ દુર્લભ્યં યયૌ તીર્થમસૌ હરિઃ
પછી એ પર્વતની ગુફા, અઘરું જંગલ અને દુર્લભ પર્વત શિખર તરફ ગયો; એ હરિ એ તીર્થે પહોંચ્યો.
ન ચ નિર્મલતામેતિ કુઠારસ્તસ્ય તેન ચ। વિષાદમગમત્તત્ર રામઃ પરપુરંજયઃ
પણ ત્યાં પણ તેનું કુઠાર શુદ્ધ ન થયું; ત્યારે રામ, શત્રુઓના વિનાશક, દુઃખી થયો.
હાહેતિ વિવિધં કૃત્વા ચોપવિશ્ય ધરાતલે। પ્રચિંતામગમદ્વીરસ્તમુવાચ પુનસ્તથા
હાય હાય કહી, જમીન પર બેસી ગયો; એ વીર ચિંતામાં પડી ગયો, અને ફરી એ અવાજે તેને કહ્યું.
પૂર્વસ્યાં દિશિ દેવેશ તીર્થં ચાસ્તિ ગુહોદરે। તચ્છ્રુત્વા નરશાર્દૂલો ગત્વા કુંડં દદર્શ સઃ
'પૂર્વ દિશામાં, દેવોના સ્વામી, એક તીર્થ ગુફાની અંદર છે.' આ સાંભળી, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એ કુંડ સુધી ગયો.
પ્રદક્ષિણં જલાવર્તં શુભ્રં પાપહરં શુભમ્। તજ્જલસ્પર્શમાત્રેણ કુઠારઃ શુદ્ધતાં ગતઃ
એણે ચારે બાજુથી વહેતા, પવિત્ર અને પાપ હરતા પાણીવાળું સુંદર કુંડ જોયું; માત્ર એ પાણીનો સ્પર્શ કરતાં જ તેનું કુઠાર શુદ્ધ થઈ ગયું.
તતો રામોભિષેકં તુ કૃતવાન્પ્રમુદાન્વિતઃ। શુદ્ધાત્મનસ્ત્વપાપસ્ય બુદ્ધિર્જાતા પ્રપાવિની૫૦ 1.55.
પછી રામ આનંદથી અભિષેક કર્યો; પાપમુક્ત અને શુદ્ધ મનથી, તેનું ચિત્ત સિદ્ધિ તરફ વળ્યું.
સ રામઃ સુચિરં સ્થિત્વા તીર્થરાજં પ્રસાદ્ય તમ્। તતસ્તતોઽચલાત્પ્રાપ્ય પુરં વેગસમન્વિતઃ
રામે ત્યાં લાંબો સમય વિતાવ્યો અને તીર્થરાજને પ્રસન્ન કર્યો. પછી તે ત્યાંથી ઝડપથી ચાલ્યો અને શહેરમાં પહોંચ્યો.
ખ્યાતં કૃત્વા તતશ્ચોર્વ્યાં ગતોસૌ લવણાર્ણવમ્। અયં તીર્થવરઃ સાક્ષાત્પિતામહકૃતો ભુવિ
પછી તેણે પૃથ્વી પર આ તીર્થને પ્રસિદ્ધ કર્યું અને લવણ સમુદ્ર તરફ ગયો. આ શ્રેષ્ઠ તીર્થ પૃથ્વી પર પિતામહ બ્રહ્માએ સ્થાપિત કર્યું હતું.
સુખદઃ સર્વતઃ શુદ્ધો મુક્તિમાર્ગપ્રદઃ કિલ। એવં કામપ્રભાવં ચ વિદ્ધિ દુર્વારદુઃસહમ્
આ તીર્થ સર્વત્ર સુખ આપે છે, સંપૂર્ણ પવિત્ર છે અને મુક્તિનો માર્ગ આપે છે. એ રીતે, કામની શક્તિ અતિશય જટિલ અને સહન કરવી મુશ્કેલ છે, એ જાણ.
કામાજ્જાતં વૃષં પાપં પુણ્યં પુણ્યપ્રયોગતઃ। સ જાતશ્ચૈવ લૌહિત્યો વિરંચેશ્ચૈવ ચૌરસઃ
પાપ કામમાંથી જન્મે છે અને પુણ્ય પુણ્યના આચરણથી મળે છે. એ રીતે લૌહિત્ય નદી, વિરિંચિ બ્રહ્માનો સાચો પુત્ર, જન્મી.
શંતનો ક્ષેત્ર સંજાતસ્ત્વમોઘાગર્ભસંભવઃ। વિરિઞ્ચિના જિતઃ કામઃ શાંતનોરપ્યમત્સરાત્
તુ શાંતનુના ક્ષેત્રમાં જન્મ્યો, અમોઘ ગર્ભમાંથી ઉત્પન્ન થયો. વિરિંચિએ કામને જીત્યો અને શાંતનુએ પણ અમત્સરથી કામને જીત્યો.
તસ્યાઃ પતિવ્રતાત્વાચ્ચ તીર્થાત્તીર્થવરો હિ સઃ। એવં યસ્તુ પઠેન્નિત્યં પુણ્યાખ્યાનમિદં શિવમ્
તેના પતિપ્રત્યેના નિષ્ઠાથી એ તીર્થ શ્રેષ્ઠ બની ગયું. જે કોઈ રોજ આ પુણ્યની શુભ વાર્તા વાંચે,
શૃણુયાદ્વા મુદા પૃથ્વ્યાં મુક્તિમાર્ગં સ ગચ્છતિ
અથવા પૃથ્વી પર આનંદથી સાંભળે, તે મુક્તિનો માર્ગ પામે છે.
