તે સર્વે ગગને હૃષ્ટાવ્યચરંશ્ચ યથાસુખમ્। અયોગતશ્ચાપ્યચરદ્યોગં નિશિ નિશાચરઃ
બધા, આનંદિત થઈ, આકાશમાં મનગમતી રીતે ફર્યા; અને રાત્રિના સમય રાત્રિચર એનું સંયોજન કરતો.
સગ્રહઃ સહ નક્ષત્રૈસ્તારાપતિરરિંદમ। વિવર્ણતાં ચ ભગવાન્ગતો દિવિ દિવાકરઃ
ગ્રહો અને નક્ષત્રો સાથે, તારાઓના સ્વામી, શત્રુઓના દમનકર્તા, સૂર્ય આકાશમાં નિરાશ્રંગી થયો.
કૃષ્ણઃ કબંધશ્ચ તદા લક્ષ્યતે સુમહાન્દિવિ। અસૃજચ્ચાસિતાં સૂર્યો ધૂમવત્તાં વિભાવસુઃ
ત્યારે, આકાશમાં મોટું કાળું કપાળ વગરનું શરીર દેખાયું; અને સૂર્યએ કાળી, ધૂમયુક્ત પ્રકાશ છોડ્યો.
ગગનસ્થશ્ચ ભગવાનભીક્ષ્ણં પરિવિષ્યતે। સપ્તધૂમનિભા ઘોરાઃ સૂર્યાદિ વિસમુત્થિતાઃ
ભગવાન આકાશમાં ઊભા રહી વારંવાર ઘેરાઈ ગયા; સૂર્યમાંથી સાત ધૂમની સ્તંભ જેવી ભયાનક આકૃતિઓ ઉદ્ભવી.
સોમસ્ય ગગનસ્થસ્ય ગ્રહાસ્તિષ્ઠંતિ શૃંઙ્ગગાઃ। વામે ચ દક્ષિણે ચૈવ સ્થિતૌ શુક્રબૃહસ્પતી
આકાશમાં આવેલા ચંદ્ર સાથે ગ્રહો તેના શૃંગો પર ઊભા છે; ડાબી બાજુએ શુક્ર છે અને જમણી બાજુએ બૃહસ્પતિ છે.
શનૈશ્ચરો લોહિતાંગો લોહિતાંગસમદ્યુતિઃ। સમં સમધિરોહંત સર્વે વૈ ગગનેચરાઃ
શનિ, જે લાલ રંગના છે અને મંગળ જેવી જ્યોતિ ધરાવે છે, બધા આકાશમાં ફરતા ગ્રહો સાથે સમાન રીતે ઊંચા ચઢી ગયા.
શૃંગાણિ શનકૈર્ઘોરા યુગાંતા વર્ત્તન ગ્રહાઃ। ચંદ્રમાશ્ચ સનક્ષત્રો ગ્રહૈઃ સહ તમોનુદઃ
શૃંગો, ભયાનક અને ધીરે ચાલતા, યુગના અંતે આવેલા ગ્રહો છે; ચંદ્ર અને તેના તારાઓ પણ ગ્રહો સાથે મળીને અંધકાર દૂર કરે છે.
ચરાચરવિનાશાય રોહિણીં નાભ્યનંદત। ગૃહીતો રાહુણા ચન્દ્ર ઉલ્કાભિરભિહન્યતે
ચાલતા અને અચળ જીવજંતુઓના વિનાશ માટે રોહિણી પ્રસન્ન નહોતી; ચંદ્રને રાહુએ પકડી લીધો અને તારા પડતાં તેને ઘાયલ કર્યો.
ઉલ્કાઃ પ્રજ્વલિતાશ્ચંદ્રે વ્યચરંત યથાસુખમ્। દેવાનામધિપો દેવઃ સોપ્યવર્ષત શોણિતમ્
પ્રજ્વલિત તારા ચંદ્ર પર સ્વચ્છંદે ફરતા હતા; દેવતાઓના સ્વામી એ દેવએ લોહી વરસાવ્યું.
અપતદ્ગગનાદુલ્કા વિદ્યુદ્રૂપા મહાસ્વના। અકાલે ચ દ્રુમાસ્સર્વે પુષ્પ્યંતિ ચ ફલંતિ ચ
આકાશમાંથી વીજળી જેવી અને ગર્જના કરતી તારા પડી; અને બધા વૃક્ષો અસમયે ફૂલ્યા અને ફળ્યા.
