મિથ્યા તે વચનં માતઃ પ્રતિજ્ઞાં સાઽકરોત્તદા। તતોહમબ્રુવં કદ્રૂં શપથં નાગમાતરમ્
'માતા, તારા શબ્દો ખોટા નીવડ્યા; ત્યારે તેણે પ્રતિજ્ઞા લીધી. પછી મેં કદ્રૂ, જે નાગમાતા છે, તેને શપથ લઈને કહ્યું.'
યદીમં કૃષ્ણતાભ્યેતિ હરેરશ્વમહં તદા। કૃતા ભવામિ તે દાસીત્યહમેતત્તદાઽવદમ્
'જો હરિનો આ ઘોડો કાળો થઈ જાય, તો હું તારી દાસી બની જઈશ—એવું મેં ત્યારે જાહેર કર્યું.'
તતસ્તસ્મિન્હરેરશ્વે કૃતે કૃષ્ણે ચ કૃત્રિમૈઃ। તસ્યાઃ પુત્રૈશ્ચ ધૂર્તૈશ્ચ દાસીત્વમગમં તદા
'પછી જ્યારે એ હરિનો ઘોડો એના દૂર્ત પુત્રોએ બનાવટી રીતે કાળો કરી નાખ્યો, ત્યારે હું એની દાસી બની ગઈ.'
યસ્મિન્કાલે હ્યભીષ્ટઞ્ચ તસ્યા દ્રવ્યં દદામ્યહમ્। તસ્મિન્કાલે હ્યદાસીત્વં યાસ્યામિ કુલનંદન
'જ્યારે પણ હું તેને ઈચ્છિત ધન આપી દઈશ, ત્યારે હું દાસીપદમાંથી મુક્ત થઈ જઈશ, હે કુળના આનંદ.'
ગરુડ ઉવાચ। પૃચ્છ શીઘ્રં ચ માતસ્તાં કરિષ્યામિ પ્રતિક્રિયામ્। ભક્ષયિષ્યામિ તાન્નાગાન્પ્રતિજ્ઞામે યથાર્થતઃ
ગરુડ બોલ્યો: 'માતા, તું તરત જ એની પાસેથી પૂછ, હું ઉપાય કરીશ. હું એ નાગોને ભક્ષણ કરીશ, જેમ મેં વચન આપ્યું છે.'
તતઃ કદ્રૂમુવાચેદં વિનતા દુઃખિતા સતી। અભીષ્ટં વદ કલ્યાણિ યેન મુચ્યેય કૃચ્છ્રતઃ
પછી દુઃખી વિનતાએ કદ્રૂને કહ્યું: 'હે શુભે, તને શું જોઈએ છે તે સ્પષ્ટ કહેજે, જેથી હું આ કષ્ટમાંથી છુટકારો મેળવી શકું.'
અબ્રવીત્સા દુરાચારા પીયૂષં દીયતામિતિ। એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનમભવત્સા ચ નિષ્પ્રભા
એ દુષ્ટ સ્વભાવવાળી કદ્રૂ બોલી: 'મને અમૃત આપ.' આ શબ્દો સાંભળીને વિનતા નિરાશ થઈ ગઈ.
તતઃ શનૈરુપાગમ્ય તનયં પ્રાહ દુઃખિતા। અમૃતં પ્રાર્થયત્પાપા તાત કિં વા કરિષ્યસિ
પછી ધીમે ધીમે પોતાના પુત્ર પાસે જઈને દુઃખી માતાએ કહ્યું: 'પાપી એ અમૃત માગ્યું છે, બેટા; હવે તું શું કરશ?'
શ્રુત્વા વાક્યં ગરુત્માંશ્ચ મહાક્રોધસમન્વિતઃ। અમૃતં ચાનયિષ્યામિ માતર્મા વિમુખી ભવ
આ શબ્દો સાંભળીને ગરુડ ખૂબ ગુસ્સામાં આવીને બોલ્યા: 'માતા, હું અમૃત લાવીશ, તમે મારી તરફથી મુખ ફેરવો નહીં.'
એવમુક્ત્વા તુ તરસા સ ગતઃ પિતુરંતિકમ્। અમૃતં ચાનયિષ્યામિ માતુરર્થેઽધુનાઽનઘ
એ રીતે કહીને ગરુડ ઝડપથી પિતાની પાસે ગયા અને કહ્યું: 'હવે હું માતાના માટે અમૃત લાવીશ, પવિત્ર one.'
