રંભોપમોરુ પૃથુપીનનિતંબબિંબાનદ્ધક્વણન્મણિરણદ્રશનાકલાપં। બૃંદં લલાટતટકોટિપટાંતલંબિ હેમાંચલાંચિતમુખં કુલપાલિકાનામ્
કદલીના ડાંગર જેવી જાંઘ, પહોળા અને ગોળ ગળા, ઝગમગતી રત્નોથી સજેલા કમરપટ્ટા, અને ચહેરા સોનાની પર્વત શિખર જેવી તેજસ્વી — એવી કુળપાલિકા સ્ત્રીઓના લલાટ પર વસ્ત્રનો કિનારો ઝૂકી રહ્યો છે.
કાંતં ગૃહેષુ કલગદ્ગદભાષિતાનાં ઝંકારનૂપુરરવેણવિરાવિતાનામ્। તેષાં કૃશાનુકરમિન્દુસમાનકાંતં યૈરર્ચિતોસિ ભગવન્ભવમોચનસ્ત્વં
ઘરમાં, મીઠી અને થોડી અડબડી બોલી બોલતી, પગમાં ઘંટાંની ઝણકારથી ઘર ગુંજી ઉઠે છે; એ સ્ત્રીઓ, નરમ ડાંગર જેવી પાતળી અને ચાંદની જેવી સુંદર, જેમણે, હે બાંધનમુક્તિ આપનાર ભગવાન, તને પૂજ્યા છે.
બ્રહ્મા ત્વમેવ હરિરસ્યનિલોઽનલોસિ રુદ્રોંઽતકોસિ વરુણોઽસ્યમરાધિપોસિ। સોમોસિ વાયુરસિ ભૂરસિ ચેશ્વરોસિ યજ્ઞોસિ વિત્તપતિરસ્યપરાજિતોસિ
તમે જ બ્રહ્મા છો, તમે જ હરિ છો, તમે પવન અને અગ્નિ છો; તમે જ રુદ્ર, મૃત્યુ, વરુણ અને દેવોના અધિપતિ છો; તમે જ સોમ, વાયુ, ભૂમિ અને સર્વશક્તિમાન છો; તમે જ યજ્ઞ, ધનના સ્વામી અને અપરાજિત છો.
તે સપ્તસપ્તિસુરવાહરણેન મુક્તા ભૂમાવથેતિ તરસોરુતરંતરીતાઃ। વ્યોમૈતદંતરહિતં પરિતો હિ ગત્વા ગચ્છંતિ ન શ્રમદં હિમનાગપીમે
જે લોકો સાતે દેવ અને દાનવોના સમૂહને જીતે છે, તેઓ મુક્ત થાય છે અને પૃથ્વીથી ઝડપથી પાર જાય છે; આકાશ અને દિશાઓમાં ફરતા, તેઓ થાક્યા વગર, ઠંડા-ગરમથી અસ્પૃશ્ય, આગળ વધે છે.
ધ્યાનૈકયોગનિરતાશ્ચ સમાધિભાવાત્ધ્યાત્વા પદં તવ તુરીયમનંતમૂર્તે। મુક્તામયાસ્તનુભૃતો ન ભિયાભિયુક્તાસ્તદ્બ્રહ્મશાશ્વતમચિંત્યમનાદ્યનંતં
ધ્યાન અને યોગમાં લીન રહી, સમાધિથી તારી ચોથી, અનંત અવસ્થા પર ધ્યાન કરીને, શરીરધારી મુક્ત થાય છે, ભયથી મુક્ત, એBRAHMANને પામે છે, જે શાશ્વત, અવિચાર્ય, અનાદિ અને અનંત છે.
જન્માદિરોગરહિતં પરમં પુરાણમીશં જરામરણશોકભયાતિરિક્તમ્। સ્થૂલાનુભાવનગણાગણિતં વિશુદ્ધં વેદાંતવાદિભિરલં પરિમન્યતે યત્
એ પરમ, પ્રાચીન ભગવાન, જન્મ, રોગ અને વૃદ્ધાપથી રહિત, વૃદ્ધાપ, મૃત્યુ, દુઃખ અને ભયથી પર છે; જાડા અનુભવથી અગણ્ય અને શુદ્ધ છે; એ જ સત્ય છે, જેને વેદાંતના જ્ઞાતા અંતિમ માનવે છે.
