અપૃચ્છત્કસ્ય કર્માણિ શોભનાનિ ચ ચત્વરે। મયા નોક્તેપ્યુષઃ કાલે કસ્ય મત્પ્રિયકારણાત્
ચોરાહે કોના સારા કામો અને ગુણોની પૂછપરછ થઈ? હું તો સવારે કંઈ બોલ્યો નહોતો, તો પણ મારા પ્રિય માટે આ કેમ થયું?
રુચ્યકર્મણિ દીપ્યંતે રથ્યા ચત્ત્વર વીથિકાઃ। પરસ્પરેણ સંચિંત્ય વારમુખ્યાં ચ તેઽબ્રુવન્
મઝાના કામોથી રસ્તાઓ, ચોરાહા અને ગલીઓ ઉજળી ઉઠી હતી; બધાએ મળીને વાતચીત કરી અને દિવસની મુખ્ય ઘટના વિશે કહ્યું.
અસ્માભિર્ન કૃતં ભદ્રે કર્મ ચૈતત્પ્રમાર્જનમ્। અથ સા વિસ્મયં ગત્વા સંચિંત્ય રજનીક્ષયે
હે સ્નેહી, આ સફાઈ તો અમે કરી જ નહોતી; પછી તે સ્ત્રી આશ્ચર્યમાં પડી, અને રાત પૂરી થતી હતી ત્યારે વિચારમાં પડી ગઈ.
તયા ચ દૃશ્યતે સા ચ તથૈવ પુનરાગતા। દૃષ્ટ્વા તાં મહતીં સાધ્વીં બ્રાહ્મણીં ચ પતિવ્રતામ્
તેને ફરીથી જોઈ અને એ જ રીતે પાછી આવી; એ મહાન અને પવિત્ર બ્રાહ્મણ પત્નીને જોઈ.
દધાર ચરણે તસ્યા હા ક્ષમસ્વેતિ ભાષિણી। આયુર્દેહં ચ સંપત્તિર્યશોર્થઃ કીર્તિરેવ ચ
તેના પગે પડીને કહ્યું: 'હાય, મને માફ કરજો'; જીવન, શરીર, સંપત્તિ, યશ અને પ્રતિષ્ઠા બધું.
એતાસાં મે વિનાશાય સ્ફુરસીવ પતિવ્રતે। યદ્યત્પ્રાર્થયસે સાધ્વિ નિત્યં દાસ્યામિ તદ્દૃઢમ્
હે પતિવ્રતા, તારા કારણે મને આ બધું ગુમાવાનું લાગે છે; તું જે ઈચ્છે છે, એ હું હંમેશા નિશ્ચયપૂર્વક આપીશ.
સુવર્ણં મણિરત્નં વા ચેલં વા યન્મનોરથં। તામુવાચ તતઃ સાધ્વી ન મે ચાર્થે પ્રયોજનમ્
સોનું, મણિ, રત્ન કે કપડાં—તું જે ઈચ્છે એ બધું; ત્યારે એ પવિત્ર સ્ત્રીએ કહ્યું: 'મને ધનની કોઈ જરૂર નથી.'
અસ્તિ કાર્યં ચ તે કિઞ્ચિદ્વદામિ કુરુષે યદિ। તદા મે હૃદિ સંતોષઃ કૃતં સર્વં ત્વયાઽધુના
તને કોઈ કામ હોય તો કહેજે, અને જો તું કરે તો; ત્યારે મારું મન સંતોષ પામશે, કેમ કે તું હવે બધું કરી ચૂકી છે.
ગણિકોવાચ- સત્યં સત્યં કરિષ્યામિ દ્રુતં વદ પતિવ્રતે। કુરુ મે રક્ષણં માતર્દ્રુતં કૃત્યં ચ મે વદ
ગણિકાએ કહ્યું: 'હા, હું સાચે જ તરત કરીશ; કહો હે પતિવ્રતા. મને બચાવો, માતા, અને જલદી જે કરવું હોય તે કહો.'
ત્રપયા નિકૃતં વાચ્યં તસ્યામુક્તં વરં પ્રિયમ્। ક્ષણં વિમૃશ્ય સા વેશ્યા કૃત્વા ક્ષાંતિમુવાચ ચ
લાજના કારણે જે કહેવું હતું તે અટકાવી દીધું, અને પોતાની મનપસંદ ઈચ્છા બોલી નહીં; થોડીવાર વિચારીને ગણિકાએ મનમાં નક્કી કર્યું અને કહ્યું.
