લોકાનાં કુશ્રુતિર્વાર્તા તેન પુણ્યબલાચ્છ્રુતા। જનાપવાદમોક્ષાર્થં બુદ્ધિસ્તસ્યાભવચ્છુભા
લોકોની વાત, સારી કે ખરાબ, તેની પુણ્યશક્તિથી સાંભળવામાં આવી. જનતાની બદનામીમાંથી મુક્ત કરવા માટે તેનું મન શુભ થયું.
દારૂણિ સ્વયમાહૃત્યાજિજ્વલત્સ મહાનલમ્। એતસ્મિન્નંતરે તાત રાજપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
તે પોતે લાકડાં લાવીને મોટી અગ્નિ પ્રગટાવી. આ વચ્ચે, હે તાતા, પરાક્રમી રજકુમાર—
આગમત્તદ્ગૃહં સદ્યઃ સોપશ્યત્તં ચ યોષિતમ્। પ્રોત્ફુલ્લવદનાં નારીં પ્રવિષાદગતં નરં
તુરંત એ ઘરમાં આવ્યો અને સ્ત્રીને જોયી. સ્ત્રી, ફૂલેલા ચહેરા સાથે, ઘરમાં પ્રવેશેલા પુરુષને જોઈ.
અનયોર્માનસં જ્ઞાત્વા રાજપુત્રોવદદ્વચઃ। કિં ન સંભાષસે માં ચ મિત્રકં ચિરમાગતમ્
તેમના મનની વાત જાણીને, રજકુમારે કહ્યું: 'તમે મને, તમારા મિત્રને, લાંબા સમય પછી આવ્યા છે, તો વાત કેમ નથી કરો?'
અબ્રવીત્સોપિ ધર્માત્મા રાજપુત્રમનષ્ટધીઃ। યત્કૃતં દુષ્કરં કર્મ મયા ત્વદ્ધિતકારણાત્
તે ધર્મપ્રિય અને અડગ મનવાળા પુરુષે રાજકુમારને કહ્યું: 'મારે જે મુશ્કેલ કાર્ય કર્યું, તે તારી ભલાઈ માટે જ હતું.'
સર્વં વ્યર્થમહં મન્યે જનાનાં ચ પ્રવાદતઃ। અદ્ય વહ્નિમહં યાસ્યે પ્રપશ્યંતુ નરાસ્સુરાઃ
હું માનું છું કે લોકોની બધી વાતો વ્યર્થ છે; આજે હું અગ્નિમાં પ્રવેશીશ—આ મનુષ્યો અને દેવતાઓ જોઈ શકે.
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાભાગઃ પ્રવિવેશ હુતાશનમ્। વિશતસ્તસ્ય વહ્નૌ ન કુસુમં ચિકુરાલયે
આ રીતે કહીને, તે મહાન પુરુષ યજ્ઞ અગ્નિમાં પ્રવેશ્યો; જ્યારે તે અગ્નિમાં ગયો, ત્યારે તેના માથાના એક પણ વાળને નુકસાન થયું નહીં.
નાંગમસ્યાનલોધાક્ષીન્ન ચ વસ્ત્રં ન કુંતલમ્। ખે ચ દેવા મુદા સર્વેસાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવન્
અગ્નિએ તેના શરીર, કપડાં કે વાળને ઝાંઝા ન પહોંચાડી; અને આકાશમાં બધા દેવતાઓ આનંદથી બોલ્યા: 'શાબાશ! શાબાશ!'
અપતન્પુષ્પવર્ષાણિ તસ્ય મૂર્ધ્નિ સમંતતઃ। યૈર્યૈશ્ચ દુષ્કૃતં વાક્યં ગદિતં તાવુભૌ પ્રતિ
તેના માથા પર ચારે બાજુથી ફૂલની વર્ષા થઈ; અને જેમણે બંને સામે દુષ્કર્મની વાતો કરી હતી,
તેષાં મુખે પ્રજાયંતે કુષ્ઠાનિ વિવિધાનિ ચ। તત્રાગત્ય ચ દેવાશ્ચ વહ્નેરાકૃષ્યતં મુદા
એ લોકોના મુખ પર વિવિધ પ્રકારના કૂષ્ટ રોગ દેખાવા લાગ્યા; અને દેવતાઓ ત્યાં આવીને આનંદથી અગ્નિ પાસે ગયા.
અપૂજયન્સુપુષ્પૈશ્ચ મુનયો વિસ્મયં ગતાઃ। સર્વૈર્મુનિવરૈરેવં મનુષ્યૈર્વિવિધૈસ્તદા
મુનિઓ, આશ્ચર્યથી ભરપૂર, સુંદર ફૂલો વડે તેની પૂજા કરી; એ સમયે બધા મહાન મુનિઓ અને વિવિધ લોકો પણ એ રીતે પૂજા કરતા.