ત્વામગ્નિપુંજવપુષં તપસાં નિવાસં યાતા દિવં સુચિરકાલમુપાસ્યભક્તાઃ। ભાનો સુરાસુરસમૂહશિરોનિઘૃષ્ટ પાદારવિંદયુગલામલચારુમૂર્ત્તે
જે ભક્તો તને લાંબા સમયથી પૂજ્યા છે, હે અગ્નિ સમાન તેજવાળા, તપસ્વીઓના આશ્રય, તેઓ સ્વર્ગમાં પહોંચે છે; હે ભાનુ, તારા નિર્મલ અને સુંદર પગ દેવ અને દાનવોના મસ્તકથી ઘસાતા રહે છે.
ભૂતેશભૂતવરદા સકૃદવ્યયાત્મન્વ્યોમાટ્ટહાસસવિતર્ભુવનૈકદીપ। ઋક્સામમંત્રયજુષામધિવાસ નામ સૃષ્ટિસ્થિતિપ્રલયકારણલોકપાલ
હે ભૂતેશ, સર્વ જીવોને વરદાન આપનાર, અવિનાશી આત્મા, તારી હાસ્ય આકાશમાં ગુંજતી, જગતની એકમાત્ર દીપ, ઋક, સામ અને યજુરના મંત્રોમાં વસતા, તું જ સૃષ્ટિ, સ્થિતી, પ્રલયનું કારણ અને લોકપાલ છે.
દીનસ્ય દેવ કૃપણસ્ય ભવેભવે મે મગ્નસ્ય ચારુદવિચાર મનોરથાનિ। શશ્વદ્યતીશ્વર શશી કરકંકઘોરોત્પાતો જરામરણશોકરુગાંતરસ્ય
હે દેવ, દરેક જન્મમાં, મારા મન દુઃખ અને ભ્રમમાં ડૂબેલું છે, અને અનેક ઇચ્છાઓથી ભરેલું છે; હે શાશ્વત ઈશ્વર, ચંદ્ર જેમ અંધકાર દૂર કરે છે, તેમ વૃદ્ધાપ, મૃત્યુ, દુઃખ અને રોગના ભયંકર કષ્ટો દૂર કર.
યઃ પ્રાતઃ સાયમિદં મધ્યાહ્ને વા પઠેચ્ચ દીપ્તાંશોઃ। સાલોક્યં યાતિ રવેઃ પ્રાપ્નોતિ ધર્માર્થકામાંશ્ચ
જે કોઈ આ સ્તોત્ર પ્રભાત, મધ્યાહ્ન કે સાંજના સમયે પઠે છે, તે સૂર્યના લોકને પામે છે અને ધર્મ, સંપત્તિ અને કામ પ્રાપ્ત કરે છે.
નિત્યં તસ્માચ્ચ સૂર્યાચ્ચ મનસોભિહિતં ચ યત્। નમસ્તે દેવદેવેશ ભક્તાનામભયંકર
માટે, હંમેશા, સૂર્ય અને મનથી જે કંઈ બોલાય છે, એ બધું — હે દેવદેવ, ભક્તોને નિર્ભયતા આપનાર, તને વંદન છે.
સુબ્રહ્મણ્ય નમસ્તે તુ સર્વદેવનમસ્કૃત। તિગ્માંશો વૈ નમસ્તુભ્યં જગતશ્ચક્ષુષે નમઃ
હે સુબ્રહ્મણ્ય, સર્વ દેવો દ્વારા પૂજિત, તને વંદન; હે તીક્ષ્ણ કિરણવાળા, તને વંદન; જગતની આંખ, તને વંદન.
