તં દૃષ્ટ્વા રુક્મશૈલાભમપૂર્વાં તનુમાશ્રિતમ્। વિસ્મિતા દાનવાઃ સર્વે હિરણ્યકશિપુશ્ચ સઃ
એ અનોખું રૂપ, જે સોનાના પર્વત જેવું લાગતું હતું, જોઈને બધા દાનવો અને હિરણ્યકશિપુ પોતે પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા—
પ્રહ્લાદ ઉવાચ-। મહારાજ મહાબાહો દૈત્યાનામાદિસંભવ। ન શ્રુતં નૈવ મે દૃષ્ટં નારસિંહમિદં વપુઃ
પ્રહલાદે કહ્યું: મહારાજ, મહાબાહુ, દૈત્યોના મૂળ, મેં આ નરસિંહનું રૂપ ન તો ક્યારેય સાંભળ્યું છે, ન તો જોયું છે—
અવ્યક્તં પરમં દિવ્યં કિમિદં રૂપમાગતમ્। દૈત્યાંતકરણં ઘોરં શંસતીવ મનો મમ
આ અવ્યક્ત, સર્વોચ્ચ અને દિવ્ય રૂપ શું છે જે આવ્યું છે? મારા મનને તો એ ભયાનક અને દૈત્યોનો વિનાશક લાગે છે—
અસ્ય દેવાઃ શરીરસ્થાઃ સાગરાઃ સરિતસ્તથા। હિમવાન્પારિયાત્રશ્ચ યે ચાન્યે કુલપર્વતાઃ
આના શરીરમાં દેવતાઓ, સાગરો અને નદીઓ, હિમાલય, પારિયાત્ર અને બીજા કુળ પર્વતો વસે છે—
ચંદ્રમાસ્સહનક્ષત્રૈરાદિત્યા રશ્મિભિઃ સહ। ધનદો વરુણશ્ચૈવ યમઃ શક્રઃ શચીપતિઃ
ચંદ્ર તારા સાથે, સૂર્ય કિરણો સાથે, કુબેર, વરુણ, યમ, ઇન્દ્ર અને શચીપતિ—all એમાં વસે છે—
મરુતો દેવગંધર્વા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ। નાગા યક્ષાઃ પિશાચાશ્ચ રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ
મરુત, દેવગંધર્વ, તપસ્વી ઋષિઓ, નાગ, યક્ષ, પિશાચ અને ભયાનક શક્તિ ધરાવતાં રાક્ષસ—all એના અંદર છે—
બ્રહ્મા દેવાઃ પશુપતિર્લલાટસ્થા ભ્રમંતિ હિ। સ્થાવરાણિ ચ સર્વાણિ જંગમાનિ તથૈવ ચ
બ્રહ્મા, દેવતાઓ અને પશુપતિ એના કપાળ પર વિહાર કરે છે; સ્થાવર અને જંગમ સર્વ પ્રાણી પણ એમાં છે—
ભવાંશ્ચ સહિતોસ્માભિઃ સર્વૈર્દૈત્યગણૈર્વૃતઃ। વિમાનશતસંકીર્ણા સર્વા યા ભવતઃ સભા
અને તમે, અમારે સહીત બધા દૈત્યગણો, અનેક વિમાનોથી ઘેરાયેલા, તમારી સભામાં હાજર છીએ—
સર્વં ત્રિભુવનં રાજન્લોકધર્મશ્ચ શાશ્વતઃ। દૃશ્યતે નરસિંહેસ્મિંસ્તથેદં નિખિલં જગત્
રાજા, આ નરસિંહમાં આખા ત્રણેય લોક અને તેમનો શાશ્વત ધર્મ સ્પષ્ટ દેખાય છે; એ જ રીતે, આખું જગત અહીં પ્રગટ થયું છે.
પ્રજાપતિશ્ચાત્ર મનુર્મહાત્મા ગ્રહાશ્ચ યોગાશ્ચ મહી નભશ્ચ। ઉત્પાતકાલશ્ચ ધૃતિર્મતિશ્ચ રતિશ્ચ સત્યં ચ તપો દમશ્ચ
અહીં પ્રજાપતિ, મહાત્મા મનુ, ગ્રહો, યોગ, પૃથ્વી અને આકાશ છે; આપત્તિનો સમય, ધીરજ, બુદ્ધિ, આનંદ, સત્ય, તપ અને દમન પણ અહીં જ છે.
સનત્કુમારશ્ચ મહાનુભાવો વિશ્વે ચ દેવા ૠષયશ્ચ સર્વે। ક્રોધશ્ચ કામશ્ચ તથૈવ હર્ષો દર્પશ્ચ મોહઃ પિતરશ્ચ સર્વે
અહીં મહાનુભાવી સનત્કુમાર, બધા વિશ્વદેવો, બધા ઋષિઓ, ક્રોધ, કામ, આનંદ, અહંકાર, મોહ અને બધા પિતૃઓ પણ હાજર છે.
પ્રહ્લાદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા હિરણ્યકશિપુઃ પ્રભુઃ। ઉવાચ દાનવાન્સર્વાન્ગણાંશ્ચ સગણાધિપઃ
પ્રહલાદના વચન સાંભળીને, હિરણ્યકશિપુએ, જે પ્રભુ છે, બધા દાનવો અને તેમના નેતાઓને કહ્યું.
