આદેશં કુરુ મે નાથ કર્તવ્યં યેન કેનચિત્। યદિ તે દુર્લભં કાર્યં કર્તું શક્નોમિ યત્નતઃ
મારે આદેશ આપો, પ્રભુ, જેથી જે કરવું જરૂરી છે, તે હું કોઈ પણ રીતે કરી શકું; જો તમારું કામ મુશ્કેલ હોય, તો પણ હું પ્રયત્નપૂર્વક તે પૂર્ણ કરીશ.
તદા મે ત્વતિકલ્યાણં ફલિષ્યતિ પરે ત્વિહ। ઇત્યુક્તે પરમઃ પ્રીતઃ સ્થિતો વચનમબ્રવીત્
ત્યારે મારા સારા કર્મોનું ફળ આ લોકે અને પરલોકે મળશે; એમ કહેતાં પતિ ખૂબ પ્રસન્ન થયો અને એણે આ શબ્દો કહ્યા:
પાપાભ્યાસાચ્ચ પાપ્માનં પૃચ્છતીતિ વિનિશ્ચયઃ। પથ્યસ્મિન્સંપ્રગચ્છંતીં વેશ્યાં પરમસુંદરીમ્
પાપના અભ્યાસથી હું પાપી થયો છું—આ નિશ્ચિત છે; રસ્તે જતા મને એક અતિ સુંદર વેશ્યા દેખાઈ.
સર્વતશ્ચાનવદ્યાંગીં દૃષ્ટ્વા મે દહ્યતે મનઃ। યદિ તાં ત્વત્પ્રસાદાચ્ચ પ્રાપ્નોમિ નવયૌવનાં
ચારે બાજુથી નિર્વિકાર અંગવાળી તેને જોઈ, મારું મન સળગી ઉઠ્યું છે; જો તારી કૃપાથી એ યુવાન સ્ત્રી મને મળે—
તદા મે સફલં જન્મ કુરુ સાધ્વિ હિતં મમ। યદિ માં કુષ્ઠિનં દીનં પૂતિગંધં નવવ્રણમ્
તો મારું જન્મ સફળ થશે; સતી, મારા હિત માટે આ કાર્ય પૂરું કર; પણ જો હું કુષ્ટી, દુઃખી, દુર્ગંધિત અને તાજા ઘા ધરાવતો છું, તો પણ એ સુંદર સ્ત્રી મારી પાસે નહીં આવે—
ન ગચ્છતિ વરારોહા તદા મે નિધનં હિતમ્। શ્રુત્વા તેનેરિતં વાક્યં સાધ્વી વચનમબ્રવીત્
તો મારે માટે મૃત્યુ જ શ્રેયસ્કર છે; પતિના આ શબ્દો સાંભળીને, સતી પત્નીએ કહ્યું:
યથાશક્તિ કરિષ્યામિ સ્થિરી ભવ પ્રભોઽધુના। મનસાથ સમાલોચ્ય ક્ષપાંતે હ્યુષસિ દ્રુતમ્
હું મારી શક્તિ પ્રમાણે કરીશ; હવે તમે સ્થિર રહો, પ્રભુ; મનમાં વિચાર કરીને, રાતના અંતે, વહેલી સવારે, તે ઝડપથી—
ગોમયં સહ શોધન્યા ગૃહીત્વા સા યયૌ મુદા। સંપ્રાપ્ય ગણિકાગેહં શોધયિત્વા ચ ચત્વરમ્
ગાયના છાણ અને સાફ કરવાની પાણી લઈને, આનંદપૂર્વક નીકળી; વેશ્યાના ઘરે પહોંચી, તેણે ઓટલો સારી રીતે સાફ કર્યો.
પ્રતોલીં વીથિકાં ચૈવ ગોમયં પ્રદદૌ મુદા। સા તૂર્ણમાગતા ગેહે જનસ્યાલોકને ભયાત્
તે ખુશીથી ગાયનું છાણ રસ્તા અને ગલીઓમાં પાથર્યું; પછી ઝડપથી ઘેર આવી, લોકો જોઈ ન જાય એ ભયથી.
એવં ક્રમેણ સા સાધ્વી ચરતિ સ્મ દિનત્રયમ્। અથ સા વારમુખ્યા ચ ચેટિકાશ્ચેટકાનપિ
આ રીતે, સતી પત્ની ત્રણ દિવસ સુધી સતત આ કાર્ય કરતી રહી; પછી એ મુખ્ય વેશ્યા, તેની દાસીઓ અને દાસો પણ—
અપૃચ્છત્કસ્ય કર્માણિ શોભનાનિ ચ ચત્વરે। મયા નોક્તેપ્યુષઃ કાલે કસ્ય મત્પ્રિયકારણાત્
ચોરાહે કોના સારા કામો અને ગુણોની પૂછપરછ થઈ? હું તો સવારે કંઈ બોલ્યો નહોતો, તો પણ મારા પ્રિય માટે આ કેમ થયું?
