લતાશ્ચ સફલાઃ સર્વા યા આહુર્દૈત્યનાશિકાઃ। ફલે ફલાન્યજાયંત પુષ્પે પુષ્પં તથૈવ ચ
બધી વેલો, જેને દૈત્યોના વિનાશક કહે છે, ફળથી ભરાઈ ગઈ; ફળમાં ફળ અને ફૂલમાં ફૂલ ઉગ્યા.
ઉન્મીલંતિ નિમીલંતિ હસંતિ પ્રરુદંતિ ચ। વિક્રોશંતિ ચ ગંભીરં ધૂમાયંતે જ્વલંતિ ચ
વૃક્ષો અને વેલો ક્યારેક ખૂલે, ક્યારેક બંધ થાય, હસે છે અને રડે છે; ઊંડા અવાજે ચીસો પાડે છે, ધૂમ્રપાન કરે છે અને જ્વલંત થાય છે.
પ્રતિમાસ્સર્વદેવાનાં કથયંત્યો મહદ્ભયમ્। આરણ્યૈઃ સહ સંસૃષ્ટા ગ્રામ્યાશ્ચ મૃગપક્ષિણઃ
બધા દેવતાઓની પ્રતિમાઓ મહાન ભયની વાતો કહે છે; જંગલના પ્રાણીઓ અને ઘરેલુ પશુપક્ષીઓ સાથે ભળી જાય છે.
ચુક્રુશુર્ભૈરવં તત્ર મૃગયુદ્ધ ઉપસ્થિતે। નદ્યશ્ચ પ્રતિકૂલાનિ વહંતિ કલુષોદકાઃ
જ્યારે યુદ્ધ નજીક આવ્યું, ત્યારે જંગલના પ્રાણીઓ ભયાનક રીતે ચીસો પાડતા; નદીઓ વિપરીત દિશામાં ગંદું પાણી વહાવતી.
ન પ્રાકાશંત ચ દિશો રક્તરેણુસમાકુલાઃ। વાનસ્પત્યા ન પૂજ્યંતે પૂજનાર્હાઃ કથંચન
દિશાઓ લાલ ધૂળથી ભરાઈને દેખાતી નહોતી; અને વનસ્પતિઓ, પૂજનીય હોવા છતાં, કોઈએ પૂજ્યા નહોતા.
વાયુવેગેન હન્યંતે ભજ્યંતે પ્રણમંતિ ચ। તથા ચ સર્વભૂતાનાં છાયા ન પરિવર્ત્તતે
પવનના જોરથી વૃક્ષો તૂટી જાય છે, વળી જાય છે અને જમીન પર નમી જાય છે; અને બધા જીવજંતુઓની છાયાઓ પણ બદલાતી નથી.
અપરેણ ગતે સૂર્યે સલોકાનાં યુગક્ષયે। તદા હિરણ્યકશિપોર્દૈત્યસ્યોપરિવેશ્મનઃ
જ્યારે સૂર્ય અસ્ત ગયો અને બધા લોકોએ યુગનો અંત આવ્યો, ત્યારે હિરણ્યકશિપુ દૈત્યના મહેલની ઉપર—
ભાંડાગારાયુધાગારે નિવિષ્ટમભવન્મધુ। અસુરાણાં વિનાશાય સુરાણાં વિજયાય ચ
ભંડારખાનાં અને શસ્ત્રાગારમાં મધ દેખાયું, દૈત્યોના વિનાશ અને દેવતાઓના વિજય માટે.
દૃશ્યંતે વિવિધોત્પાતા ઘોરાઘોરનિદર્શનાઃ। એતે ચાન્યે ચ બહવો ઘોરરૂપાઃ સમુત્થિતાઃ
વિવિધ ભયાનક અને અજબ અજબ અપશકુન દેખાયા; અને ઘણા અન્ય ભયાનક રૂપો પણ ઉભા થયા.
દૈત્યેંદ્રસ્ય વિનાશાય દૃશ્યંતે રણશંસિનઃ। મેદિન્યાં કંપમાનાયાં દૈત્યેંદ્રેણ મહાત્મનઃ
દૈત્યરાજના વિનાશ માટે યુદ્ધના સંકેતો દેખાયા, અને પૃથ્વી મહાન દૈત્યરાજના ભારથી કંપાઈ.
