દશધેનૂશ્ચ યો દદ્યાદેકં ચૈવ ધુરંધરં। સમાનં તુ ફલં પ્રોક્તં બ્રહ્મણા સમુદાહૃતમ્
જો કોઈ દસ ગાય સાથે એક વાછરો આપે છે, તો તેને લાખો ગાય આપવાનો ફળ મળે છે. હે નારદ, એ પ્રમાણે ફળ સમજવું જોઈએ.
એકં ચ દશભિર્દદ્યાત્સહસ્રાણાં શતં ફલમ્। તસ્યાનુસારતો વેદ્યં ફલં નારદ યત્નતઃ
પુત્ર પોતાના પિતૃઓ માટે પૃથ્વી પર વાછરો છોડે, તો પિતૃઓ વિષ્ણુના લોકમાં ઈચ્છા મુજબ સન્માન પામે છે.
પિતૄનુદ્દિશ્ય યઃ પુત્રો વૃષં ચ મોક્ષયેદ્ભુવિ। પિતરો વિષ્ણુલોકેષુ મહીયંતે યથેપ્સિતમ્
ચાર વાછરાં અને એક વાછરો—એથી બધા મુક્ત થાય છે, હે પુત્ર. આ શાશ્વત નિયમ છે.
ચતસ્રો વત્સતર્યશ્ચ એકસ્યૈવ વૃષસ્ય ચ। મોક્ષ્યંતે સર્વતઃ પુત્ર વિધિરેષ સનાતનઃ
પુત્ર ચાર વાછરાં અને એક વાછરો મુક્ત કરે છે; આ શાશ્વત આજ્ઞા છે.
યાવંતિ ચૈવ રોમાણિ તસ્ય તાસાં ચ સર્વશઃ। તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સ્વર્ગં ભુજંતિ માનવાઃ
જે જેટલા વાળ એના શરીરે હોય છે, દરેક વાળ માટે માનવોએ એટલા હજાર વર્ષ સુધી સ્વર્ગનો આનંદ મેળવે છે.
લાંગૂલેન વૃષો યચ્ચ જલં ચોત્ક્ષિપતિ ધ્રુવં। તત્તોયં તુ સહસ્રાબ્દં પિતૄણામમૃતં ભવેત્
બળદ પોતાની પૂંછથી જે પાણી ઉછાળે છે, એ પાણી નિશ્ચયે પિતૃઓ માટે હજાર વર્ષ સુધી અમૃત બની જાય છે.
ખુરેણ કર્ષયેદ્ભૂમિં તતો લોષ્ઠં ચ કર્દમઃ। પિતૃભ્યશ્ચ સ્વધા તત્ર લક્ષકોટિગુણં ભવેત્
બળદ પોતાના ખુરાથી જમીન ખેડે ત્યારે જે માટી કે કાદવ બને છે, એ પિતૃઓ માટે સ્વધા બની જાય છે અને એનું ફળ લાખો કરોડો ગણી વધે છે.
વિદ્યમાને ચ જનકે યદિ માતા વિનશ્યતિ। ચંદનેનાંકિતા ધેનુસ્તસ્યાઃ સ્વર્ગાય દીયતે
પિતા જીવતા હોય અને માતા મૃત્યુ પામે, ત્યારે ચંદનથી ચિહ્નિત ગાય તેની માટે સ્વર્ગપ્રાપ્તિ માટે અર્પણ કરવામાં આવે છે.
દાતા ચૈવ પિતૄણાં ચ ઋણં ચૈવ પ્રમુંચતિ। અક્ષયં લભતે સ્વર્ગં પૂજિતો મઘવા યથા
ગાય આપનાર પિતૃઓના ઋણમાંથી મુક્ત થાય છે અને અવિનાશી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરે છે, ઈન્દ્રની જેમ પૂજાય છે.
સર્વલક્ષણસંયુક્તા તરુણા ગૌઃ પયસ્વિની। સમાપ્રસૂતિકા ભદ્રા સા ચ ગૌઃ પૃથિવી સ્મૃતા
જે ગાયમાં બધા શુભ લક્ષણો હોય, યુવાન હોય, દૂધ આપતી હોય, એક જ વાર વાછરું જન્માવ્યું હોય અને શાંત હોય, એવી ગાય પૃથ્વી સમાન માનવામાં આવે છે.
