એકા લિંગે ગુદે તિસ્રસ્તથા વામકરે દશ। ઉભયોઃ સપ્ત દાતવ્યા મૃદઃ શુદ્ધિમભીપ્સતા
અંગ પર એક, ગુદામાં ત્રણ, ડાબા હાથ પર દસ, અને બંને હાથ પર સાત — શુદ્ધિ ઈચ્છનાર વ્યક્તિએ માટી લગાવવી.
અશ્વક્રાંતે રથક્રાંતે વિષ્ણુક્રાંતે વસુંધરે। મૃત્તિકે હર મે પાપં યન્મયા પૂર્વસંચિતમ્
અશ્વ, રથ અને વિષ્ણુના પગથી સ્પર્શાયેલી ધરા, ઓ માટી, મારા અગાઉના પાપો દૂર કર.
અનેનૈવ તુ મંત્રેણ મૃત્તિકાં યસ્તનૌ ક્ષિપેત્। સર્વપાપક્ષયસ્તસ્ય શુચિર્ભવતિ માનવઃ
જે વ્યક્તિ આ જ મંત્રથી શરીરે માટી લગાવે છે, તેના બધા પાપ નાશ પામે છે અને તે શુદ્ધ બને છે.
તતસ્તુ વેદપૂર્વેણ સ્નાનં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ। નદે નદ્યાં તથા કૂપે પુષ્કરિણ્યાં તટાકકે
પછી, વેદની today પ્રમાણે, વિવેકી વ્યક્તિએ નદી, નાળ, કૂવો, તળાવ કે સરોવર માં સ્નાન કરવું.
જલરાશૌ ચ વપ્રે ચ ઘટસ્નાનં તથોત્તરમ્। કારયેદ્વિધિવન્મર્ત્યઃ સર્વપાપક્ષયાય ચ
જળાશય, વપરા કે ઘડાથી પાણી રેડીને — નિયમ પ્રમાણે સ્નાન કરવું, બધા પાપોના નાશ માટે.
પ્રાતઃસ્નાનં મહાપુણ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્। યઃ કુર્યાત્સતતં વિપ્રો વિષ્ણુલોકે મહીયતે
સવારનું સ્નાન મહાપુણ્યદાયી છે અને બધા પાપો દૂર કરે છે; જે બ્રાહ્મણ નિયમિત કરે છે, તે વિષ્ણુલોકમાં સન્માન પામે છે.
પ્રાતઃ સંધ્યાસમીપે ચ યાવદ્દંડચતુષ્ટયમ્। તાવત્પાનીયમમૃતં પિતૄણામુપતિષ્ઠતે
સવારની સંધ્યાકાળ નજીક, ચાર દંડ સુધી, પાણી પિતૃઓ માટે અમૃત સમાન હોય છે.
પરતો ઘટિકાયુગ્મં યાવદ્યામૈકમાહ્નિકમ્। મધુતુલ્યં જલં તસ્મિન્પિતૄણાં પ્રીતિવર્ધનમ્
પછી, બે ઘડિકા અને એક યામ સુધી, પાણી મધ સમાન હોય છે અને પિતૃઓની પ્રસન્નતા વધે છે.
તતસ્તુ સાર્દ્ધયામૈકં જલં ક્ષીરમયં સ્મૃતમ્। ક્ષીરમિશ્રં જલં તાવદ્યાવદ્દણ્ડચતુષ્ટયમ્
પછી, અડધા યામ સુધી, પાણી દૂધ સમાન ગણાય છે; દૂધમિશ્રિત પાણી ચાર દંડ સુધી એ રીતે રહે છે.
અતઃ પરં ચ પાનીયં યાવદ્ધિ પ્રહરત્રયમ્। તત્પરં લોહિતં પ્રોક્તં યાવદસ્તંગતો રવિઃ
પછી, ત્રણ પ્રહર સુધી પાણી એ રીતે રહે છે; ત્યારબાદ, સૂર્યાસ્ત સુધી, પાણી લોહી સમાન કહેવાય છે.
ચતુર્થપ્રહરે સ્નાને રાત્રૌ વા તર્પયેત્પિતૄન્। તત્તોયં રક્ષસામેવ ગ્રહણેન વિના સ્મૃતમ્
ચોથા પ્રહર, સ્નાન સમયે કે રાત્રે, પિતૃઓને પાણીથી તર્પણ કરવું જોઈએ; એ પાણી રાક્ષસો માટેની વિધિ વગર પણ શુદ્ધ માનવામાં આવે છે.