કુષ્ઠિનઃ પૂતિગંધસ્ય સંપર્કે દુઃખિતા ભૃશમ્। દિનૈકં ચ કરિષ્યામિ યદ્યાગચ્છતિ મદ્ગૃહમ્
કુષ્ટરોગી, દુર્ગંધ ધરાવનારા માણસના સંપર્કથી હું બહુ દુઃખી છું; એક દિવસ માટે, જો તે મારા ઘરે આવે તો, હું એ સહન કરી લઉં છું.
પતિવ્રતોવાચ- આગમિષ્યામિ તે ગેહમદ્ય રાત્રૌ ચ સુંદરિ। ભુક્તભોગ્યં પતિં હૃષ્ટં પુનર્નેષ્યામિ મદ્ગૃહમ્
પતિવ્રતાએ કહ્યું: 'હું આજે રાત્રે તારા ઘરે આવીશ, હે સુંદરિ; પતિએ ભોજન કરી આનંદ પામ્યા પછી, હું તેને પાછો મારા ઘરે લઈ જઈશ.'
ગણિકોવાચ- ગચ્છ શીઘ્રં મહાભાગે સ્વગૃહં ચ પતિવ્રતે। પતિસ્તે ચાર્દ્ધરાત્રે સ આગચ્છતુ ચ મદ્ગૃહમ્
ગણિકાએ કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યવતી પતિવ્રતા, તું જલદી તારા ઘરે જા; તારો પતિ મધ્યરાત્રે મારા ઘરે આવી જાય.'
બહવો મે પ્રિયાસ્સંતિ રાજાનસ્તત્સમાશ્ચ યે। એકૈકો મદ્ગૃહે નિત્યં તિષ્ઠતીહ નિરંતરમ્
મારા ઘણા પ્રિય છે, રાજાઓ અને એમના સમાન પણ; દરેક મારા ઘરે સતત રહે છે.
અદ્યાહં મે ગૃહં શૂન્યં કરિષ્યામિ ચ ત્વદ્ભયાત્। સ ચાગચ્છતુ તે ભર્ત્તા સ ચાસ્માન્પ્રાપ્ય ગચ્છતુ
આજે હું તારા ભયથી મારું ઘર ખાલી કરી દઈશ; તારો પતિ આવે અને અમને મળી પાછો જઈ શકે.
એતચ્છ્રુત્વા તુ સા સાધ્વી ગતાસૌ સ્વગૃહે તથા। પત્યૌ નિવેદયામાસ કૃત્યં તે ફલિતં પ્રભો
આ સાંભળીને એ પવિત્ર સ્ત્રી પોતાના ઘરે ગઈ; પતિને કહ્યું: 'પ્રભુ, તમારું કામ પૂરું થયું.'
અદ્ય રાત્રૌ ચ તદ્ગેહં ગંતું ખ્યાતિં કરોતિ સા। પ્રભૂતાઃ પતયસ્તસ્યાસ્તવ કાલો ન વિદ્યતે
આજે રાત્રે તે એ ઘરે જશે, એ વાત સૌને જણાવી; તેની પાસે ઘણા પતિ છે, અને તને ત્યાં સમય નથી.
વિપ્ર ઉવાચ- કથં યાસ્યામિ તદ્ગેહં મયા ગંતું ન શક્યતે। એતજ્જ્ઞાત્વા કુતઃ ક્ષાંતિઃ કૃતં કાર્યં કથં ભવેત્
વિદ્વાને કહ્યું: 'હું એ ઘરે કેવી રીતે જઈ શકું? હું તો જઈ શકતો જ નથી; આ જાણીને ધીરજ કઈ રીતે રાખી શકાય, અને કામ કેવી રીતે પૂરું થશે?'
પતિવ્રતોવાચ- સ્વપૃષ્ઠસ્થમહં કૃત્વા નેષ્યામિ તદ્ગૃહં પ્રતિ। સિદ્ધે હ્યર્થે નયિષ્યામિ પુનસ્તે નૈવ વર્ત્મના
પતિવ્રતા બોલી: હું એમને પીઠ પર બેસાડી તેમના ઘરે લઈ જઈશ; મારો હેતુ પૂરું થાય પછી, એ જ રસ્તે પાછી નહિ આવું.
દ્વિજ ઉવાચ- કલ્યાણિ ત્વત્કૃતેનૈવ સર્વં મે કૃત્યમેષ્યતિ। ઇદાનીં યત્કૃતં કર્મ સ્ત્રીજનૈરપિ દુઃસહમ્
બ્રાહ્મણ બોલ્યા: સુભાગ્યવતી, તારા કારણે મારું બધું કામ પૂરું થઈ જશે; તું જે કર્યું છે એ તો સ્ત્રીઓ માટે પણ સહન કરવું મુશ્કેલ છે.