લતાશ્ચ સફલાઃ સર્વા યા આહુર્દૈત્યનાશિકાઃ। ફલે ફલાન્યજાયંત પુષ્પે પુષ્પં તથૈવ ચ
બધી વેલો, જેને દૈત્યોના વિનાશક કહે છે, ફળથી ભરાઈ ગઈ; ફળમાં ફળ અને ફૂલમાં ફૂલ ઉગ્યા.
ઉન્મીલંતિ નિમીલંતિ હસંતિ પ્રરુદંતિ ચ। વિક્રોશંતિ ચ ગંભીરં ધૂમાયંતે જ્વલંતિ ચ
વૃક્ષો અને વેલો ક્યારેક ખૂલે, ક્યારેક બંધ થાય, હસે છે અને રડે છે; ઊંડા અવાજે ચીસો પાડે છે, ધૂમ્રપાન કરે છે અને જ્વલંત થાય છે.
પ્રતિમાસ્સર્વદેવાનાં કથયંત્યો મહદ્ભયમ્। આરણ્યૈઃ સહ સંસૃષ્ટા ગ્રામ્યાશ્ચ મૃગપક્ષિણઃ
બધા દેવતાઓની પ્રતિમાઓ મહાન ભયની વાતો કહે છે; જંગલના પ્રાણીઓ અને ઘરેલુ પશુપક્ષીઓ સાથે ભળી જાય છે.
ચુક્રુશુર્ભૈરવં તત્ર મૃગયુદ્ધ ઉપસ્થિતે। નદ્યશ્ચ પ્રતિકૂલાનિ વહંતિ કલુષોદકાઃ
જ્યારે યુદ્ધ નજીક આવ્યું, ત્યારે જંગલના પ્રાણીઓ ભયાનક રીતે ચીસો પાડતા; નદીઓ વિપરીત દિશામાં ગંદું પાણી વહાવતી.
ન પ્રાકાશંત ચ દિશો રક્તરેણુસમાકુલાઃ। વાનસ્પત્યા ન પૂજ્યંતે પૂજનાર્હાઃ કથંચન
દિશાઓ લાલ ધૂળથી ભરાઈને દેખાતી નહોતી; અને વનસ્પતિઓ, પૂજનીય હોવા છતાં, કોઈએ પૂજ્યા નહોતા.
વાયુવેગેન હન્યંતે ભજ્યંતે પ્રણમંતિ ચ। તથા ચ સર્વભૂતાનાં છાયા ન પરિવર્ત્તતે
પવનના જોરથી વૃક્ષો તૂટી જાય છે, વળી જાય છે અને જમીન પર નમી જાય છે; અને બધા જીવજંતુઓની છાયાઓ પણ બદલાતી નથી.
અપરેણ ગતે સૂર્યે સલોકાનાં યુગક્ષયે। તદા હિરણ્યકશિપોર્દૈત્યસ્યોપરિવેશ્મનઃ
જ્યારે સૂર્ય અસ્ત ગયો અને બધા લોકોએ યુગનો અંત આવ્યો, ત્યારે હિરણ્યકશિપુ દૈત્યના મહેલની ઉપર—
ભાંડાગારાયુધાગારે નિવિષ્ટમભવન્મધુ। અસુરાણાં વિનાશાય સુરાણાં વિજયાય ચ
ભંડારખાનાં અને શસ્ત્રાગારમાં મધ દેખાયું, દૈત્યોના વિનાશ અને દેવતાઓના વિજય માટે.
દૃશ્યંતે વિવિધોત્પાતા ઘોરાઘોરનિદર્શનાઃ। એતે ચાન્યે ચ બહવો ઘોરરૂપાઃ સમુત્થિતાઃ
વિવિધ ભયાનક અને અજબ અજબ અપશકુન દેખાયા; અને ઘણા અન્ય ભયાનક રૂપો પણ ઉભા થયા.
દૈત્યેંદ્રસ્ય વિનાશાય દૃશ્યંતે રણશંસિનઃ। મેદિન્યાં કંપમાનાયાં દૈત્યેંદ્રેણ મહાત્મનઃ
દૈત્યરાજના વિનાશ માટે યુદ્ધના સંકેતો દેખાયા, અને પૃથ્વી મહાન દૈત્યરાજના ભારથી કંપાઈ.