પ્રભાકર નમસ્તેસ્તુ ભાનો જય જગત્પતે। અનેન દનુમુખ્યેન પીડિતોહં જગત્પતે
હે પ્રકાશના સ્ત્રોત, તને વંદન; હે ભાનુ, હે જગતના સ્વામી, વિજય તને મળે! હે ભગવાન, હું અહીં મુખ્ય દાનવથી પીડિત છું.
કિં કરોમિ કથં ચૈનં ઘાતયામિ દિવાકર। સૂર્ય ઉવાચ-। જય શૂલેન પાપિષ્ઠં માયાશતવિશારદમ્
હું શું કરું? કઈ રીતે એને મારું, હે દિવાકર? સૂર્ય બોલ્યા: 'શૂળથી, જે સો માયામાં પારંગત છે, એ પાપી પર વિજય હાંસલ કર.'
જયં પ્રાપ્નુહિ દેવેશ હત્વા શૂલેન ચાંધકમ્। ગૃહ્ય શૂલં તતો દૂરમાક્ષિપ્ય હર તેજસા
હે દેવોના સ્વામી, શૂળથી અંધકને મારી વિજય પ્રાપ્ત કરો; શૂળ લઈને, દૂર ફેંકો, હે હર, તારા તેજથી.
તતોન્ધકસ્ત્રિશૂલેનાતાડયત્પાપકર્મકૃત્। તસ્મિન્યુદ્ધે તથા રુદ્રો હ્યન્ધકેનાભિપીડિતઃ
પછી અંધક, જે દુષ્કર્મ કરતો હતો, શૂળથી ઘાયલ થયો; એ યુદ્ધમાં, રુદ્ર અંધક દ્વારા ખૂબ જ પીડાયા.
મુમોચ બાણમુત્યુગ્રં નામ્ના પાશુપતં હિ યત્। પિનાકમાનમ્ય દોર્ભ્યાં પિનાકી શંકરઃ સ્વયમ્
પિનાકધારી શંકરએ, પોતાના ધનુષને બંને હાથથી નમાવી, પાશુપત નામનું અત્યંત ભયાનક બાણ છોડ્યું.
રુદ્રબાણવિનિર્ભેદાદ્રુધિરાદન્ધકસ્ય તુ। અંધકાશ્ચ સમુત્પન્નાશ્શતશોથ સહસ્રશઃ
રુદ્રના બાણથી અંધકના શરીરમાંથી લોહી વહ્યું, અને એ લોહીમાંથી શતોથી અને હજારો અંધક જન્મ્યા.
તેષાં વિદાર્યમાણાનાં રુધિરાદપરે પુનઃ। બભૂવુરંધકા ઘોરા યૈર્વ્યાપ્તમખિલં જગત્
જ્યારે તેઓ ફાટતા હતા, ત્યારે તેમના લોહીમાંથી ભયાનક અંધકારો પેદા થયા, જેના કારણે આખું જગત ઢંકાઈ ગયું.
તં તુ માયાવિનં દૃષ્ટ્વા દેવદેવસ્તદાંધકમ્। પાનાર્થમંધકસ્યાસ્રં સસૃજે માતૃકાસ્તદા
માયાવી અંધકને જોઈને, દેવોના દેવએ અંધકના લોહી પાન માટે માતાઓની રચના કરી.
માહેશ્વરીં તથા બ્રાહ્મીં શૌરીં વા બાડવીં તથા। સૌપર્ણીમથ વાયવ્યાં શંખિનીં તૈત્તિરીં તથા
તેમણે મહેશ્વરી, બ્રાહ્મી, શૌરી, બાડવી, સોપર્ણી, વાયવ્ય, શંખિની અને તૈત્તિરીને ઉત્પન્ન કરી.
સૌરીં સૌમ્યાં શિવદૂતીં ચામુંડામથ વારુણીં। વારાહીં નારસિંહીં ચ વૈષ્ણવીં ચ વિભાવરીં
તેમણે સૌરી, સૌમ્યા, શિવદૂતી, ચામુંડા, વારુણી, વારાહી, નરસિંહી, વૈષ્ણવી અને વિભાવરીને ઉત્પન્ન કરી.
