ઉક્તં ચ તાદૃશં વાક્યં શ્રુત્વા સ વિસ્મયંગતઃ। ન તાતસ્તે ન ચ ભ્રાતા ન ચાહં તવ બાન્ધવઃ
અને આવી વાત કહી, એ સાંભળીને તે આશ્ચર્યમાં પડ્યો: 'ન તારો પિતા, ન ભાઈ, ન હું—કોઈ પણ તારો સંબંધિ નથી.'
પિતૃમાતૃકુલસ્યૈવ તસ્યા ન હિ સુહૃજ્જનઃ। કથં ચ મદ્ગૃહે તાત સ્થિત્યા સ્વસ્થો ભવિષ્યસિ
પિતૃ અને માતૃકુળમાં પણ તેના માટે કોઈ મિત્ર નથી; મારા ઘરમાં રહેતાં તું કેવી રીતે નિરાંતે રહી શકીશ, પ્રિય?
એતસ્મિન્નન્તરે તેન ચોક્તં વાક્યં યથોચિતમ્। લોકે ત્વત્સદૃશો નાસ્તિ ધર્મજ્ઞો વિજિતેન્દ્રિયઃ
એ વચ્ચે તેણે યોગ્ય શબ્દો કહ્યા: 'દુનિયામાં તારા જેવો—ધર્મજ્ઞ અને ઇન્દ્રિયજીત—કોઈ નથી.'
સ ચાહ તં ચ સર્વજ્ઞં વક્તું નાર્હસિ દૂષણમ્। ત્રૈલોક્યમોહિનીં ભાર્યાં કઃ પુમાન્રક્ષિતું ક્ષમઃ
તેણે તેને કહ્યું: 'તમે સર્વજ્ઞ છો, તમારું દોષારોપણ કરવું યોગ્ય નથી; ત્રણેય લોકને મોહમાં મૂકતી પત્નીની રક્ષા કોણ કરી શકે?'
રાજપુત્ર ઉવાચ-। ધરણ્યાં પરિવિજ્ઞાય ત્વાગતોહં તવાન્તિકમ્। એષા તિષ્ઠતુ તેઽગારે વ્રજામિ નિજમન્દિરમ્
રાજકુમારે કહ્યું: 'પૃથ્વી પર વિચાર કરીને, હું તારા પાસે આવ્યો છું; એ તારા ઘરમાં રહે, હું મારા મહેલમાં પાછો જઈશ.'
ઇત્યુક્તે સ પુનઃ પ્રાહ નગરેઽસ્મિન્પ્રશોભને। બહુકામુક સંપૂર્ણે કથં રક્ષા ભવેત્સ્ત્રિયાઃ
આવું કહેતાં, તેણે ફરી કહ્યું: 'આ સુંદર શહેરમાં, જ્યાં ઘણા કામી પુરુષો છે, સ્ત્રીની કેવી રીતે સુરક્ષા થઈ શકે?'
સ ચોવાચ પુનસ્તં ચ કુરુ રક્ષાં વ્રજામ્યહમ્। ગૃહસ્થસ્સઙ્કટાદાહ ધર્મસ્ય રાજપુત્રકમ્
પછી તેણે ફરી કહ્યું: 'તમે જાઓ અને રક્ષા કરો, હું જાઉં છું.' ગૃહસ્થ દુ:ખી થઈને રજકુમારને કહ્યું: 'આ ધર્મનો કर्तવ્ય છે.'
કરોમ્યનુચિતં કાર્યં સ્વદાસ્યમુચિતં હિતમ્। સદા ચૈવેદૃશી ભાર્યા સ્થાતવ્યા મદ્ગૃહે પિતઃ
હું યોગ્ય નથી એવું કામ કરું છું, પણ મારી સેવા યોગ્ય અને ફાયદાકારક છે. આવી પત્ની હંમેશા મારા ઘરમાં રહેવી જોઈએ, પિતા.
અરક્ષારક્ષણે દેવ વદાભીષ્ટં કુરુ પ્રિયમ્। મમ તલ્પે મયા સાર્ધં શયાનં ભાર્યયા સહ
હે દેવ, રક્ષા કરવી કે ન કરવી, જે તમારે ગમતું હોય એ કરો. મારી પત્ની મારા પથારી પર મારી સાથે સુએ છે.
મન્યસે દૈવતં સ્વં ચેત્તિષ્ઠેન્નોચેત્તુ ગચ્છતુ। ક્ષણં વિમૃશ્ય તં પ્રાહ રાજપુત્રઃ પુનસ્તદા
જો તમે તેને તમારું દેવતા માનતા હો તો રહો, નહીં તો જાઓ. થોડું વિચાર્યા પછી રજકુમારે ફરી કહ્યું.