તસ્ય દાનેન મંત્રસ્ય પૃથ્વીદાનસમં ફલં। શતક્રતુસમો મર્ત્યઃ કુલમુદ્ધરતે શતં
એવી ગાયને યોગ્ય મંત્ર સાથે આપવાથી પૃથ્વી દાન જેટલું ફળ મળે છે; માનવ ઈન્દ્ર સમાન બને છે અને પોતાના કુળની શત પેઢી ઉદ્ધાર કરે છે.
ગવાં ચ હરણં કૃત્વા મૃતે ગોરથવત્સકે। ક્રિમિપૂર્ણે સ કૂપે ચ તિષ્ઠેદાભૂતસંપ્લવં
ગાય ચોરી કરવી કે ગાય કે વાછરું મારવું, એ વ્યક્તિને કીડા ભરેલા કૂવામાં સૃષ્ટિ વિનાશ સુધી રહેવું પડે છે.
ગવાં ચૈવ વધં કૃત્વા પિતૃભિઃ સહ પચ્યતે। રૌરવે નરકે ઘોરે તાવત્કાલં પ્રતિક્રિયા
ગાયની હત્યા કરનાર પિતૃઓ સાથે ભયાનક રૌરવ નરકમાં તાપે છે, જેટલો સમય દંડ રહે છે.
ગોપ્રચારપ્રભગ્નશ્ચ ષંડવાહનબંધનઃ। અક્ષયં નરકં પ્રાયાન્પુનર્જન્મનિ જન્મનિ
ગાયના ચરાણને નષ્ટ કરનાર કે બળદને બાંધનાર અવિનાશી નરકમાં જાય છે અને વારંવાર જન્મ લે છે.
સકૃચ્ચ શ્રાવયેદ્યસ્તુ કથાં પુણ્યતમામિમાં। સર્વપાપક્ષયસ્તસ્ય દેવૈશ્ચ સહ મોદતે
જે કોઈ એકવાર પણ આ પવિત્ર કથા સાંભળે છે, તેના બધા પાપ નાશ પામે છે અને દેવતાઓ સાથે આનંદ કરે છે.
ય ઇદં શૃણુયાદ્વાપિ પરં પુણ્યતમં મહત્। સપ્તજન્મકૃતાત્પાપાન્મુચ્યતે તત્ક્ષણેન હિ
જે કોઈ આ પવિત્ર અને મહાન કથા સાંભળે છે, તે સાત જન્મના પાપોમાંથી તત્ક્ષણે મુક્ત થાય છે.
એકોનપઞ્ચાશોઽધ્યાયઃ । નારદ ઉવાચ- કેનાચારેણ વિપ્રસ્ય બ્રહ્મતેજો વિવર્ધતે। કેનાચારેણ તસ્યૈવ બ્રાહ્મં તેજો વિનશ્યતિ
એકુનપંચાશમ અધ્યાય. નારદ કહે છે: કયા વર્તનથી બ્રાહ્મણનું બ્રહ્મ તેજ વધે છે? અને કયા વર્તનથી એ બ્રાહ્મણનું તેજ ઘટે છે?
બ્રહ્મોવાચ-। શયનીયાત્સમુત્થાય રાત્ર્યંશે દ્વિજસત્તમઃ। દેવાંશ્ચૈવ સ્મરેન્નિત્યં તથા પુણ્યવતો ધ્રુવમ્
બ્રહ્મા કહે છે: રાત્રિના અંતે શયનમાંથી ઉઠીને, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ રોજ દેવતાઓ અને પવિત્ર લોકોનું સ્મરણ કરવું જોઈએ.
