તતો વિપ્રમુખાદગ્નિઃ પ્રજજ્વાલ સમંતતઃ। જ્વાલા તુ સકુટુબાંતામદહચ્ચ ગૃહં વસુ
પછી બ્રાહ્મણના ઘર સામે આગ ચારેય બાજુ ફાટી નીકળી; ધૂમથી ઘેરાયેલી જ્વાળાઓએ ઘર અને તેની સંપત્તિ બળી ગઈ.
હાહા કૃત્વા સમુત્થાય વિલલાપ તદા દ્વિજઃ। વિલાપાંતે ચ જિજ્ઞાસા સમારબ્ધા ચ તેન હિ
બ્રાહ્મણે દુઃખથી ચીસ પાડી, ઊભો થયો અને રડવા લાગ્યો; રડવાનું પૂરું થતાં તેણે કારણ શોધવાનું શરૂ કર્યું.
કુતશ્ચાગ્નિઃ સમુદ્ભૂતો ગૃહે દાહઃ કથં મમ। તતઃ ખે તમુવાચેદં તેજસ્તે બ્રાહ્મણસ્ય ચ
આગ ક્યાંથી આવી અને મારું ઘર કેમ બળી ગયું? એ સમયે આકાશમાંથી બ્રાહ્મણના તેજે તેને જવાબ આપ્યો.
કથિતે તદ્યથાવૃત્તે બ્રાહ્મણો વિસ્મયં ગતઃ। વિમૃશ્યાર્થમુવાચેદં પુનઃ ખેઽસ્ય હિતં વચઃ
જ્યારે બધું જેમ બન્યું તેમ કહેવામાં આવ્યું, બ્રાહ્મણ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો; એ વાત પર વિચાર કરતાં, આકાશમાંથી ફરીથી તેના હિત માટે શબ્દો બોલાયા.
વિપ્રણષ્ટં સુતેજસ્તે તસ્માદ્ધર્મચરો ભવ। તતો મુનિવરાન્ગત્વા પપ્રચ્છાત્મહિતં દ્વિજઃ
બ્રાહ્મણ, તું તારો તેજ ગુમાવી બેઠો છે; હવે ધર્મનું પાલન કર. પછી બ્રાહ્મણે પોતાનું હિત શોધવા માટે મહાન ઋષિઓ પાસે જઈને પ્રશ્ન પૂછ્યા.
તમૂચુર્મુનયઃ સર્વે દાનધર્મં સમાચર। ઋષય ઊચુઃ-। પૂયંતે સર્વપાપેભ્યો બ્રાહ્મણાનિ યમૈર્વ્રતૈઃ
બધા મુનિઓએ કહ્યું, 'દાનધર્મનું પાલન કર.' ઋષિઓએ કહ્યું: 'બ્રાહ્મણો વ્રત અને નિયમથી બધા પાપોથી શુદ્ધ થાય છે.'
નિયમાન્શાસ્ત્રદૃષ્ટાંશ્ચ પૂતત્વાર્થમુપાચર। ચાંદ્રાયણાંશ્ચ કૃચ્છ્રાંશ્ચ તપ્તકૃચ્છ્રાન્પુનઃ પુનઃ
શાસ્ત્રોમાં બતાવેલા શુદ્ધિ માટેના નિયમો, ચાંદ્રાયણ, કૃચ્છ્ર અને તપ્તકૃચ્છ્ર જેવા વ્રતો વારંવાર કર.
પ્રાજાપત્યાંશ્ચ દિવ્યાંશ્ચ દોષશોષાય સત્વરમ્। ગચ્છ તીર્થાનિ પૂતાનિ ગોવિંદારાધનં કુરુ
પ્રજાપત્ય અને દિવ્ય વ્રતો પણ ઝડપથી કર, પાપ દૂર કરવા માટે; પવિત્ર તીર્થોમાં જઈને ગોવિંદની પૂજા કર.
ક્ષયમેષ્યંતિ પાપાનિ ન ચિરેણ સમંતતઃ। પુણ્યતીર્થપ્રભાવાચ્ચ ગોવિંદસ્ય પ્રભાવતઃ
પવિત્ર તીર્થોની અને ગોવિંદની શક્તિથી તારા બધા પાપો ટૂંક સમયમાં નાશ પામશે.