બાઢમેતદ્વચસ્તાત યથાભીષ્ટં તથા કુરુ। તતો ભાર્યાં જગાદાથ અસ્ય વાક્યાચ્છિવાશિવમ્
'જેમ તમારે ગમતું હોય તેમ કરો, પિતા.' પછી તેણે પોતાની પત્નીને શુભ અને અશુભ શબ્દો કહીને સંબોધન કર્યું.
કર્તવ્યં ચ ન તે દોષ આજ્ઞયા મમ સુંદરિ। એતદુક્ત્વા ગતઃ સોપિ ભૂપતેઃ શાસનાત્પિતુઃ
'આ કરવું જ જોઈએ; તું દોષી નથી, સુંદર, કેમ કે આ મારી આજ્ઞાથી છે.' એવું કહીને તે પણ પિતાની, રાજાની આજ્ઞાથી ચાલ્યો.
અનંતરં ક્ષપાયાં ચ યદુક્તં ચ તથાકૃતમ્। યોષિતોર્મધ્યગઃ સોપિ નિત્યં સ્વપિતિ ધાર્મિકઃ
તે રાતે, જે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે જ કરવામાં આવ્યું. ધર્મનિષ્ઠ વ્યક્તિ હંમેશા બંને સ્ત્રીઓ વચ્ચે સુતો.
ધર્માન્ન ચલતે સોપિ સ્વભાર્યાપરભાર્યયોઃ। સંસ્પર્શાત્સ્વસ્ત્રિયશ્ચાસ્ય કામાભિલષિતં મનઃ
તે પોતાના અને બીજાની પત્ની સાથે હોવા છતાં ધર્મથી કદી વિમુખ થયો નહીં. મનમાં ઇચ્છા હોવા છતાં, બીજાની સ્ત્રીને સ્પર્શ કરવાનું રોકી દીધું.
તસ્યાઃ સંસર્ગતશ્ચૈવ દુહિતૈવ પ્રમન્યતે। સ્તનૌ તસ્યાસ્તુ પૃષ્ઠે ચ લગન્તૌ ચ પુનઃપુનઃ
તેના સંપર્કથી, સ્ત્રી તેને માત્ર દીકરી સમાન જ માનતી. તેના સ્તન વારંવાર તેની પીઠ પર આવીને ટકી જતાં.
બાલકસ્યેવ પુત્રસ્ય સ્તનૌ માતુઃ સમન્યતે। તસ્યા અંગાનિ ચાંગેષુ લગંતિ ચ પુનઃપુનઃ
જેમ બાળક પોતાની માતાના સ્તનને સમજે છે, તેમ તેણે પણ અનુભવ્યું. તેના અંગો વારંવાર તેના શરીર સાથે જોડાતા.
તતો માતુસ્સુતસ્યેવ સોમન્યત દિને દિને। તસ્ય યોષાસુસંસર્ગો નિવૃત્તસ્ત્વભવત્તતઃ
પછી, રોજે રોજ, તેણે તેને માતા પુત્રની જેમ જ માનવા લાગ્યો. તેથી સ્ત્રી સાથેનું મિલન બંધ થઈ ગયું.
એવં સંવત્સરસ્યાર્દ્ધે તત્પતિશ્ચાગતઃ પુરં। અપૃચ્છત્તં ચ લોકેષુ તસ્યા વૃત્તમથોદિતમ્
આ રીતે, અડધું વર્ષ પસાર થયા પછી, તેનો પતિ શહેરમાં પાછો આવ્યો. તેણે લોકોમાં પૂછપરછ કરી, અને જે બન્યું હતું તે જાણ્યું.
કેચિદ્ભદ્રં બોધયન્તો યુવાનોપિ સુવિસ્મિતાઃ। કેચિદાહુસ્ત્વયા દત્તા તયા સાર્દ્ધં સ્વપિત્યસૌ
કેટલાક, શુભેચ્છા પાઠવીને, યુવાન હોવા છતાં ખૂબ આશ્ચર્ય પામ્યા. કેટલાકે કહ્યું, 'જેને તમે સોંપી હતી, તે તેની સાથે સુતો.'
સ્ત્રીપુંસોરેકસંસર્ગાત્શાંતતા તુ કથં ભવેત્। તસ્યાં યસ્યાભિલાષોસ્તિ ન પૃષ્ટસ્સ વદેદ્યુવા
સ્ત્રી અને પુરુષ એક સાથે હોય ત્યારે કેવી રીતે સંયમ રહે? જો તેમાં ઇચ્છા હોય, તો યુવાનને પૂછવું જોઈએ.