અર્ચ્યતે તુ મહાતેજાઃ સ ચ સર્વાનપૂજયત્। સજ્જનાદ્રોહકં નામ કૃતં દેવાસુરૈર્નૃભિઃ
તે મહાતેજી પુરુષની સર્વે લોકો પૂજા કરતા, અને તે પણ સૌને સન્માન આપતો; 'સજ્જનનો અપરાધ' નામે જે કાર્ય દેવ, અસુર અને મનુષ્યો દ્વારા થયું.
તસ્ય પાદરજઃ પૂતા સસ્યપૂર્ણા ધરાભવત્। સુરાશ્ચાહુશ્ચ તં તત્ર ભાર્યા તે સંપ્રગૃહ્યતામ્
તેના પગની ધૂળથી પવિત્ર થયેલી ધરતી પાકથી ભરપૂર થઈ; અને ત્યાં દેવોએ કહ્યું: 'તારી પત્ની તને પાછી મળે.'
એતસ્ય સદૃશો લોકે ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ। નાસ્તીતિ સાંપ્રતં પૃથ્વ્યાં કામલોભાજિતઃ પુમાન્
આ જગતમાં તેના જેવો કોઈ થયો નથી, અને થશે પણ નહીં; હાલ પૃથ્વી પર કોઈ પણ પુરુષ કામ અને લોભથી આવરી લેવાયો નથી.
દેવાસુરમનુષ્યાણાં રક્ષસાં મૃગપક્ષિણામ્। કીટાદીનાં ચ સર્વેષાં કામ એષ સુદુર્જયઃ
દેવ, અસુર, મનુષ્ય, રાક્ષસ, પશુ, પક્ષી અને તમામ જીવ-જંતુઓમાં આ કામ ખૂબ જ અઘરું છે જીતવું.
કામાલ્લોભાત્તથાક્રોધાન્નિત્યં સત્ત્વેષુ જાયતે। સંસારબંધકઃ કામો હ્યકામો ન ક્વચિદ્ભવેત્
કામ, લોભ અને ક્રોધથી સતત જીવોમાં જન્મે છે; કામ એ સંસારનું બંધન છે—કામ વગર ક્યાંય સંસાર રહેતો નથી.
અનેનૈવ જિતં સર્વં ભુવનાનિ ચતુર્દશ। અમુષ્ય હૃદયે નિત્યં વાસુદેવો મુદાસ્થિતઃ
માત્ર આથી જ ચૌદે લોક જીતાઈ ગયા; તેના હૃદયમાં વાસુદેવ હંમેશા આનંદથી વસે છે.
એવં સ્પૃષ્ટ્વાથ દૃષ્ટ્વા તં મનુષ્યાઃ સર્વકલ્મષાત્। પૂયંતે હ્યનઘાશ્ચૈવ લભંતે ચાક્ષયાં દિવમ્
જે કોઈ તેને સ્પર્શે કે જુએ, તે બધા પાપોથી પવિત્ર થાય; તેઓ નિર્મળ બને અને અક્ષય સ્વર્ગ પામે.
એવમુક્ત્વા ગતા દેવા વિમાનૈશ્ચ દિવં મુદા। મનુષ્યાઃ પ્રયયુસ્તુષ્ટા દંપતી સ્વગૃહં તથા
આ રીતે કહીને, દેવતાઓ આનંદથી પોતાના વિમાનમાં સ્વર્ગ તરફ ગયા; અને લોકો પણ ખુશ થઈને દંપતી સાથે પોતાના ઘરમાં પરત ફર્યા.
દિવ્યં ચક્ષુસ્તદા તસ્ય ચાસીદ્દેવાન્સ પશ્યતિ। ત્રૈલોક્યસ્ય ચ વાર્ત્તાં ચ જાનાતિ લીલયા ભૃશમ્
તે સમયે તેને દિવ્ય દ્રષ્ટિ મળી અને તેણે દેવોને જોયા; અને તે સહેલાઈથી ત્રણેય લોકની વાતો જાણતો રહ્યો.
તતસ્તસ્ય ચ વીથ્યાં ચ દૃષ્ટસ્તેન સહૈવ સઃ। સ પપ્રચ્છ મુદા તં ચ ધર્મોદ્દેશં હિતં વદ
પછી, રસ્તા પર તેને મળીને, તેણે આનંદથી પૂછ્યું: 'મને ધર્મની એવી શીખ આપ, જે હિતકારી હોય.'
