સર્પૈર્જ્વલદ્ભિર્ધાવદ્ભિર્ભીમં ભીમભુજંગવત્। જટાસટાભિરાકાશં ફણિરત્નશિખાર્ચિષા
દહકતા અને દોડતા સાપો સાથે, જે ભયાનક ભુજંગ જેવા હતા, એના જટાઓ આકાશમાં ફેલાઈ, અને સાપના રત્નમુકુટથી શોભિત હતી.
દહન્નતીવતેજોભિઃ કાલાગ્નિરિવ સંક્ષયે। મુખૈર્દંષ્ટ્રાંકુરાંકૈશ્ચ દ્વિતીયેન્દુકલોજ્જ્વલૈઃ
અતિ તેજથી દહકતો, كالાગ્નિ જેવો, એના મુખ દાંત અને અર્ધચાંદનીથી ઝળહળતા હતા, જે જોવા ભયાનક હતા.
પાતાલોદરરૂપાભૈર્ભૈરવારાવનાદિભિઃ। ભુજૈરનેકસાહસ્રૈર્બહુશસ્ત્રકૃતગ્રહઃ
પાતાળ જેવી ગાઢ રૂપોથી, ભયાનક ભૈરવ અને આરાવના ગર્જનાથી, એના અનેક હજાર હાથોમાં અનેક શસ્ત્રો પકડી રાખ્યા હતા.
બહ્વાભરણભૂષાઢ્યૈ રણે ઘોરનિનાદિભિઃ। સિંહચર્મપરીધાનં વ્યાઘ્રત્વગુત્તરીયકં
ઘણા આભૂષણોથી સજ્જ, યુદ્ધમાં ભયાનક અવાજ સાથે, એણે સિંહની ચામડી પહેરી હતી અને વાઘની ચામડી ઉપરથી ઓઢી હતી.
ગજાજિનકૃતાટોપં પતદ્ભૃંગરવાકુલં। ઈદૃગ્રૂપં વિધાયેશો દનુદૈત્યભયાવહં
ભગવાને હાથીની ચામડીનો વૈભવ ધારણ કર્યો, આસપાસ ભમરાંઓના ગુંજનથી ભરેલું રૂપ ધારણ કર્યું, અને દાનવ-દૈત્યોને ભયમાં મુકી દીધા.
અવાતરન્મહીં ભીમો દનૂનાં ક્ષયકારકઃ। અંધાસુરોપિ દનુજઃ પુત્રં શ્રુત્વા હતં યુધિ
એ ભયાનક અને દાનવોનો વિનાશક પૃથ્વી પર ઉતર્યો; અને અંધ અસુરે, પોતાના પુત્રનું યુદ્ધમાં મૃત્યુ સાંભળ્યું.
ક્રોધેન તમસાવિષ્ટો રણતૂર્યાણ્યચોદયત્। સંહત્યાવહિતઃ પ્રાપ્તો યત્ર તે ત્રિદશાઃ સ્થિતાઃ
ક્રોધ અને અંધકારથી ભરાઈ, તેણે યુદ્ધના વાદ્ય વગાડવાનો આદેશ આપ્યો; પોતાની સેના એકત્ર કરી, જ્યાં દેવતાઓ ભેગા હતા ત્યાં પહોંચ્યો.
મહત્યા સેનયા સાર્દ્ધં રથવારણયુક્તયા। તે દેવા દાનવાન્વીક્ષ્ય મહાહવકૃતાદરાન્
મોટી સેના, રથ અને હાથીઓ સાથે, દેવતાઓએ દાનવોને યુદ્ધ માટે ઉત્સાહિત જોઈને, મહા યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ગયા.
વ્યપયાતતનુત્રાણાઃ શંભું શરણમન્વયુઃ। મા ભૈરિતિ ચ તાન્દેવો દેવાનુક્ત્વા ત્રિલોચનઃ
પાતળી કવચ છોડી, તેઓ શંભુના આશ્રયમાં ગયા; અને ત્રણ આંખો ધરાવનાર દેવએ કહ્યું, 'ભય ન રાખો.'
ગૃહીત્વા શૂલમાતિષ્ઠદ્દંષ્ટ્રારવધરો રુષા। અંધકેનાથ રુષ્ટેન શતકોટિશરૈર્ગણાઃ
શિવે શૂળ પકડી, દાંતથી ભરેલા મોઢા સાથે ક્રોધમાં ઊભા રહ્યા; અને અંધકાએ ગુસ્સામાં લાખો તીરો વડે દેવતાઓને ઘાયલ કર્યા.