પાનીયં સર્વસિર્દ્ધ્ય્થં પુરૈવ નિર્મિતં મયા। રક્ષાર્થં તસ્ય તોયસ્ય યક્ષાશ્ચૈવ ધુરંધરાઃ
પવિત્ર કાર્યો માટેનું પાણી મેં અગાઉ તૈયાર કર્યું છે; એ પાણીની રક્ષા માટે યક્ષોને રક્ષક તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી છે.
ન પ્રાપ્નુવંતિ પિતરો યે ચ લોકાંતરં ગતાઃ। દુષ્પ્રાપ્યં સલિલં તેષામૃતે સ્વાન્મર્ત્યવાસિનઃ
જે પિતૃઓ બીજા લોકમાં ગયા છે, તેઓ એ પાણી પામી શકતા નથી; એમને માટે એ પાણી મેળવવું અઘરું છે, સિવાય તેમના પોતાના પૃથ્વી પર રહેતા વંશજો દ્વારા.
તસ્માચ્છિષ્યૈશ્ચ પુત્રૈશ્ચ પૌત્રદૌહિત્રકાદિભિઃ। બંધુવર્ગૈસ્તથા ચાન્યૈસ્તર્પણીયં પિતૃવ્રતૈઃ
તેથી શિષ્યો, પુત્રો, પૌત્રો, દૌહિત્રો, સંબંધીઓ અને અન્ય લોકો પિતૃવ્રત રાખીને પિતૃઓને તર્પણ કરવું જોઈએ.
નારદ ઉવાચ-। જલસ્ય દૈવતં બ્રૂહિ તર્પણસ્ય વિધિં મયિ। યથા જાનામિ દેવેશ તત્વતો વક્તુમર્હસિ
નારદે પૂછ્યું: પાણીનો દેવતા અને તર્પણની વિધિ જણાવો; હે દેવોના સ્વામી, તમે મને એ વાત સાચી રીતે સમજાવો જેથી હું જાણી શકું.
બ્રહ્મોવાચ-। જલસ્ય દેવતા વિષ્ણુઃસ ર્વલોકેષુ ગીયતે। જલપૂતો ભવેદ્યસ્તુ વિષ્ણુસ્તચ્છંકરો ભવેત્
બ્રહ્માએ કહ્યું: પાણીનો દેવતા સર્વ લોકમાં વિષ્ણુ તરીકે પૂજાય છે; જે પાણીથી શુદ્ધ થાય છે, તે વિષ્ણુ સમાન અને શુભ બની જાય છે.
જલં ગંડૂષમાત્રં તુ પીત્વા પૂતો ભવેન્નરઃ। વિશેષાત્કુશસંસર્ગાત્પીયૂષાદધિકં જલમ્
માત્ર એક ઘૂંટ પાણી પીવાથી માણસ શુદ્ધ થાય છે; ખાસ કરીને કુશા સાથે સંપર્કમાં આવતાં પાણી અમૃત કરતાં વધુ શ્રેષ્ઠ બને છે.
સર્વદેવાલયો દર્ભો મયાયં નિર્મિતઃ પુરા। [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php કુશમૂલે] ભવેદ્બ્રહ્મા કુશમધ્યે તુ કેશવઃ
દરભા ઘાસ મેં બધા દેવતાઓના નિવાસસ્થાન તરીકે બનાવ્યું છે; કુશાના મૂળમાં બ્રહ્મા છે અને મધ્યમાં કેશવ છે.
કુશાગ્રે શંકરં વિદ્ધિ કુશ એતે પ્રતિષ્ઠિતાઃ। કુશહસ્તઃ સદા મેધ્યઃ સ્તોત્રં મંત્રં પઠેદ્યદિ
કુશાના અગ્રમાં શંકર છે, એ કુશા પાંદડાંમાં દેવતાઓ સ્થાપિત છે; કુશા હાથમાં રાખનાર વ્યક્તિ હંમેશા શુદ્ધ રહે છે, જો તે સ્તોત્ર અને મંત્રો પાઠ કરે.
સર્વં શતગુણં પ્રોક્તં તીર્થે સાહસ્રમુચ્યતે। કુશાઃ કાશાસ્તથા દૂર્વા યવપત્રાણિ વ્રીહયઃ
પવિત્ર સ્થળે બધું શતગણું અને હજારો ગણા વધુ ફળદાયી કહેવાય છે; કુશા, કાશા, દુર્વા, જવના પાંદડાં અને ભાતના દાણા—
બલ્વજાઃ પુંડરીકાશ્ચ કુશાસ્સપ્ત પ્રકીર્તિતાઃ। આનુપૂર્વ્યેણ મેધ્યાઃ સ્યુઃ કુશા લોકે પ્રતિષ્ઠિતાઃ
બલ્વજા અને કમળ પણ કુશાના સાત પ્રકારોમાં ગણાય છે; ક્રમ પ્રમાણે એ શુદ્ધ છે અને કુશા દુનિયામાં સ્થાપિત છે.