સજ્જનાદ્રોહ ઉવાચ-। ગચ્છ બાડવ ધર્મજ્ઞ વૈષ્ણવં પુરુષોત્તમમ્। તં ચ દૃષ્ટ્વા ત્વભીષ્ટં તે સાંપ્રતં ચ ફલિષ્યતિ
સજ્જનઅદ્રોહે કહ્યું: 'જાઓ, બાડવ, ધર્મ જાણનાર, શ્રેષ્ઠ વૈષ્ણવ પાસે; તેને જોવા પછી, તારી ઈચ્છા હવે પૂર્ણ થશે.'
બકસ્ય નિધનં યદ્વા વસ્ત્રસ્યાશોષણં તથા। જાનીષે ચાપરો યશ્ચ કામસ્તેઽસ્તિ હૃદિસ્થિતઃ
જેમ તું બકનો અંત કે કપડાં સુકાઈ જાય છે એ જાણે છે, એ જ રીતે તારા હૃદયમાં રહેલી બીજી ઈચ્છા પણ તું જાણે છે.
એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનમાગતો વૈષ્ણવં પ્રતિ। વિષ્ણુરૂપદ્વિજેનૈવ સાર્દ્ધં તેન મુદા યયૌ
આ વચન સાંભળીને, જે વૈષ્ણવને સંબોધિત હતું, તે આનંદપૂર્વક વિષ્ણુરૂપે આવેલા બ્રાહ્મણ સાથે સાથે ગયો.
અપશ્યત્પુરુષં શુદ્ધં જ્વલંતં ચ પુરઃસ્થિતમ્। સર્વલક્ષણસંપૂર્ણં દીપ્યમાનં સ્વતેજસા
તેના સામે એક શુદ્ધ, તેજસ્વી પુરુષને જોયો, જે સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને પોતાના તેજથી ઝળહળતો હતો.
અબ્રવીત્સ ચ ધર્માત્મા ધ્યાનસ્થં ચ હરેઃ પ્રિયમ્। વદનો યદ્યદ્વૃત્તં વૈ દૂરાત્ત્વાં ચાગતો હ્યહમ્
ધર્મમય એ પુરુષે, હરિના ભક્તને, જે ધ્યાનમાં તલિન હતો, કહ્યું: 'તમે જે કંઈ અનુભવ્યું છે, એ મને કહો, કેમ કે હું દૂરથી તારા પાસે આવ્યો છું.'
વૈષ્ણવ ઉવાચ-। પ્રસન્નસ્તે સુરશ્રેષ્ઠો દાનવારીશ્વરઃ સદા। દૃષ્ટ્વા ત્વાં ચ મનોઽસ્માકં હૃષ્યતીવાધુના દ્વિજ
વૈષ્ણવ બોલ્યો: 'દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, દાનવોના શત્રુઓના સ્વામી, હંમેશા તારા પર પ્રસન્ન છે; તને જોઈને, હવે અમારું મન સાચે આનંદિત થયું છે, બ્રાહ્મણ.'
કલ્યાણં ચાતુલં તેદ્ય ફલિષ્યતિ મનોરથઃ। સુરવર્ત્મનિ તે નિત્યં ચેલં શુષ્યતિ નાન્યથા
આજે તારી અનન્ય શુભતા ફળ આપશે; દેવોના માર્ગે તું જ્યાં જાય છે, તારા કપડાં હંમેશા સુકાઈ જશે, બીજું કશું નહીં થાય.
દૃષ્ટ્વા દેવં સુરશ્રેષ્ઠં મમ ગેહે હરિં સ્થિતમ્। ઇત્યુક્તે વૈષ્ણવેનાથ સ તુ તં પુનબ્રવીત્
મારા ઘરમાં હરિ, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, ઉભા છે — એવું વૈષ્ણવએ કહ્યું ત્યારે, તે ફરીથી તેને સંબોધિત કર્યો.
ક્વાસૌ વિષ્ણુઃ સ્થિતો નિત્યં દર્શયાદ્ય પ્રસાદતઃ। વૈષ્ણવ ઉવાચ-। અસ્મિન્દેવગૃહે રમ્યે પ્રવિશ્ય પરમેશ્વરમ્૧૫૦ 1.50.
'એ વિષ્ણુ ક્યાં છે, જે હંમેશા છે? આજે તારી કૃપાથી મને દર્શન કરાવ.' વૈષ્ણવ બોલ્યો: 'આ સુંદર દેવમંદિરમાં પ્રવેશો અને પરમેશ્વરનું દર્શન કરો.'