નિહતાશ્ચાપિ દેવાનાં બહૂનામેકતાકૃતાં। સસ્ફુલિંગાર્ચિષો વહ્નેર્મુંચમાનઃ પિનાકધૃક્
ઘણા દેવતાઓ, એકરૂપ થઈને, માર્યા ગયા; પિનાકધારી, અગ્નિ જેવી ચીંટી અને જ્વાળાઓ છોડતા, યુદ્ધમાં ઊભા રહ્યા.
શરૈઃ સમાવૃતં ચક્રે અંધકં રથગં તતઃ। દનુનાથો રથસ્થોથ શિથિલઃ શિથિલાયુધઃ
પછી અંધકાને, જે રથ પર હતો, તીરો વડે ઢાંકી દીધો; દાનવોનો સ્વામી રથ પર ઊભો, તેના હથિયારો ઢીલા અને બેફામ હતા.
નિમંત્ર્ય દાનવાન્સર્વાન્સ યોદ્ધુમુપચક્રમે। બહુધા તદ્બલં ભગ્નં વિવિધાયુધયોધિભિઃ
તેણે બધા દાનવોને બોલાવી યુદ્ધ શરૂ કર્યું; એ સેના વિવિધ હથિયારો ધરાવતા યોદ્ધાઓ દ્વારા અનેક રીતે તૂટી ગઈ.
યુધિ વીરૈર્હતં દેવૈઃ સ્થાણુના સખ્યમાશ્રિતૈઃ। દાનવશ્ચાંધકઃ સૈન્યં ભિન્નં દૃષ્ટ્વા કૃતં સુરૈઃ
યુદ્ધમાં, સ્થાણુના સાથી દેવોએ વીર દાનવોને માર્યા; અને અંધકાએ, પોતાની સેના દેવો દ્વારા તૂટી ગઈ જોઈ.
આત્માનં ચ મહેશેન નિરુદ્ધં બાણકોટિભિઃ। વિહ્વલીભૂતદેહોસૌ ધૈર્યમાલંબ્ય કેવલમ્
અને પોતે મહેશ દ્વારા અનેક તીરો વડે રોકાઈ ગયો; શરીર થાકી ગયેલું, માત્ર ધૈર્યમાં આશ્રય લીધો.
પિનાકં ચૈવ રુદ્રસ્ય ગૃહ્ય રુદ્રમતાડયત્। પિનાકસ્યાભિઘાતેન રુદ્રો ભૂમિમથાગમત્
તેણે રુદ્રનો પિનાક પકડી રુદ્રને માર્યો; પિનાકના ઘા થી રુદ્ર જમીન પર પડ્યા.
ભૂમૌ નિપાતિતે દેવે ચલિતં ભુવનત્રયં। તત્યજુઃ સાગરા વેલાં પર્વતાઃ શિખરાણિ ચ
દેવ જમીન પર પડતા, ત્રણેય લોક હલચલમાં આવી ગયા; સાગરો પોતાની કિનારાઓ છોડી દીધા, અને પર્વતો પોતાના શિખરો છોડ્યા.
નક્ષત્રાણિ વિયોગીનિ જગ્મુર્મુક્તાન્યનેકશઃ। પતિતે ભુવિ દેવેશે અંધકો ગદયા પુનઃ
તારાઓ અલગ થઈ, અનેક રીતે પૃથ્વી પર પડ્યાં; દેવોના સ્વામી જમીન પર પડ્યા ત્યારે, અંધકાએ ફરી ગદા વડે ઘા કર્યો.
જઘાન રુષિતો નાગં હત્વા તં પાતયદ્ભુવિ। શિવં ત્યક્ત્વા નાગરાજઃ પ્રપલાય્યાન્યતો ગતઃ
ક્રોધમાં, તેણે સાપને માર્યો; તેને મારી જમીન પર ફેંકી દીધો; શિવને છોડી, સાપનો રાજા ભાગી ગયો.
મુહૂર્ત્તાચ્ચેતનાં લબ્ધ્વા ઉત્થિતઃ પરમેશ્વરઃ। ગૃહીત્વા પરશું દિવ્યં દાનવં નૈવ પશ્યતિ
થોડી વારમાં, પરમેશ્વરે ચેતના મેળવી, ઊભા થયા; દિવ્ય પરશુ પકડી, દાનવને જોઈ શક્યા નહીં.
