તાર્ક્ષ્યોપિ પિતરં ગત્વા કથયચ્ચાખિલં તતઃ। સ તચ્છ્રુત્વા પ્રહૃષ્ટાત્મા તનયં પુનરબ્રવીત્
તાર્ક્ષ્ય પણ પોતાના પિતાજી પાસે ગયો અને બધું વર્ણન કર્યું. પિતાએ આ સાંભળી આનંદથી પુત્રને ફરી કહ્યું.
ધન્યોહં ચ ખગશ્રેષ્ઠ ધન્યા તે જનની શિવા। ધન્યં ક્ષેત્રં કુલં ચૈવ યસ્ય પુત્રસ્ત્વમીદૃશઃ
'પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું ધન્ય છું, તારી શુભ માતા પણ ધન્ય છે; એ કુળ અને વંશ પણ ધન્ય છે જેમાં તું એવો પુત્ર બની જન્મ્યો છે.'
યસ્ય પુત્રઃ કુલે જાતો વૈષ્ણવઃ પુરુષોત્તમઃ। કુલકોટિં સમુદ્ધૃત્ય વિષ્ણુસાયુજ્યતાં વ્રજેત્
'જે કુળમાં વૈષ્ણવ અને પુરૂષોત્તમને ભક્તિ કરતો પુત્ર જન્મે છે, એ કુળના કરોડો લોકો ઉદ્ધાર પામે છે અને વિષ્ણુમાં એકરૂપ થાય છે.'
વિષ્ણું યઃ પૂજયેન્નિત્યં વિષ્ણું ધ્યાયેત ગાયતિ। જપેન્મંત્રં સદા વિષ્ણોઃ સ્તોત્રં તસ્ય પઠિષ્યતિ
'જે વ્યક્તિ રોજ વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેમનું ધ્યાન કરે છે, તેમનું ગીત ગાય છે, વિષ્ણુનો મંત્ર અને સ્તોત્ર જપે છે—'
પ્રસાદં ચ ભજેન્નિત્યમુપવાસં હરેર્દિને। ક્ષયાચ્ચ સર્વપાપાનાં મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ
'અને હંમેશા તેમના પ્રસાદનો સ્વીકાર કરે છે, હરિનાં દિવસે ઉપવાસ કરે છે, તે સર્વ પાપોના નાશથી મુક્ત થાય છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.'
યસ્ય તિષ્ઠતિ ગોવિંદો માનસે ચ સદૈવ હિ। સ એવ ચ લભેદ્દાસ્યં સપુણ્યૈઃ પુરુષોત્તમઃ
'જેના મનમાં ગોવિંદ હંમેશા વસે છે, એ જ પુણ્યશાળી વ્યક્તિ પુરૂષોત્તમની સેવા પ્રાપ્ત કરે છે.'
જન્મકોટિસહસ્રેભ્યઃ કૃત્વા સત્કર્મસંચયમ્। ક્ષયાચ્ચ સર્વપાપાનાં વિષ્ણોઃ કિંકરતાં વ્રજેત્
'કોઈ વ્યક્તિ લાખો કરોડો જન્મમાં સારા કર્મો એકઠા કરે અને સર્વ પાપો નાશ પામે, ત્યારે જ તે વિષ્ણુનો દાસ બનવા પાત્ર બને છે.'
ધન્યોસૌ માનવો લોકે વિષ્ણોસ્સાદૃશ્યમાવ્રજેત્। નિત્યઃ સુરવરૈઃ પૂજ્યો લોકનાથોઽચ્યુતોઽવ્યયઃ
'એ મનુષ્ય ધન્ય છે જે વિષ્ણુ જેવી સમાનતા પ્રાપ્ત કરે છે; જે સદા દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય, લોકના સ્વામી, અક્ષય અને અચ્યૂત બને છે.'
સુપ્રસન્નો ભવેદ્યસ્ય સ એવ પુરુષોત્તમઃ। તપોભિર્બહુભિર્ધર્મૈર્મખૈર્નાનાવિધૈરપિ
'જેના પર પુરૂષોત્તમ ભગવાન ખૂબ પ્રસન્ન થાય છે, તે અનેક તપ, ધર્મ અને વિવિધ યજ્ઞોથી—even then—પ્રાપ્ત થાય છે.'
વિષ્ણુર્ન લભ્યતે દેવૈસ્ત્વયાસૌ વિપ્ર લભ્યતે। સપત્નીવ્યસનાદ્ધોરાન્માતરં તે પ્રમોચય
'દેવતાઓને પણ જે વિષ્ણુ પ્રાપ્ત નથી થતા, એ તને, બ્રાહ્મણ, પ્રાપ્ત થયા છે. હવે તારી સાવકી માતાના દુઃખમાંથી તારી માતાને મુક્ત કર.'