લોકાનાં કુશ્રુતિર્વાર્તા તેન પુણ્યબલાચ્છ્રુતા। જનાપવાદમોક્ષાર્થં બુદ્ધિસ્તસ્યાભવચ્છુભા
લોકોની વાત, સારી કે ખરાબ, તેની પુણ્યશક્તિથી સાંભળવામાં આવી. જનતાની બદનામીમાંથી મુક્ત કરવા માટે તેનું મન શુભ થયું.
દારૂણિ સ્વયમાહૃત્યાજિજ્વલત્સ મહાનલમ્। એતસ્મિન્નંતરે તાત રાજપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
તે પોતે લાકડાં લાવીને મોટી અગ્નિ પ્રગટાવી. આ વચ્ચે, હે તાતા, પરાક્રમી રજકુમાર—
આગમત્તદ્ગૃહં સદ્યઃ સોપશ્યત્તં ચ યોષિતમ્। પ્રોત્ફુલ્લવદનાં નારીં પ્રવિષાદગતં નરં
તુરંત એ ઘરમાં આવ્યો અને સ્ત્રીને જોયી. સ્ત્રી, ફૂલેલા ચહેરા સાથે, ઘરમાં પ્રવેશેલા પુરુષને જોઈ.
અનયોર્માનસં જ્ઞાત્વા રાજપુત્રોવદદ્વચઃ। કિં ન સંભાષસે માં ચ મિત્રકં ચિરમાગતમ્
તેમના મનની વાત જાણીને, રજકુમારે કહ્યું: 'તમે મને, તમારા મિત્રને, લાંબા સમય પછી આવ્યા છે, તો વાત કેમ નથી કરો?'
અબ્રવીત્સોપિ ધર્માત્મા રાજપુત્રમનષ્ટધીઃ। યત્કૃતં દુષ્કરં કર્મ મયા ત્વદ્ધિતકારણાત્
તે ધર્મપ્રિય અને અડગ મનવાળા પુરુષે રાજકુમારને કહ્યું: 'મારે જે મુશ્કેલ કાર્ય કર્યું, તે તારી ભલાઈ માટે જ હતું.'
સર્વં વ્યર્થમહં મન્યે જનાનાં ચ પ્રવાદતઃ। અદ્ય વહ્નિમહં યાસ્યે પ્રપશ્યંતુ નરાસ્સુરાઃ
હું માનું છું કે લોકોની બધી વાતો વ્યર્થ છે; આજે હું અગ્નિમાં પ્રવેશીશ—આ મનુષ્યો અને દેવતાઓ જોઈ શકે.
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાભાગઃ પ્રવિવેશ હુતાશનમ્। વિશતસ્તસ્ય વહ્નૌ ન કુસુમં ચિકુરાલયે
આ રીતે કહીને, તે મહાન પુરુષ યજ્ઞ અગ્નિમાં પ્રવેશ્યો; જ્યારે તે અગ્નિમાં ગયો, ત્યારે તેના માથાના એક પણ વાળને નુકસાન થયું નહીં.
નાંગમસ્યાનલોધાક્ષીન્ન ચ વસ્ત્રં ન કુંતલમ્। ખે ચ દેવા મુદા સર્વેસાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવન્
અગ્નિએ તેના શરીર, કપડાં કે વાળને ઝાંઝા ન પહોંચાડી; અને આકાશમાં બધા દેવતાઓ આનંદથી બોલ્યા: 'શાબાશ! શાબાશ!'
અપતન્પુષ્પવર્ષાણિ તસ્ય મૂર્ધ્નિ સમંતતઃ। યૈર્યૈશ્ચ દુષ્કૃતં વાક્યં ગદિતં તાવુભૌ પ્રતિ
તેના માથા પર ચારે બાજુથી ફૂલની વર્ષા થઈ; અને જેમણે બંને સામે દુષ્કર્મની વાતો કરી હતી,
તેષાં મુખે પ્રજાયંતે કુષ્ઠાનિ વિવિધાનિ ચ। તત્રાગત્ય ચ દેવાશ્ચ વહ્નેરાકૃષ્યતં મુદા
એ લોકોના મુખ પર વિવિધ પ્રકારના કૂષ્ટ રોગ દેખાવા લાગ્યા; અને દેવતાઓ ત્યાં આવીને આનંદથી અગ્નિ પાસે ગયા.