સ તસ્ય વચનં શ્રુત્વા મુનિઃ પ્રાહ ખગેશ્વરમ્। સત્યલોકસ્ય વૈ ચોર્ધ્વે વિશ્વકર્મવિનિર્મિતા
તેના શબ્દો સાંભળીને મુનિએ પંખીઓના રાજાને કહ્યું: 'સત્યલોકથી ઉપર વિશ્વકર્માએ બનાવેલી એક નગર છે.'
પુરી ચાસ્તિ સભા રમ્યા દેવાનાં હિત હેતવે। વહ્નિપ્રાકારદુર્લભ્યા દુર્ધર્ષા ચાસુરૈઃ સુરૈઃ
એ નગરમાં દેવોના હિત માટે એક સુંદર સભા છે, જે અગ્નિની દીવાલોથી ઘેરાયેલી છે અને દેવો-અસુરો માટે અપ્રાપ્ય છે.
રક્ષાર્થં નિર્મિતો દેવઃ સુરૈસ્તત્ર મહાબલઃ। યં યં પશ્યતિ વીરઃ સ સ એવ ભસ્મતાં વ્રજેત્
એ નગરની રક્ષા માટે દેવોએ એક શક્તિશાળી દેવ બનાવ્યો છે; જે કોઈ વીર તેને દેખાય છે, તે તરત ભસ્મ થઈ જાય છે.
એમમુક્ત્વા ગરુત્માન્સ ઉદ્ધૃત્ય સાગરાજ્જલમ્। જગામાકાશમાવિશ્ય ખગશ્ચોર્ધ્વં મનોજવઃ
એ રીતે કહીને ગરુડ સમુદ્રમાંથી પાણી ઉઠાવીને આકાશમાં પ્રવેશ્યા અને મનની ઝડપથી ઉપર ગયા.
પક્ષવાતેન તસ્યૈવ રજઃ સમુદ્ગતં બહુ। તસ્યાંતિકં ન ચ ત્યક્તમગમત્તસ્ય તચ્ચ યઃ
તેના પાંખોની પવનથી ઘણું ધૂળ ઉડી ગયું; અને જે કોઈ તેની નજીક આવ્યો, તે નજીક જઈ શક્યો નહીં.
ગત્વા ચંચૂજલેનાપિ વહ્નિં નિર્વાપયદ્બલી। રજોભિઃ પરિપૂર્ણાક્ષો ન સુરસ્તં ચ પશ્યતિ
ત્યાં પહોંચીને શક્તિશાળી ગરુડએ ચાંચના પાણીથી અગ્નિ બુઝાવી; તેની આંખોમાં ધૂળ ભરાઈ ગઈ, તેથી દેવો તેને જોઈ શક્યા નહીં.
જઘાન રક્ષિવર્ગાંસ્તાનમૃતં ચાહરદ્બલી। આનયંતં ચ પીયૂષં ખગં ગત્વા શતક્રતુઃ
ગરુડએ રક્ષકોના સમૂહને માર્યા અને અમૃત લઈ લીધું; જ્યારે તે પીયૂષ લઈ જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે ઇન્દ્ર પંખી પાસે આવ્યા.
ઐરાવતં સમારૂઢો વાક્યમેતદુવાચ હ। ખગરૂપધરઃ કસ્ત્વં પીયૂષં હરસે બલાત્
ઇન્દ્રએ એરાવત પર બેસી કહ્યું: 'તમે કોણ છો, પંખી રૂપમાં આવીને જોરથી પીયૂષ લઈ જાવ છો?'
અપ્રિયં સર્વદેવાનાં કૃત્વા જીવે રતિઃ કથમ્। વિશિખૈરગ્નિસંકાશૈર્નયામિ યમમંદિરમ્1.47.
બધા દેવોને નાપસંદ કામ કરીને, તમે જીવનમાં કેવી રીતે આનંદ માણો છો? આગ જેવાં તીક્ષ્ણ બાણોથી હું તમને યમના ઘર મોકલી દઈશ.'
શ્રુત્વા વાક્યં હરેઃ કોપાદુવાચ સ મહાબલઃ। નયામિ તવ પીયૂષં દર્શયસ્વ પરાક્રમમ્
હરિના શબ્દો સાંભળીને ગરુડ ગુસ્સામાં આવીને બોલ્યા: 'હું તું પીયૂષ લઈ જઈ રહ્યો છું, તું તારી શક્તિ બતાવ.'