વિના મંત્રેણ યત્સ્નાનં સર્વં તન્નિષ્ફલં ભવેત્। અમૃતાત્સ્વાદુતામેતિ સંસ્પર્શાચ્ચ તિલસ્ય ચ
મંત્ર વિના જે સ્નાન થાય છે, એ બધું નિષ્ફળ રહે છે; તિલ સાથે સંપર્કમાં આવતાં પાણી અમૃત કરતાં વધુ સ્વાદિષ્ટ બને છે.
તસ્માચ્ચ તર્પયેન્નિત્યં પિતૄંસ્તિલજલૈર્બુધઃ। દશભિશ્ચ તિલૈસ્તાવત્પિતૄણાં પ્રીતિરુત્તમા
તેથી વિવેકી વ્યક્તિએ હંમેશા તિલમિશ્રિત પાણીથી પિતૃઓને તર્પણ કરવું જોઈએ; દસ તિલથી પિતૃઓની પ્રસન્નતા સર્વોત્તમ થાય છે.
અગ્નિસ્તંભભયાદ્દેવા ન ચેચ્છન્ત્યતિવિસ્તરમ્। સ્નાત્વા યસ્તર્પયેન્નિત્યં તિલમિશ્રોદકૈઃ પિતૄન્
અગ્નિસ્તંભના ભયથી દેવતાઓ વધારે તર્પણ ઇચ્છતા નથી; જે વ્યક્તિ રોજ સ્નાન કરીને તિલમિશ્રિત પાણીથી પિતૃઓને તર્પણ કરે છે—
નીલપંડવિમોક્ષેણ ત્વમાવાસ્યા તિલોદકૈઃ। વર્ષાસુ દીપદાનેન પિતૄણામનૃણો ભવેત્
નીલ અને પાંડુ છોડીને, અમાવસ્યા પર તિલમિશ્રિત પાણીથી, અને વરસાદી ઋતુમાં દીવો આપવાથી, પિતૃઓના ઋણમાંથી મુક્ત થાય છે.
વત્સરૈકમમાયાં તુ તર્પયેદ્યસ્તિલૈઃ પિતૃન્। વિનાયકત્વમાપ્નોતિ સર્વદેવૈઃ પ્રપૂજ્યતે
જે વ્યક્તિ એક વર્ષ સુધી અમાવસ્યાએ પિતૃઓને તિલ અર્પિત કરે છે, તે સર્વે દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય અને નેતા બની જાય છે.
યુગાદ્યાસુ ચ સર્વાસુ યસ્તિલૈસ્તર્પયેત્પિતૄન્। ઉક્તં યદ્વાપ્યમાયાં તુ તસ્માચ્છતગુણાધિકમ્
જે વ્યક્તિ દરેક યુગના આરંભે અથવા અમાવસ્યાની વિધિ પ્રમાણે પિતૃઓને તિલ અર્પિત કરે છે, તે શતગણું વધુ ફળ પામે છે.
અયને વિષુવે ચૈવ રાકામાયાં તથૈવ ચ। તર્પયિત્વા પિતૃવ્યૂહં સ્વર્ગલોકે મહીયતે
અયન, વિષુવ અને અમાવસ્યાની પૂર્ણિમા પર પિતૃઓને તર્પણ કર્યા પછી, સ્વર્ગલોકમાં મહાન બનવામાં આવે છે.
તથા મન્વંતરાખ્યાયામન્યસ્યાં પુણ્યસંસ્થિતૌ। ગ્રહણે ચંદ્રસૂર્યસ્ય પુણ્યતીર્થે ગયાદિષુ
મન્વંતર નામના સમય દરમિયાન, અન્ય શુભ પ્રસંગોમાં, ચાંદ્ર અને સૂર્ય ગ્રહણ સમયે, તથા ગયાની જેમ પવિત્ર સ્થળોએ,
તર્પયિત્વા પિતૄન્યાતિ માધવસ્ય નિકેતનમ્। તસ્માત્પુણ્યાહકં પ્રાપ્ય તર્પયેત્પિતૃસંચયમ્
પિતૃઓને સંતોષી, પછી માધવના નિવાસ તરફ જાય છે; તેથી, શુભ દિવસ પ્રાપ્ત થાય ત્યારે, પિતૃઓના સમૂહને સંતોષવું જોઈએ.