કૃત્વા તુ તામસીં માયાં માયાશતવિશારદઃ। તયા વિમોહિતે દેવે ક્વ નુ વૈ દાનવો ગતઃ
પછી, અનેક માયામાં નિપુણ, તેણે અંધકારમય માયા રચી; એ માયાથી દેવો ભટકાઈ ગયા, અને તેણે વિચાર્યું, દાનવ ક્યાં ગયો હશે.
શંભોર્ભયમથો પ્રાપ્ય કિં નુ પાપઃ કરિષ્યતિ। તમસા છાદિતા યાવદ્દેવા વ્યાકુલતાં ગતાઃ
શંભુને ભયમાં મૂકીને, એ દુષ્ટ શું કરશે? જ્યારે દેવો અંધકારથી ઢંકાઈ, ગભરાઈ ગયા.
સંભ્રાંતમાનસાનીકાસ્તદોચુઃ કાર્યગૌરવાત્। એતસ્મિન્નંતરે સૂર્યસ્તેજોરૂપો વ્યવસ્થિતઃ
મંડળના લોકો, મનમાં ઉથલપાથલ અને કામની ગંભીરતા કારણે, બોલી ઉઠ્યા; એ જ સમયે, તેજરૂપે સૂર્ય પ્રગટ થયો.
ઉત્તસ્થૌ નરરૂપેણ કુર્વન્વિતિમિરા દિશઃ। નષ્ટે તમસિ હૃષ્ટાઙ્ગે ખદ્યોતે પ્રકટે સ્થિતે
સૂર્ય મનુષ્યરૂપે ઊભો થયો અને ચારેય દિશામાં અંધકાર દૂર કરી દીધો; અંધારું ઓગળી ગયું અને જલમકીઓ દેખાય, ત્યારે સૌના શરીરમાં આનંદ છવાઈ ગયો.
દેવા મુદમવાપુસ્તે સ્પષ્ટાનનવિલોચનાઃ। ઉદ્દીપ્તાસ્તુ સુરાઃ સર્વે ગણાઃ સ્કંદપુરોગમાઃ
દેવતાઓ, હવે સ્પષ્ટ ચહેરા અને આંખો સાથે, આનંદ પામ્યા; સ્કંદને આગે રાખી બધા તેજસ્વી દેવગણો ઉજવાઈ ગયા.
સ્તુવંતિ વિવિધૈસ્તોત્રૈઃ નરરૂપં દિવાકરમ્। અનૌપમ્યં જગદ્વ્યાપિ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્પરમ્
તેઓ મનુષ્યરૂપે સૂર્યની વિવિધ સ્તુતિઓથી પ્રશંસા કરતા હતા—જે અદ્વિતીય છે, જગતમાં વ્યાપી છે અને બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવથી પણ ઉપર છે.
સ્નિગ્ધવિદ્રુમસચ્છાયં સિંદૂરારુણસપ્રભમ્। પ્રભાસંતં તદા દૃષ્ટ્વા પંચાંગાલિંગિતાવનિઃ
તેજસ્વી સૂર્યને, નવો વિદ્રુમ જેવી કોમળ છાંયાં અને સિંધૂર જેવી લાલ ઝાંખી સાથે, પૃથ્વી—પાંચ તત્વોથી ઘેરાઈ—નિહાળી રહી.
પુનઃ પ્રણામપ્રવણં પ્રણિધાનપુરઃસરમ્। આલોક્ય સ્નિગ્ધયા દૃષ્ટ્યા દેવદેવં ત્રિલોચનઃ
ફરી એકવાર, શ્રદ્ધા અને એકાગ્રતાથી, નમ્રતા પૂર્વક, ત્રિનેત્ર ભગવાન શિવે દેવોના દેવને કોમળ નજરથી જોયા.
ઉવાચ સ્નિગ્ધગંભીર વાચા દેવં શનૈર્હરઃ। પૂરયન્નિવ તેજોભિર્ભગવાન્ભુવનત્રયમ્
હરએ, કોમળ અને ગંભીર અવાજમાં, ધીરે ધીરે દેવને કહ્યું—જેમ કે પોતાના તેજથી ત્રણેય લોકને ભરતો હોય.
દૈત્યમાયાભિપન્નાનાં દર્શનાકુલચેતસામ્। પ્રાણિનામિદમેવૈકમવિસંવાદિ દૈવતમ્
જે જીવ દૈત્યોની માયાથી પીડાય છે અને દૃશ્યોથી મન ઉથલાય છે, તેમના માટે આ જ એક અવિનાશી દેવ છે.