મહીધરા નાગગણા નિપેતુરમિતૌજસઃ। વિષજ્વાલાકુલૈર્વક્ત્રૈર્વિમુંચંતો હુતાશનમ્
વિશાળ શક્તિ ધરાવતા પર્વતો અને સાપોના સમૂહ પડી ગયા, અને તેમના ઝેરી અગ્નિથી ભરેલા મોઢામાંથી આગ નીકળી.
ચતુઃશીર્ષાઃ પંચશીર્ષાઃ સપ્તશીર્ષાશ્ચ પન્નગાઃ। વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ કર્કોટકધનંજયૌ
ચાર, પાંચ અને સાત માથાવાળા સાપો—વાસુકિ, તક્ષક, અને કાર્કોટક તથા ધનંજય—
એલામુખઃ કાલિયશ્ચ મહાપદ્મશ્ચ વીર્યવાન્। સહસ્રશીર્ષશ્શુદ્ધાંગો હેમતાલધ્વજઃ પ્રભુઃ
એલામુખ, કાલિય અને મહાબળવાન મહાપદ્મ, સહસ્રશીર્ષ, શુદ્ધ અંગવાળો, હેમતાલધ્વજ અને પ્રભુ—
શેષોનંતો મહાનાગો હ્યપ્રકંપ્યશ્ચ કંપિતાઃ। દીપ્યંતેંતર્જલસ્થાનિ પૃથિવીવિવરાણિ વૈ
શેષ, અનંત, મહાનાગ, અડગ પણ હલનચલન પામેલા; પાણીની અંદર રહેલા ધરતીના ખાડા પણ તેજથી ઝળહળી ઉઠ્યા.
સપ્તદૈત્યેંદ્રકોપેન કંપિતાનિ સમંતતઃ। નાનાતેજોધરાશ્ચાપિ પાતાલતલચારિણઃ
સાત દૈત્યરાજાઓના ક્રોધથી સર્વત્ર ધ્રુજાવું લાગ્યું; પાતાળના તળે ફરતા અનેક તેજસ્વી જીવ પણ કંપાયમાન થયા.
પાતાલે સહસા ક્ષુબ્ધે દુષ્પ્રકંપ્યાઃ પ્રકંપિતાઃ। હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યસ્તદા સંસ્પૃષ્ટવાન્મહીમ્1.45.
પાતાળ અચાનક ઉથલપાથલ થયું ત્યારે, જેઓ હલાવી શકાતા નહોતા તેઓ પણ ધ્રુજાવા લાગ્યા; ત્યારે દૈત્ય હિરણ્યકશિપુએ ધરતીને સ્પર્શી.
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટઃ ક્રુદ્ધો વરાહ ઇવ પૂર્વજઃ। ગંગા ભાગીરથી ચૈવ કૌશિકી સરયૂરપિ
ક્રોધથી હોઠ દંશી, પૂર્વકાળના વરાહ જેવો; ગંગા, ભાગીરથી, કૌશિકી અને સરયૂ પણ—
યમુના ચાથ કાવેરી કૃષ્ણવેણી ચ નિમ્નગા। તુંગભદ્રા મહાવેગા નદી ગોદાવરી તથા
યમુના, પછી કાવેરી, કૃષ્ણવેણી જેવી વહેતી નદીઓ; તુંગભદ્રા જેનું પ્રવાહ પ્રચંડ છે અને ગોદાવરી પણ.
ચર્મણ્વતી ચ સિંધુશ્ચ તથા નદનદીપતિઃ। મેલકપ્રભવશ્ચૈવ શોણો મણિનિભોદકઃ
ચર્મણ્વતી અને સિંધુ, અને નદીઓના સ્વામી; મેલકાથી ઉત્પન્ન થયેલો શોણ, જેનું પાણી રત્ન જેવું ઝળકે છે.
નર્મદા ચ શુભસ્રોતાસ્તથા વેત્રવતી નદી। ગોમતી ગોકુલાકીર્ણા તથા પૂર્વા સરસ્વતી
નર્મદા, જેનું વહેણ સુંદર છે, અને વેત્રવતી નદી; ગોમતી, ગાયોથી ભરપૂર, અને પૂર્વ દિશાની સરસ્વતી.