તતો યાસ્યસિ દેવેશં કૃત્વા માતુઃ પ્રતિક્રિયામ્। ગૃહીત્વા જનકસ્યાજ્ઞાં લબ્ધ્વા વિષ્ણોર્વરં મહત્
પછી તું દેવીદેવના સ્વામી પાસે જશે, પહેલાં માતાની ઈચ્છા પૂરી કરીને, પિતાની પરવાનગી લઈને અને વિષ્ણુજી પાસેથી મહાન વરદાન મેળવીને.
અંબાપાર્શ્વં ગતો હૃષ્ટસ્તાં પ્રણમ્યાગ્રતઃ સ્થિતઃ। વિનતોવાચ-। અભવદ્ભોજનં તેઽદ્ય પુત્ર દૃષ્ટઃ પિતાપિ ચ
પછી તે આનંદથી પોતાની માતા પાસે ગયો, તેમને વંદન કરીને સામે ઊભો રહ્યો. વિનતા બોલી: 'મારા પુત્ર, આજે તું ભોજન કર્યો અને તારા પિતાને પણ મળ્યો.'
કિમર્થં વા વિલંબસ્તે ચિંતયા વ્યથિતા હ્યહમ્। સ માતુર્વચનં શ્રુત્વા ગરુડઃ પ્રહસન્નિવ
'તું કેમ મોડો થયો? હું તારી ચિંતામાં વ્યાકુળ હતી.' માતાના આ શબ્દો સાંભળીને ગરુડ હળવેથી સ્મિત કર્યો.
કથયામાસ વૃત્તાંતં સા શ્રુત્વા વિસ્મિતાઽભવત્। કથં ચ દુઃષ્કરં કર્મ શિશુભાવાત્ત્વયા કૃતમ્
પછી તેણે આખી વાત કહી. આ સાંભળીને માતા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ: 'તું તો હજી બાળક છે, છતાં આવું કઠિન કામ કેવી રીતે કરી નાખ્યું?'
ધન્યાહં મે કુલં ધન્યં યસ્ત્વં વિષ્ણુસખોઽભવઃ। લબ્ધ્વા વરં મહાત્માનં દૃષ્ટ્વા મે હૃષ્યતે મનઃ
'હું ધન્ય છું, મારું કુળ પણ ધન્ય છે, કારણ કે તું વિષ્ણુજીનો મિત્ર બન્યો છે. એ મહાન આત્માથી વરદાન મેળવીને તને જોઈને મારું મન આનંદિત થયું છે.'
પૌરુષેણ ત્વયા વત્સ ઉદ્ધૃતં મે કુલદ્વયમ્। સુપર્ણ ઉવાચ-। માતઃ કિં તે કરિષ્યામિ પ્રિયમેવ તદુચ્યતામ્
'મારા બાલક, તારા પરાક્રમથી અમારા બંને કુળનો ઉદ્ધાર થયો છે.' સુપર્ણે કહ્યું: 'માતા, તને ખુશી થાય એવું શું કરું? માત્ર કહે તો જરા.'
કાર્યં કૃત્વાથ યાસ્યામિ પાર્શ્વં નારાયણસ્ય ચ। એતચ્છ્રુત્વા તુ સા પ્રાહ ગરુડં વિનતા સતી
'મારી ઈચ્છા પૂરી કરીને પછી હું નારાયણજીના ચરણોમાં પણ જઈશ.' આ સાંભળીને વિનતા ગરુડને બોલી.
મહદ્દુઃખં ચ મે ચાસ્તિ કુરુ તાત પ્રતિક્રિયામ્। ભગિની મે સપત્ની સા પણિતહં તયા પુરા
'મારા બેટા, મને મોટું દુઃખ છે, કૃપા કરીને તેનો ઉપાય કર. મારી બહેન, જે મારી સહપત્ની છે, તેણે એક વખત મારી સાથે શરત લગાવી હતી.'
તસ્યા દાસ્યમહં પ્રાપ્તા કસ્તારયતિ મામિતઃ। કૃષ્ણં કૃત્વા વિષૈરશ્વં તસ્યાઃ પુત્રૈર્મહોરગૈઃ
'એ શરતના કારણે હું તેની દાસી બની ગઈ. હવે મને આ સ્થિતિમાંથી કોણ છોડાવશે? એની સંતાનો, મહાશક્તિશાળી સાપોએ વિષ્ણુજીના ઘોડાને ઝેરથી કાળો કરી નાખ્યો હતો.'