ક્ષયમેષ્યંતિ પાપાનિ બ્રહ્મત્વં પ્રાપ્સ્યતે ભવાન્। શૃણુ તાત યથાવૃત્તં કથયામઃ પુરાતનમ્
તારા પાપો નાશ પામશે અને તું બ્રાહ્મણપદ પ્રાપ્ત કરશે; હે પુત્ર, હવે અમે તને એક પ્રાચીન કથા એમ જ કહીશું.
આહારાર્થી પુરા વત્સ ગરુડો વિનતાસુતઃ। પતંગોપિ બહિઃ સાક્ષાદંડાન્નિસ્સૃત્ય શાવકઃ
એક વખત, હે વત્સ, અન્ન માટે વિનતાના પુત્ર ગરુડ બહાર ગયો; અને એક પંખી, ઇંડામાંથી બહાર નીકળીને, બહાર હતું.
ક્ષુધાર્થી માતરં પ્રાહ ભક્ષ્યં મે દીયતામિતિ। તતઃ પર્વતસંકાશં ગરુડં ચ મહાબલમ્
ભૂખ લાગેલી તે પંખીએ પોતાની માતાને કહ્યું, 'મને ખાવા માટે કંઈક આપો.' પછી, પર્વત જેવો મહાબલી ગરુડને જોઈ...
દૃષ્ટ્વા માતા મહાભાગા તનયં હૃષ્ટમાનસા। ક્ષુધાં તે બાધિતું પુત્ર ન શક્નોમિ સમંતતઃ
માતાએ પોતાના પુત્રને, ગરુડ જેવો મહાન અને આનંદિત જોઈ, કહ્યું, 'પુત્ર, હું તારી ભૂખ ક્યાંય દૂર કરી શકતી નથી.'
તવ તાતસ્તપસ્તેપે લૌહિત્યસ્યોત્તરે તટે। કશ્યપો નામ ધર્માત્મા સાક્ષાલ્લોકપિતામહઃ
હે પુત્ર, તારા પિતા લૌહિત્ય નદીના ઉત્તર કાંઠે તપ કર્યાં છે; તેમનું નામ કશ્યપ છે, ધર્મમય અને સૃષ્ટિના પિતામહ.
તત્ર ગચ્છસ્વ પિતરં પૃચ્છ કામં યથા તવ। અસ્યોપદેશતસ્તાત ક્ષુધા તે શમમેષ્યતિ
ત્યાં જઈને તારા પિતાને જે ઇચ્છા હોય તે પૂછ; તેમના ઉપદેશથી, હે પુત્ર, તારી ભૂખ શાંત થશે.
તતો માતુર્વચઃ શ્રુત્વા વૈનતેયો મહાબલઃ। અગમત્પિતુરભ્યાશં સમુહૂર્તાન્મનોજવઃ
માતાના શબ્દો સાંભળીને, વિનતાનો મહાબલી પુત્ર મનની ઝડપથી પિતાના પાસે પહોંચ્યો.
દૃષ્ટ્વા તાતં મુનિશ્રેષ્ઠં જ્વલંતમિવ પાવકમ્। પ્રણમ્ય શિરસા વાક્યમુવાચ પિતરં ખગઃ
પ birdita પિતાને, મુનિશ્રેષ્ઠને, અગ્નિ જેવો તેજસ્વી જોઈ, શિર નમાવીને પિતા સાથે વાત કરી.
ભક્ષાર્થી સમનુપ્રાપ્તઃ સુતોહં તે મહાત્મનઃ। ક્ષુધયા પીડિતો નાથ ભક્ષ્યં મે દીયતાં પ્રભો
હું તમારો પુત્ર છું, અન્ન માટે આવ્યો છું, હે મહાત્મા; ભૂખથી પીડાયેલી, હે પ્રભુ, મને ખાવા માટે કંઈક આપો.
તતો ધ્યાનં સમાલભ્ય જ્ઞાત્વા તં વિનતાસુતં। પુત્રસ્નેહાદ્વચશ્ચેદં પ્રોવાચ મુનિસત્તમઃ
પછી, ધ્યાનમાં બેસી અને વિનતાની પુત્રને ઓળખી, મહાન ઋષિએ પુત્ર માટેના પ્રેમથી આ શબ્દો કહ્યા.
અનેકશતસાહસ્રા નિષાદાઃ સરિતાંપતેઃ। તીરે તિષ્ઠંતિ પાપિષ્ઠાસ્તાન્સંભક્ષ્ય સુખી ભવ1.47.