મહીધરા નાગગણા નિપેતુરમિતૌજસઃ। વિષજ્વાલાકુલૈર્વક્ત્રૈર્વિમુંચંતો હુતાશનમ્
વિશાળ શક્તિ ધરાવતા પર્વતો અને સાપોના સમૂહ પડી ગયા, અને તેમના ઝેરી અગ્નિથી ભરેલા મોઢામાંથી આગ નીકળી.
ચતુઃશીર્ષાઃ પંચશીર્ષાઃ સપ્તશીર્ષાશ્ચ પન્નગાઃ। વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ કર્કોટકધનંજયૌ
ચાર, પાંચ અને સાત માથાવાળા સાપો—વાસુકિ, તક્ષક, અને કાર્કોટક તથા ધનંજય—
એલામુખઃ કાલિયશ્ચ મહાપદ્મશ્ચ વીર્યવાન્। સહસ્રશીર્ષશ્શુદ્ધાંગો હેમતાલધ્વજઃ પ્રભુઃ
એલામુખ, કાલિય અને મહાબળવાન મહાપદ્મ, સહસ્રશીર્ષ, શુદ્ધ અંગવાળો, હેમતાલધ્વજ અને પ્રભુ—
શેષોનંતો મહાનાગો હ્યપ્રકંપ્યશ્ચ કંપિતાઃ। દીપ્યંતેંતર્જલસ્થાનિ પૃથિવીવિવરાણિ વૈ
શેષ, અનંત, મહાનાગ, અડગ પણ હલનચલન પામેલા; પાણીની અંદર રહેલા ધરતીના ખાડા પણ તેજથી ઝળહળી ઉઠ્યા.
સપ્તદૈત્યેંદ્રકોપેન કંપિતાનિ સમંતતઃ। નાનાતેજોધરાશ્ચાપિ પાતાલતલચારિણઃ
સાત દૈત્યરાજાઓના ક્રોધથી સર્વત્ર ધ્રુજાવું લાગ્યું; પાતાળના તળે ફરતા અનેક તેજસ્વી જીવ પણ કંપાયમાન થયા.
પાતાલે સહસા ક્ષુબ્ધે દુષ્પ્રકંપ્યાઃ પ્રકંપિતાઃ। હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યસ્તદા સંસ્પૃષ્ટવાન્મહીમ્1.45.
પાતાળ અચાનક ઉથલપાથલ થયું ત્યારે, જેઓ હલાવી શકાતા નહોતા તેઓ પણ ધ્રુજાવા લાગ્યા; ત્યારે દૈત્ય હિરણ્યકશિપુએ ધરતીને સ્પર્શી.
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટઃ ક્રુદ્ધો વરાહ ઇવ પૂર્વજઃ। ગંગા ભાગીરથી ચૈવ કૌશિકી સરયૂરપિ
ક્રોધથી હોઠ દંશી, પૂર્વકાળના વરાહ જેવો; ગંગા, ભાગીરથી, કૌશિકી અને સરયૂ પણ—
યમુના ચાથ કાવેરી કૃષ્ણવેણી ચ નિમ્નગા। તુંગભદ્રા મહાવેગા નદી ગોદાવરી તથા
યમુના, પછી કાવેરી, કૃષ્ણવેણી જેવી વહેતી નદીઓ; તુંગભદ્રા જેનું પ્રવાહ પ્રચંડ છે અને ગોદાવરી પણ.
ચર્મણ્વતી ચ સિંધુશ્ચ તથા નદનદીપતિઃ। મેલકપ્રભવશ્ચૈવ શોણો મણિનિભોદકઃ
ચર્મણ્વતી અને સિંધુ, અને નદીઓના સ્વામી; મેલકાથી ઉત્પન્ન થયેલો શોણ, જેનું પાણી રત્ન જેવું ઝળકે છે.
નર્મદા ચ શુભસ્રોતાસ્તથા વેત્રવતી નદી। ગોમતી ગોકુલાકીર્ણા તથા પૂર્વા સરસ્વતી
નર્મદા, જેનું વહેણ સુંદર છે, અને વેત્રવતી નદી; ગોમતી, ગાયોથી ભરપૂર, અને પૂર્વ દિશાની સરસ્વતી.