સપ્તપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ। । શ્રીભગવાનુવાચ- પુરા શર્વઃ સ્ત્રિયો દૃષ્ટ્વા યુવતી રૂપશાલિનીઃ। ગંધર્વકિન્નરાણાં ચ મનુષ્યાણાં ચ સર્વતઃ
પંચાવનુ અધ્યાય. શ્રીભગવાને કહ્યું: પહેલાં શરવે ગંધર્વ, કિનર અને મનુષ્યોમાં યુવાન અને સુંદર સ્ત્રીઓ જોઈ,
મંત્રેણ તાઃ સમાકૃષ્ય ત્વતિદૂરે વિહાયસિ। તપોવ્યાજપરો દેવસ્તાસુ સંગતમાનસઃ
મંત્રથી એ સ્ત્રીઓને ખૂબ દૂર, આકાશમાંથી એકત્રિત કરી. દેવ તપસ્યાનો બહાનો કરીને, એ સ્ત્રીઓમાં મન લગાવી ગયો.
અતિરમ્યાં કુટીં કૃત્વા તાભિઃ સહ મહેશ્વરઃ। ક્રીડાં ચકાર સહસા મનોભવ પરાભવઃ
મહેશ્વરે એ સ્ત્રીઓ સાથે ખૂબ સુંદર કૂટી બનાવી અને તરત જ રમવા લાગ્યો; એ મનોભવને જીતનાર હતો.
એતસ્મિન્નંતરે ગૌર્યાશ્ચિત્તમુદ્ભ્રાંતતાં ગતમ્। અપશ્યદ્ધ્યાનયોગેન ક્રીડંતં જગદીશ્વરમ્
એ વચ્ચે ગૌરીનું મન ઉલટપલટ થયું; ધ્યાન અને યોગથી તેણે જગતના ઈશ્વરને રમતા જોયા.
સ્ત્રીભિરંતર્ગતં જ્ઞાત્વા રોષસ્ય વશગાભવત્। તતઃ ક્ષેમંકરી રૂપા ભૂત્વા ચ પ્રવિવેશ સા
સ્ત્રીઓમાં શિવને જાણીને, એ ગુસ્સામાં આવી. પછી ક્ષેમંકરી રૂપે એ ત્યાં પ્રવેશી.
વ્યોમૈકાંતેતિદૂરે ચ કામદેવ સમપ્રભમ્। વામાતિમધ્યગં શુભ્રં પુરુષં પુરુષોત્તમમ્
આકાશમાં દૂર, એણે કામદેવ જેવો તેજસ્વી, અત્યંત સુંદર, શ્વેત અને શ્રેષ્ઠ પુરુષ, સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલો, જોયો.
સ્ત્રીભિઃ સહ સમાલિગ્ય પ્રક્રીડંતં મુહુર્મુહુઃ। ચુંબંતં નિર્ભરં દેવં હરં રાગપ્રપીડિતમ્
સ્ત્રીઓ સાથે અળગાંલગ embraces કરીને, વારંવાર રમતો, દેવ હરાને ઉત્સાહથી ચુંબન કરતા, કામથી પીડિત હતો.
વૃત્તં ક્ષેમંકરી દૃષ્ટ્વા નિપપાતાગ્રતસ્તદા। તાસાં કેશેષુ ચાકૃષ્ય ચકાર ચરણાહતિમ્
ક્ષેમંકરીએ એ દૃશ્ય જોઈને આગળ પડી, સ્ત્રીઓના વાળ પકડીને પગથી માર્યો.
ત્રપયા પીડિતશ્શર્વઃ પરાઙ્મુખમવસ્થિતઃ। કેશેષ્વાકૃષ્ય રોષાત્તાઃ પાતયામાસ ભૂતલે
શરવ શરમથી પીડિત થઈ, પીઠ ફેરવી. ગૌરી ગુસ્સામાં સ્ત્રીઓના વાળ પકડીને તેમને જમીન પર પાડી.
સ્ત્રિયઃ સર્વાધરાં પ્રાપ્ય સહસા વિકૃતાનનાઃ। ઉમાશાપપ્રદગ્ધાંગા મ્લેચ્છાનાં વશમાગતાઃ
સ્ત્રીઓ એકદમ નીચા અવસ્થામાં આવી, તત્કાલે તેમનો ચહેરો વિકાર થયો; ઉમાના શાપથી દહાયેલી, મ્લેચ્છોના વશમાં આવી.
તાશ્ચાંડાલસ્ત્રિયઃ ખ્યાતા અધવા ધવસંયુતાઃ। અદ્યાપ્યુમાકૃતં શાપં સર્વાસ્તાશ્ચ સમશ્નુયુઃ
એ સ્ત્રીઓ ચાંડાલ સ્ત્રીઓ તરીકે જાણીતી થઈ, અથવા અધવાં સાથે જોડાયેલી. આજ સુધી, બધાને ઉમાએ આપેલો શાપ સમાન રીતે ભોગવવો પડે છે.