એતચ્છ્રુત્વા મહાબાહુર્જઘાન વિશિખૈઃ શિતૈઃ। યથામેરુગિરેઃ શૃંગં તોયવર્ષેણ તોયદઃ
આ સાંભળીને શક્તિશાળી ઇન્દ્રે તીક્ષ્ણ બાણોથી હુમલો કર્યો, જેમ વરસાદી વાદળ મેરુ પર્વતના શિખર પર પાણી વરસાવે છે.
નખૈરશનિસંકાશૈર્બિભેદ ગરુડો ગજમ્। માતલિ ચ રથં ચક્રં તથા દેવાન્પુરસ્સરાન્
ગરુડએ વીજળી જેવાં નખોથી હાથીને ઘાયલ કર્યો; અને માતલી, રથ, ચક્ર તથા દેવોના આગેવાનો પર પણ હુમલો કર્યો.
વ્યથિતોસૌ મહાબાહુર્માતલિર્ગજપુંગવઃ। વિમુખાઃ પક્ષવાતેન સર્વે દેવગણાસ્તદા
પછી મહાબાહુ માતલી અને હાથી પીડાઈ ગયા; અને પાંખોની પવનથી બધા દેવો પાછા વળી ગયા.
તતસ્તુ કોપિતો જિષ્ણુર્જઘાનકુલિશેન તમ્। કુલિશસ્યાવપાતેન ન ચ ક્ષુબ્ધો મહાખગઃ
પછી ગુસ્સામાં ઇન્દ્રે કૌલિશથી ગરુડને માર્યો; પણ વીજળીના પ્રહારથી પણ મહાપંખી અડધો થયો નહીં.
સ્વં મોઘં ભિદુરં દૃષ્ટ્વા હરિર્ભીતોઽભવત્તદા। સંનિવૃત્ય તતો યુદ્ધાત્તત્રૈવાંતરધીયત
પોતાનું હથિયાર નિષ્ફળ અને તૂટી ગયેલું જોઈને હરિ ડરી ગયા; અને પછી યુદ્ધમાંથી પાછા વળી ત્યાં અદૃશ્ય થઈ ગયા.
સુતરામપિગચ્છંતં વેગાદ્ભૂતલમાગતઃ। અબ્રવીત્સ સુરશ્રેષ્ઠઃ સર્વદેવગણાગ્રતઃ
ગરુડ ખૂબ ઝડપથી પૃથ્વી પર આવી રહ્યા ત્યારે, સર્વ દેવોના સમક્ષ શ્રેષ્ઠ દેવે કહ્યું.
શક્ર ઉવાચ-। યદિ દાસ્યસિ પીયૂષમિદાનીં નાગમાતરિ। ભુજગાશ્ચામરાઃ સર્વે ક્રિયંતે હિ ધ્રુવં તયા
ઇન્દ્રએ કહ્યું: જો તું હવે અમૃત નાગોની માતાને આપશે, તો તે અમૃતથી બધા સાપો નિરંતર અમર થઈ જશે.
પ્રતિજ્ઞા તે ભવેન્નષ્ટા ન ફલં જીવિતસ્ય તે। તસ્માદિદં હરિષ્યામિ સંમતેન તવાનઘ
તારી પ્રતિજ્ઞા વ્યર્થ થઈ જશે અને તું જીવતો પણ ફળ નહીં મેળવે; તેથી, પાપવિન, હું તારી સંમતિથી અમૃત લઈ જઈશ.
ગરુત્માનુવાચ-। યસ્મિન્કાલે હ્યદાસી સા માતા મે દુઃખિતા સતી। વિદિતા સર્વલોકેષુ હરેઽમૃતં હરિષ્યસિ
ગરુડએ કહ્યું: જ્યારે મારી માતાએ દુઃખી થઈને અમૃત આપ્યું, ત્યારે બધે જાણીતું હતું કે હરે, તું અમૃત લઈ જશે.
એવમુક્ત્વા મહાવીર્યો ગત્વોવાચ પ્રસૂં તદા। આનીતમમૃતં માતસ્તસ્યા એવ પ્રદીયતામ્
આ રીતે બોલીને, મહાવીર્યે ત્યાં જઈને પોતાની માતાને કહ્યું: અમૃત લાવ્યું છે, તે તેને આપી દે.