રુચ્યકર્મણિ દીપ્યંતે રથ્યા ચત્ત્વર વીથિકાઃ। પરસ્પરેણ સંચિંત્ય વારમુખ્યાં ચ તેઽબ્રુવન્
મઝાના કામોથી રસ્તાઓ, ચોરાહા અને ગલીઓ ઉજળી ઉઠી હતી; બધાએ મળીને વાતચીત કરી અને દિવસની મુખ્ય ઘટના વિશે કહ્યું.
અસ્માભિર્ન કૃતં ભદ્રે કર્મ ચૈતત્પ્રમાર્જનમ્। અથ સા વિસ્મયં ગત્વા સંચિંત્ય રજનીક્ષયે
હે સ્નેહી, આ સફાઈ તો અમે કરી જ નહોતી; પછી તે સ્ત્રી આશ્ચર્યમાં પડી, અને રાત પૂરી થતી હતી ત્યારે વિચારમાં પડી ગઈ.
તયા ચ દૃશ્યતે સા ચ તથૈવ પુનરાગતા। દૃષ્ટ્વા તાં મહતીં સાધ્વીં બ્રાહ્મણીં ચ પતિવ્રતામ્
તેને ફરીથી જોઈ અને એ જ રીતે પાછી આવી; એ મહાન અને પવિત્ર બ્રાહ્મણ પત્નીને જોઈ.
દધાર ચરણે તસ્યા હા ક્ષમસ્વેતિ ભાષિણી। આયુર્દેહં ચ સંપત્તિર્યશોર્થઃ કીર્તિરેવ ચ
તેના પગે પડીને કહ્યું: 'હાય, મને માફ કરજો'; જીવન, શરીર, સંપત્તિ, યશ અને પ્રતિષ્ઠા બધું.
એતાસાં મે વિનાશાય સ્ફુરસીવ પતિવ્રતે। યદ્યત્પ્રાર્થયસે સાધ્વિ નિત્યં દાસ્યામિ તદ્દૃઢમ્
હે પતિવ્રતા, તારા કારણે મને આ બધું ગુમાવાનું લાગે છે; તું જે ઈચ્છે છે, એ હું હંમેશા નિશ્ચયપૂર્વક આપીશ.
સુવર્ણં મણિરત્નં વા ચેલં વા યન્મનોરથં। તામુવાચ તતઃ સાધ્વી ન મે ચાર્થે પ્રયોજનમ્
સોનું, મણિ, રત્ન કે કપડાં—તું જે ઈચ્છે એ બધું; ત્યારે એ પવિત્ર સ્ત્રીએ કહ્યું: 'મને ધનની કોઈ જરૂર નથી.'
અસ્તિ કાર્યં ચ તે કિઞ્ચિદ્વદામિ કુરુષે યદિ। તદા મે હૃદિ સંતોષઃ કૃતં સર્વં ત્વયાઽધુના
તને કોઈ કામ હોય તો કહેજે, અને જો તું કરે તો; ત્યારે મારું મન સંતોષ પામશે, કેમ કે તું હવે બધું કરી ચૂકી છે.
ગણિકોવાચ- સત્યં સત્યં કરિષ્યામિ દ્રુતં વદ પતિવ્રતે। કુરુ મે રક્ષણં માતર્દ્રુતં કૃત્યં ચ મે વદ
ગણિકાએ કહ્યું: 'હા, હું સાચે જ તરત કરીશ; કહો હે પતિવ્રતા. મને બચાવો, માતા, અને જલદી જે કરવું હોય તે કહો.'
ત્રપયા નિકૃતં વાચ્યં તસ્યામુક્તં વરં પ્રિયમ્। ક્ષણં વિમૃશ્ય સા વેશ્યા કૃત્વા ક્ષાંતિમુવાચ ચ
લાજના કારણે જે કહેવું હતું તે અટકાવી દીધું, અને પોતાની મનપસંદ ઈચ્છા બોલી નહીં; થોડીવાર વિચારીને ગણિકાએ મનમાં નક્કી કર્યું અને કહ્યું.