મહાકાલમહીચૈવ તમસા પુષ્પવાહિની। જંબૂદ્વીપં રત્નવચ્ચ સર્વરત્નોપશોભિતમ્
મહાકાળની ભૂમિ, અને પુષ્પ વહાવતી તમસા; જંબૂદ્વીપ, રત્નોથી ઝગમગતો, સર્વરત્નોથી શોભાયમાન.
સુવર્ણપુટકં ચૈવ સુવર્ણાકરમંડિતમ્। મહાનદશ્ચ લૌહિત્યશ્શૈલઃ કાંચનશોભિતઃ
સુવર્ણપુટક, જ્યાં સોનાની ખાણો છે; મહાનદી લૌહિત્ય અને કાંસાની જેમ તેજસ્વી પર્વત.
પત્તનં કોશકારાણાં કશં ચ રજતાકરમ્। મગધાશ્ચ મહાગ્રામાઃ પુણ્ડ્રા ઉગ્રાસ્તથૈવ ચ
વણકરોનુ શહેર, કશા અને તેની ચાંદીની ખાણો; મગધના મોટા ગામો અને ભયાનક પુંડ્રો પણ.
સ્રુઘ્ના મલ્લા વિદેહાશ્ચ માલવાઃ કાશિ કોસલાઃ। ભવનં વૈનતેયસ્ય દૈત્યેંદ્રેણાભિકંપિતમ્
સ્રુઘ્ન, મલ્લ, વિદેહ, માલવ, કાશી અને કોશલ; અને ગરુડના મહેલને પણ દૈત્યરાજાએ ધ્રુજાવી નાખ્યું.
કૈલાસશિખરાકારં યત્કૃતં વિશ્વકર્મણા। રત્નતોયો મહાભીમો લૌહિત્યો નામ સાગરઃ
વિશ્વકર્માએ બનાવેલો, કૈલાસ શિખર જેવો; રત્નોથી ભરેલો, ભયાનક લૌહિત્ય નામનો મહાસાગર.
ઉદયશ્ચ મહાશૈલ ઉચ્છ્રિતઃ શતયોજનમ્। સવર્ણવેદિકઃ શ્રીમાન્મેઘપંક્તિનિષેવિતઃ
ઉદય પર્વત, જે સો યોજન ઊંચો ઊભો છે; સોનાની વેડીઓથી શોભાયમાન, મેઘોની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલો.
ભ્રાજમાનોર્કસદૃશૈર્જાતરૂપમયૈર્દ્રુમૈઃ। સાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ કર્ણિકારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ
સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી અને સોનાથી બનેલા વૃક્ષોથી ઝગમગતો; સાલ, તાળ, તમાલ અને પુષ્પિત કર્ણિકાર વૃક્ષોથી ભરેલો.
અયોમુખશ્ચ વિખ્યાતઃ સર્વતો ધાતુમંડિતઃ। તમાલવનગંધશ્ચ પર્વતો મલયઃ શુભઃ
પ્રસિદ્ધ આયોમુખ, ચારે બાજુ ધાતુઓથી શોભાયમાન; તમાલવનની સુગંધથી મહેકતો શુભ મલય પર્વત.
સુરાષ્ટ્રાશ્ચ સબાહ્લીકાશ્શૂદ્રાભીરાસ્તથૈવ ચ। ભોજાઃ પાંડ્યાશ્ચ વંગાશ્ચ કલિંગાસ્તામ્રલિપ્તકાઃ
સૌરાષ્ટ્ર, સાથે બાહ્લિક, શૂદ્ર અને આભીર; ભોજ, પાંડ્ય, વંગ, કલિંગ અને તામ્રલિપ્તક.
તથૈવ પૌંડ્રાઃ શુભ્રાશ્ચ વામચૂડાસ્સકેરલાઃ। ક્ષોભિતાસ્તેન દૈત્યેન દેવાશ્ચાપ્સરસાં ગણાઃ
એ જ રીતે પૌંડ્ર, શુભ્ર, વામચૂડા અને સકેરલ; એ દૈત્યના ઉથલપાથલથી દેવો અને અપ્સરાઓના સમૂહ પણ કંપાઈ ઉઠ્યા.