શતાનંદાં ભગાનંદાં પિચ્છિલાં ભગમાલિનીં। બાલામતિબલાં રક્તાં સુરભીં મુખમંડિતામ્
તેમણે શતાનંદા, ભગાનંદા, પિચ્છિલા, ભગમાલિની, બાલા, અતિબાલા, રક્તા, સુરભી અને મુખમંડિતાને ઉત્પન્ન કરી.
માતૃનંદાં સુનંદાં ચ બિડાનીં શકુનીં તથા। રેવતીં ચ મહાપુણ્યાં તથૈવ શિખિપટ્ટિકાં
તેમણે માતૃનંદા, સુનંદા, બિડાની, શકુની, મહાપુણ્ય રેવતી અને શિખિપટ્ટિકા પણ ઉત્પન્ન કરી.
શૂલેન ચ તતો દૈત્યં બિભેદ ત્રિપુરાંતકઃ। નિર્ગતં રુધિરં તસ્માત્પપુસ્તા માતરસ્તદા
પછી ત્રિપુરાંતકએ દૈત્યા પર શૂળ માર્યો, અને જે લોહી બહાર આવ્યું, તે માતાઓએ પી લીધું.
નીરક્તો હિ તદા દૈત્યશ્શુષ્કતાં પ્રાપ ભૂપતે। શૂલે પ્રોતસ્તદા દૈત્યો દિવ્યવર્ષસહસ્રકમ્
લોહી વિહોણો થઈને દૈત્ય સૂકાઈ ગયો, રાજા; અને શૂળ પર ગોઠવાયેલો દૈત્ય હજારો દૈવી વર્ષ સુધી ત્યાં રહ્યો.
મહાબલેન રુદ્રેણ વિધૃતોપિ મૃતો નહિ। સ્તુતસ્તેન તદા શંભુર્ભક્ત્યા દૈત્યેન સુવ્રત
મહાબલિ રુદ્રે પકડી રાખ્યા છતાં દૈત્ય મર્યો નહીં; ત્યારે, સુવ્રત, દૈત્યા ભક્તિપૂર્વક શંભુની સ્તુતિ કરવા લાગ્યો.
નમોસ્તુ શંભો ભવનાશહેતો નમોસ્તુ તે દેવ વરપ્રસીદ। ત્વં ભૂ જલાગ્નીરનભોર્કસોમયજ્વાષ્ટમૂર્તિર્ભવભાવનોલમ્
શંભુ, ભવના નાશનું કારણ, તને નમન; હે દેવ, કૃપા કર. તું ભૂમિ, પાણી, અગ્નિ, પવન, આકાશ, સૂર્ય, ચંદ્ર, યજ્ઞકર્તા, અષ્ટમૂર્તિ, જગતની ઉત્પત્તિ અને વિલય છે.
ત્વાં વૈ બાણો બહુવાદ્યેન તોષ્ય પ્રાપ્તશ્ચૈશ્યં સ્વે પુરે તત્સ્વરક્ષ્યમ્। રક્ષોધીશો બાહુભિસ્તોલ્યશૈલં યુષ્મત્ક્રાંતક્લિષ્ટરૂપો હ્યનૌષીત્
બાણે અનેક વાદ્યો વડે તને પ્રસન્ન કરી, પોતાના શહેરમાં રાજા અને રક્ષા મેળવી; રાક્ષસોના સ્વામી, જે બાહુથી પર્વત ઉઠાવતો, તારા પગલાંથી પીડિત થઈ મુશ્કેલી સહન કરી.
પ્રાપ્તોપ્યૈશ્યં સર્વરક્ષોગણાનાં પુત્રં ચાપિ પ્રોર્જિતં શક્રબંધમ્। ભવભયહર હર પરમ ઉદાર મમ સુખકરણ નિખિલ સુરસાર
રાક્ષસોના બધા સમૂહો પર રાજા બન્યો, અને તેનો પુત્ર, ઇન્દ્રનો શક્તિશાળી શત્રુ; હે ભવભયહર, હે પરમ ઉદાર, સુખ આપનાર, સર્વ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.