કુષ્ઠિનઃ પૂતિગંધસ્ય સંપર્કે દુઃખિતા ભૃશમ્। દિનૈકં ચ કરિષ્યામિ યદ્યાગચ્છતિ મદ્ગૃહમ્
કુષ્ટરોગી, દુર્ગંધ ધરાવનારા માણસના સંપર્કથી હું બહુ દુઃખી છું; એક દિવસ માટે, જો તે મારા ઘરે આવે તો, હું એ સહન કરી લઉં છું.
પતિવ્રતોવાચ- આગમિષ્યામિ તે ગેહમદ્ય રાત્રૌ ચ સુંદરિ। ભુક્તભોગ્યં પતિં હૃષ્ટં પુનર્નેષ્યામિ મદ્ગૃહમ્
પતિવ્રતાએ કહ્યું: 'હું આજે રાત્રે તારા ઘરે આવીશ, હે સુંદરિ; પતિએ ભોજન કરી આનંદ પામ્યા પછી, હું તેને પાછો મારા ઘરે લઈ જઈશ.'
ગણિકોવાચ- ગચ્છ શીઘ્રં મહાભાગે સ્વગૃહં ચ પતિવ્રતે। પતિસ્તે ચાર્દ્ધરાત્રે સ આગચ્છતુ ચ મદ્ગૃહમ્
ગણિકાએ કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યવતી પતિવ્રતા, તું જલદી તારા ઘરે જા; તારો પતિ મધ્યરાત્રે મારા ઘરે આવી જાય.'
બહવો મે પ્રિયાસ્સંતિ રાજાનસ્તત્સમાશ્ચ યે। એકૈકો મદ્ગૃહે નિત્યં તિષ્ઠતીહ નિરંતરમ્
મારા ઘણા પ્રિય છે, રાજાઓ અને એમના સમાન પણ; દરેક મારા ઘરે સતત રહે છે.
અદ્યાહં મે ગૃહં શૂન્યં કરિષ્યામિ ચ ત્વદ્ભયાત્। સ ચાગચ્છતુ તે ભર્ત્તા સ ચાસ્માન્પ્રાપ્ય ગચ્છતુ
આજે હું તારા ભયથી મારું ઘર ખાલી કરી દઈશ; તારો પતિ આવે અને અમને મળી પાછો જઈ શકે.
એતચ્છ્રુત્વા તુ સા સાધ્વી ગતાસૌ સ્વગૃહે તથા। પત્યૌ નિવેદયામાસ કૃત્યં તે ફલિતં પ્રભો
આ સાંભળીને એ પવિત્ર સ્ત્રી પોતાના ઘરે ગઈ; પતિને કહ્યું: 'પ્રભુ, તમારું કામ પૂરું થયું.'
અદ્ય રાત્રૌ ચ તદ્ગેહં ગંતું ખ્યાતિં કરોતિ સા। પ્રભૂતાઃ પતયસ્તસ્યાસ્તવ કાલો ન વિદ્યતે
આજે રાત્રે તે એ ઘરે જશે, એ વાત સૌને જણાવી; તેની પાસે ઘણા પતિ છે, અને તને ત્યાં સમય નથી.
વિપ્ર ઉવાચ- કથં યાસ્યામિ તદ્ગેહં મયા ગંતું ન શક્યતે। એતજ્જ્ઞાત્વા કુતઃ ક્ષાંતિઃ કૃતં કાર્યં કથં ભવેત્
વિદ્વાને કહ્યું: 'હું એ ઘરે કેવી રીતે જઈ શકું? હું તો જઈ શકતો જ નથી; આ જાણીને ધીરજ કઈ રીતે રાખી શકાય, અને કામ કેવી રીતે પૂરું થશે?'
પતિવ્રતોવાચ- સ્વપૃષ્ઠસ્થમહં કૃત્વા નેષ્યામિ તદ્ગૃહં પ્રતિ। સિદ્ધે હ્યર્થે નયિષ્યામિ પુનસ્તે નૈવ વર્ત્મના
પતિવ્રતા બોલી: હું એમને પીઠ પર બેસાડી તેમના ઘરે લઈ જઈશ; મારો હેતુ પૂરું થાય પછી, એ જ રસ્તે પાછી નહિ આવું.
દ્વિજ ઉવાચ- કલ્યાણિ ત્વત્કૃતેનૈવ સર્વં મે કૃત્યમેષ્યતિ। ઇદાનીં યત્કૃતં કર્મ સ્ત્રીજનૈરપિ દુઃસહમ્
બ્રાહ્મણ બોલ્યા: સુભાગ્યવતી, તારા કારણે મારું બધું કામ પૂરું થઈ જશે; તું જે કર્યું છે એ તો સ્ત્રીઓ માટે પણ સહન કરવું મુશ્કેલ છે.