ગોવિંદં માધવં કૃષ્ણં હરિં દામોદરં તથા। નારાયણં જગન્નાથં વાસુદેવમજં વિભુમ્
ગોવિંદ, માધવ, કૃષ્ણ, હરી, દામોદર, તથા નારાયણ, જગન્નાથ, વાસુદેવ, અજ, સર્વવ્યાપી—
સરસ્વતીં મહાલક્ષ્મીં સાવિત્રીં વેદમાતરમ્। બ્રહ્માણં ભાસ્કરં ચન્દ્રં દિક્પાલાંશ્ચ ગ્રહાંસ્તથા
સરસ્વતી, મહાલક્ષ્મી, સાવિત્રી, વેદની માતા, બ્રહ્મા, ભાસ્કર (સૂર્ય), ચંદ્ર, દિશાના રક્ષક અને ગ્રહો—
શઙ્કરં ચ શિવં શંભુમીશ્વરં ચ મહેશ્વરમ્। ગણેશં ચ તથા સ્કન્દં ગૌરીં ભાગીરથીં શિવામ્
શંકર, શિવ, શંભુ, ઈશ્વર, મહેશ્વર, ગણેશ, સ્કંદ, ગૌરી, ભાગીરથી અને શિવ—
પુણ્યશ્લોકો નલો રાજા પુણ્યશ્લોકો જનાર્દનઃ। પુણ્યશ્લોકા ચ વૈદેહી પુણ્યશ્લોકો યુધિષ્ઠિરઃ
પવિત્ર યશ ધરાવતો નલ રાજા, પવિત્ર યશ ધરાવતો જનાર્દન, પવિત્ર યશ ધરાવતી વૈદેહી અને પવિત્ર યશ ધરાવતો યુધિષ્ઠિર—
અશ્વત્થામા બલિર્વ્યાસો હનૂમાંશ્ચ વિભીષણઃ। કૃપઃ પરશુરામશ્ચ સપ્તૈતે ચીરજીવિનઃ
અશ્વત્થામા, બલિ, વ્યાસ, હનુમાન, વિભીષણ, કૃપા અને પરશુરામ — આ સાતે લાંબા સમય સુધી જીવતા રહે છે.
એતાન્યસ્તુ સ્મરેન્નિત્યં પ્રાતરુત્થાય માનવઃ। બ્રહ્મહત્યાદિભિઃ પાપૈર્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ
જે વ્યક્તિ રોજ સવારે ઉઠીને આ નામોનું સ્મરણ કરે છે, તે બ્રાહ્મણ હત્યા જેવા પાપોથી મુક્ત થાય છે; આમાં કોઈ સંશય નથી.
સકૃદુચ્ચરિતે તાત સર્વયજ્ઞફલં લભેત્। ગવાં શતસહસ્રાણાં દાનસ્ય ફલમશ્નુતે
પ્રિય, આ નામો એક વખત જ બોલવાથી બધા યજ્ઞોના ફળ મળે છે અને લાખ ગાય દાનનું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
તતશ્ચાપિ શુચૌ દેશે મલમૂત્રં પરિત્યજેત્। દક્ષિણાભિમુખો રાત્રૌ દિવા કુર્યાદુદઙ્મુખઃ
પછી, સ્વચ્છ જગ્યાએ, રાત્રે દક્ષિણ તરફ અને દિવસે ઉત્તર તરફ મલમૂત્રનો ત્યાગ કરવો જોઈએ.
પરતો દંતકાષ્ઠં ચ તૃણૈરુદુંબરાદિભિઃ। અતઃ પરં ચ સંધ્યાયાં સંયતશ્ચ દ્વિજો ભવેત્
પછી, ઘાસ, ઉદુંબર વગેરેની દાતણ લેવી; અને સંધ્યાકાળે દ્વિજએ સંયમ રાખવો જોઈએ.
પૂર્વાહ્ણે રક્તવર્ણાં તુ મધ્યાહ્ને શુક્લવર્ણિકામ્। સાયં સરસ્વતીં કૃષ્ણાં દ્વિજો ધ્યાયેદ્યથાવિધિ
સવારના સમયે રક્તવર્ણની, મધ્યાહ્ને શુક્લવર્ણની અને સાંજે કાળી સરસ્વતીનું ધ્યાન કરવું, યોગ્ય રીતે.
તતઃ સમાચરેત્સ્નાનં યથાજ્ઞાનેન યત્નતઃ। અંગં પ્રક્ષાલયિત્વા તુ મૃદ્ભિઃ સંલેપયેત્તતઃ
પછી, વિધિ પ્રમાણે સ્નાન કરવું; અંગો ધોઈને, શરીરે માટી લગાવવી.
શિરોદેશે લલાટે ચ નાસિકાયાં હૃદિ ભ્રુવોઃ। બાહ્વોઃ પાર્શ્વે તથા નાભૌ જાન્વોરઙ્ઘ્રિદ્વયે તથા
માથા, લલાટ, નાક, હૃદય, ભ્રૂ વચ્ચે, બાહો, બાજુ, નાભિ, બંને ઘૂંટણ અને બંને પગ પર—