નદીના કાંઠે અનેક હજાર દुष્ટ નિષાદો ઊભા છે; તું તેમને ખાઈને આનંદમાં રહે.
તીર્થમુત્સાદયંતિ સ્મ તીર્થકાકા દુરાસદાઃ। વિના વિપ્રં નિષાદેષુ ભક્ષય ત્વમલક્ષિતં
તીર્થના કાંઠે આવડતના કાગડાઓ પવિત્ર સ્થાનને બગાડી રહ્યા છે; બ્રાહ્મણને છોડીને, નિષાદોને અજાણ્યા રીતે ખાઈ લે.
ઇત્યુક્તઃ પ્રયયૌ પક્ષી ભક્ષયામાસ તાંસ્તતઃ। અલક્ષ્યભાવો વિપ્રોપિ ગિલિતસ્તેન પક્ષિણા
ઋષિએ આ રીતે કહ્યા પછી, પંખી ત્યાં ગયો અને તેમને ખાવા લાગ્યો; બ્રાહ્મણ અજાણ્યા રીતે પંખી દ્વારા ગળી ગયો.
સ તસ્ય ગલકે ગાઢં લાલગીતિ દ્વિજસ્તદા। વમિતું ગિલિતું ચાપિ ન શશાક દ્વિજોત્તમઃ
બ્રાહ્મણ પંખીના ગળામાં ગાઢ રીતે અટકી ગયો, ન吐ી શક્યો, ન ગળી શક્યો; શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ કંઈ કરી શક્યો નહીં.
ગત્વાથ પિતરં પ્રાહ કિમેતદિતિ મે પિતઃ। લગ્નં મે ગલકે સત્વં પ્રતિકર્તું ન શક્નુયાં
પછી, પંખી પિતાજી પાસે ગયો અને કહ્યું: 'પિતા, આ શું છે? કંઈક મારા ગળામાં અટકી ગયું છે અને હું તેને બહાર કાઢી શકતો નથી.'
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા કશ્યપસ્તમુવાચ હ। મયોક્તં તે પુરા વત્સ બ્રાહ્મણોયં ન બુધ્યસે
તેના શબ્દો સાંભળીને કશ્યપે કહ્યું: 'મારે તને પહેલા કહ્યું હતું, બાલક, આ બ્રાહ્મણ છે, પણ તું સમજ્યો નહીં.'
ઇત્યુક્ત્વા ચ મુનિર્ધીમાન્દ્વિજં પ્રાહ સ ધાર્મિકઃ। આગચ્છ ત્વં મમાસન્નં હિતં તે પ્રવદામ્યહં
ઋષિએ આ રીતે કહી, બુદ્ધિશાળી અને ધર્મી બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'મારા નજીક આવો, હું તને લાભદાયક વાત કહું.'
તમુવાચ તદા વિપ્રઃ કશ્યપં મુનિપુંગવમ્। મમૈતે સુહૃદો નિત્યં સર્વે સંબંધિનઃ પ્રિયાઃ
પછી બ્રાહ્મણે કશ્યપ, શ્રેષ્ઠ ઋષિ,ને કહ્યું: 'આ બધા મારા હમેશા મિત્ર અને પ્રિય સંબંધીઓ છે.'
શ્વશુરાઃ સ્યાલકાશ્ચાપ્તાસ્સબાલાશ્ચ તથાપરે। એતૈઃ સહ પ્રયાસ્યામિ નિરયં ચાપિ વા શિવમ્
શ્વશુર, સ્યાલકા, નજીકના મિત્રો, બાળકો અને બીજા — હું એમની સાથે જ જઇશ, ભલે નરક હોય કે શુભ સ્થાન.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિસ્મિતઃ કશ્યપોઽબ્રવીત્। દ્વિજાનાં ચ કુલે જાતશ્ચાંડાલૈઃ પતિતો ભવાન્
તેના શબ્દો સાંભળીને, કશ્યપ આશ્ચર્યથી બોલ્યા: 'તમે બ્રાહ્મણ કુળમાં જન્મ્યા હોવા છતાં, ચાંદાળાઓમાં પડી ગયા છો.'
પુરુષાસ્તે પ્રતિષ્ઠંતે ઘોરે ચ નિરયે ધ્રુવમ્। ચિરાય નિષ્કૃતિસ્તેષાં નૈવાસ્તીહ કથંચન
એ લોકો ભયાનક નરકમાં રહે છે, નિશ્ચિત; લાંબા સમય સુધી એમના માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત નથી.