તસ્મિંશ્ચ નગરે રમ્યે નિત્યં ચ ધનિનો ગૃહે। પૌરેશ્ચ પ્રચુરં વિત્તં હૃતં રાજ્ઞા શ્રુતં તદા
એ સુંદર શહેરમાં, એક ધનવાનના ઘરે, શહેરના લોકોનું ઘણું ધન રાજાએ ચોરી લીધું હતું, અને એ વાત ત્યારે સાંભળવામાં આવી.
શ્રુત્વા સર્વાન્નિશાચારાનાહૂય નૃપતી રુષા। જીવિતું યદિ વો વાંછા ચોરં મામદ્ય દાસ્યથ
આ સાંભળીને રાજાએ ગુસ્સામાં બધા રાતના રખેવાળાઓને બોલાવી કહ્યું: જો તમારે જીવવું હોય તો આજે જ ચોરને મારી સામે લાવો.
ગૃહીત્વા તુ નૃપસ્યાજ્ઞાં યત્તૈર્જિઘૃક્ષયાકુલૈઃ। ચારૈશ્ચોરો ગૃહીતસ્તૈર્બલાચ્ચૈવ નૃપાજ્ઞયા૫૦ 1.51.
પછી, રાજાની આજ્ઞા મળતાં, એ ઉત્સુક અને ચિંતિત માણસોએ ગુપ્તચરો સાથે મળીને, રાજાના હુકમથી ચોરને જોરથી પકડી લીધો.
નગરોપાંતદેશે ચ વૃક્ષમૂલે ઘને વને। સમાધિસ્થોમહાતેજામાંડવ્યોમુનિપુંગવઃ
શહેરના કિનારે, ઘન જંગલમાં, વૃક્ષ નીચે, મહાન તેજવાળા, મહાત્મા માંડવ્ય મુનિ ધ્યાનમાં લીન હતા.
વ્યાતિષ્ઠદ્વહ્નિસંકાશો યોગિનાં પ્રવરો મુનિઃ। અંતર્નાડીગતો વાયુઃ કિંચિન્ન પ્રતિભાતિ ચ
એ મહાન મુનિ, અગ્નિ જેવો તેજસ્વી, ત્યાં ઊભા હતા; અંદરના શ્વાસમાં લીન, તેમને બહારની કોઈ વાતની ખબર નહોતી.
તં બ્રહ્મતુલ્યં તિષ્ઠન્તં દૃષ્ટ્વા દુષ્ટા મહામુનિમ્। ચોરોયમદ્ભુતાકારો ધૂર્તસ્તિષ્ઠતિ કાનને
એ મહામુનિ બ્રહ્મા જેવો ઊભેલો જોઈ, દુષ્ટ લોકોએ કહ્યું: આ જ ચોર છે, અજીબ દેખાવાળો, ધૂર્ત છે, જંગલમાં ઊભો છે.
એવમુક્ત્વા તુ તં પાપા બબન્ધુર્મુનિસત્તમમ્। નોક્તાશ્ચ નેક્ષિતાસ્તેન પુરુષા અતિદારુણાઃ
આ રીતે કહીને, એ પાપી લોકોએ શ્રેષ્ઠ મુનિને બાંધી દીધા; તેમણે એ અત્યંત ક્રૂર માણસોને કંઈ કહ્યું પણ નહીં, કે જોયું પણ નહીં.
તતો રાજા ઉવાચેદં સંપ્રાપ્તસ્તસ્કરો મયા। ઉપાંતે ચ પથિદ્વારે કુરુધ્વં ઘોરદણ્ડનમ્
પછી રાજાએ કહ્યું: ચોર તો હવે મારી પકડમાં આવી ગયો છે; શહેરના દરવાજા પાસે, ભયાનક દંડ આપો.
માંડવ્યશ્ચ મુનિસ્તત્ર પથિશૂલે ચ કીલિતઃ। પાયુદેશે ચ તૈર્દત્તં શૂલં યાવચ્ચ મસ્તકમ્
ત્યાં, શહેરના દરવાજા પાસે, માંડવ્ય મુનિને શૂળ પર બેસાડવામાં આવ્યા; એ શૂળ એમના પાયેથી માથા સુધી ઘૂસાડવામાં આવ્યું.
વ્યથાં સ ચ ન જાનાતિ શૂલે વિદ્ધતનુર્યમાત્। અન્યૈરપિ કૃતો દણ્ડઃ કૃતસ્તૈસ્તુ મનોહિતઃ
શૂળે શરીર ભેદાયું છતાં, તેમને કોઈ પીડા અનુભવાઈ નહીં; બીજા લોકોને પણ દંડ મળ્યો, પણ તેઓ એના પર સંતોષ માનતા હતા.