ઉષઃકાલેઽવદત્સા ચ અશ્વોયં કૃષ્ણતાં વ્રજેત્। તતોહમવદં તત્ર સદા ચાયં રુચાસિતઃ
'સવારે તેણે કહ્યું: "આ ઘોડો કાળો થઈ જશે." ત્યારે મેં જવાબ આપ્યો: "આ ઘોડો તો હંમેશાં તેજસ્વી અને કાળાશવાળો જ છે."'
મિથ્યા તે વચનં માતઃ પ્રતિજ્ઞાં સાઽકરોત્તદા। તતોહમબ્રુવં કદ્રૂં શપથં નાગમાતરમ્
'માતા, તારા શબ્દો ખોટા નીવડ્યા; ત્યારે તેણે પ્રતિજ્ઞા લીધી. પછી મેં કદ્રૂ, જે નાગમાતા છે, તેને શપથ લઈને કહ્યું.'
યદીમં કૃષ્ણતાભ્યેતિ હરેરશ્વમહં તદા। કૃતા ભવામિ તે દાસીત્યહમેતત્તદાઽવદમ્
'જો હરિનો આ ઘોડો કાળો થઈ જાય, તો હું તારી દાસી બની જઈશ—એવું મેં ત્યારે જાહેર કર્યું.'
તતસ્તસ્મિન્હરેરશ્વે કૃતે કૃષ્ણે ચ કૃત્રિમૈઃ। તસ્યાઃ પુત્રૈશ્ચ ધૂર્તૈશ્ચ દાસીત્વમગમં તદા
'પછી જ્યારે એ હરિનો ઘોડો એના દૂર્ત પુત્રોએ બનાવટી રીતે કાળો કરી નાખ્યો, ત્યારે હું એની દાસી બની ગઈ.'
યસ્મિન્કાલે હ્યભીષ્ટઞ્ચ તસ્યા દ્રવ્યં દદામ્યહમ્। તસ્મિન્કાલે હ્યદાસીત્વં યાસ્યામિ કુલનંદન
'જ્યારે પણ હું તેને ઈચ્છિત ધન આપી દઈશ, ત્યારે હું દાસીપદમાંથી મુક્ત થઈ જઈશ, હે કુળના આનંદ.'
ગરુડ ઉવાચ। પૃચ્છ શીઘ્રં ચ માતસ્તાં કરિષ્યામિ પ્રતિક્રિયામ્। ભક્ષયિષ્યામિ તાન્નાગાન્પ્રતિજ્ઞામે યથાર્થતઃ
ગરુડ બોલ્યો: 'માતા, તું તરત જ એની પાસેથી પૂછ, હું ઉપાય કરીશ. હું એ નાગોને ભક્ષણ કરીશ, જેમ મેં વચન આપ્યું છે.'
તતઃ કદ્રૂમુવાચેદં વિનતા દુઃખિતા સતી। અભીષ્ટં વદ કલ્યાણિ યેન મુચ્યેય કૃચ્છ્રતઃ
પછી દુઃખી વિનતાએ કદ્રૂને કહ્યું: 'હે શુભે, તને શું જોઈએ છે તે સ્પષ્ટ કહેજે, જેથી હું આ કષ્ટમાંથી છુટકારો મેળવી શકું.'
અબ્રવીત્સા દુરાચારા પીયૂષં દીયતામિતિ। એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનમભવત્સા ચ નિષ્પ્રભા
એ દુષ્ટ સ્વભાવવાળી કદ્રૂ બોલી: 'મને અમૃત આપ.' આ શબ્દો સાંભળીને વિનતા નિરાશ થઈ ગઈ.
તતઃ શનૈરુપાગમ્ય તનયં પ્રાહ દુઃખિતા। અમૃતં પ્રાર્થયત્પાપા તાત કિં વા કરિષ્યસિ
પછી ધીમે ધીમે પોતાના પુત્ર પાસે જઈને દુઃખી માતાએ કહ્યું: 'પાપી એ અમૃત માગ્યું છે, બેટા; હવે તું શું કરશ?'
શ્રુત્વા વાક્યં ગરુત્માંશ્ચ મહાક્રોધસમન્વિતઃ। અમૃતં ચાનયિષ્યામિ માતર્મા વિમુખી ભવ
આ શબ્દો સાંભળીને ગરુડ ખૂબ ગુસ્સામાં આવીને બોલ્યા: 'માતા, હું અમૃત લાવીશ, તમે મારી તરફથી મુખ ફેરવો નહીં.'
એવમુક્ત્વા તુ તરસા સ ગતઃ પિતુરંતિકમ્। અમૃતં ચાનયિષ્યામિ માતુરર્થેઽધુનાઽનઘ
એ રીતે કહીને ગરુડ ઝડપથી પિતાની પાસે ગયા અને કહ્યું: 'હવે હું માતાના માટે અમૃત લાવીશ, પવિત્ર one.'