મૃગેંદ્રો ગૃહ્યતામેષ અપૂર્વાં તનુમાસ્થિતઃ। યદિ વા સંશયઃ કશ્ચિદ્વધ્યતાં વનગોચરઃ
આ અજાણી કાયામાં આવેલા પશુઓના રાજાને પકડો; અથવા જો કોઈ શંકા હોય તો આ જંગલમાં રહેતા ને મારી નાખો.
તે દાનવગણાસ્સર્વે મૃગેંદ્રં ભીમવિક્રમમ્। પરિક્ષિપંતો મુદિતાસ્ત્રાસયામાસુરોજસા
બધા દાનવોના ટોળા આનંદથી ભયાનક શક્તિશાળી પશુરાજને ઘેરીને પોતાની તાકાતથી તેને ડરાવવા લાગ્યા.
સિંહનાદં વિમુચ્યાથ નરસિંહો મહાબલઃ। બભંજ તાં સભાં સર્વાં વ્યાદિતાસ્ય ઇવાંતકઃ
પછી મહાબળવાન નરસિંહે સિંહની ગર્જના કરી અને આખી સભાને એવી રીતે તોડી નાખી કે જાણે મરણ પોતે જ મોઢું ફાડીને ઉભું હોય.
સભાયાં ભજ્યમાનાયાં હિરણ્યકશિપુઃ સ્વયમ્। ચિક્ષેપાસ્ત્રાણિ સિંહસ્ય રોષવ્યાકુલલોચનઃ1.45.
જ્યારે સભા તૂટી રહી હતી, ત્યારે હિરણ્યકશિપુએ પોતે જ ક્રોધથી આંખો લાલ કરીને સિંહ પર શસ્ત્રો ફેંક્યા.
સર્વાસ્ત્રાણામથ શ્રેષ્ઠં દંડમસ્ત્રં સુદારુણમ્। કાલચક્રં તથા ઘોરં વિષ્ણુચક્રં તથાપરં
પછી તેણે બધા શસ્ત્રોમાંથી સૌથી ભયાનક દંડાસ્ત્ર, ભયાનક કાળચક્ર અને બીજું વિષ્ણુચક્ર ચલાવ્યું.
પૈતામહં મહાત્યુગ્રં ત્રૈલોક્યનિર્મિતં મહત્। વિચિત્રામશનિં ચૈવ શુષ્કાદ્રં ચાશનિદ્વયમ્
પછી તેણે ત્રણેય લોક માટે બનેલું અત્યંત ભયાનક પૈતામહ શસ્ત્ર, અદ્ભુત વજ્ર અને સુકા-ભીંજાયેલા બંને પ્રકારના વજ્રો પણ ચલાવ્યા.
રૌદ્રં તથોગ્રશૂલં ચ કંકાલં મુસલં તથા। અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરશ્ચૈવ બ્રાહ્મમસ્ત્રં તથૈવ ચ
પછી તેણે રૌદ્ર શસ્ત્ર, ભયાનક શૂળ, કંકાળ, ગદા, બ્રહ્મશિર શસ્ત્ર અને બ્રાહ્મ શસ્ત્ર પણ ચલાવ્યા.
નારાયણાસ્ત્રમૈંદ્રં ચ આગ્નેયં શૈશિરં તથા। વાયવ્યં મથનં ચૈવ કપાલમથ કિંકરમ્
પછી તેણે નારાયણાસ્ત્ર, ઇન્દ્રાસ્ત્ર, અગ્નિ શસ્ત્ર, શીતલ શસ્ત્ર, વાયુ શસ્ત્ર, મથન શસ્ત્ર, કપાળ શસ્ત્ર અને કિંકર શસ્ત્ર પણ ચલાવ્યા.
તથા પ્રતિહતાં શક્તિં ક્રૌંચમસ્ત્રં તથૈવ ચ। મોહનં શોષણં ચૈવ સંતાપનવિલાપને
પછી તેણે પ્રતિહત શસ્ત્ર, ક્રૌંચ શસ્ત્ર, મોહન શસ્ત્ર, સૂકવવાનું શસ્ત્ર અને દુઃખ આપતું તથા રડાવતું શસ્ત્ર પણ ચલાવ્યા.
કંપનં શાતનં ચૈવ મહાસ્ત્રં ચૈવ રોધનમ્। કાલમુદ્ગરમક્ષોભ્યં તાપનં ચ મહાબલમ્
પછી તેણે કંપન શસ્ત્ર, શાતન શસ્ત્ર, મહાશક્તિશાળી રોકવાનું શસ્ત્ર, અડગ કાળમુદગાર અને મહાબળવાન તાપન શસ્ત્ર પણ ચલાવ્યા.
સંવર્તનં મોહનં ચ તથા માયાધરં વરમ્। ગાન્ધર્વમસ્ત્રં દયિતમસિરત્નં ચ નંદકમ્
પછી તેણે સંહારક શસ્ત્ર, મોહન શસ્ત્ર, માયા ધરાવતું અદભુત શસ્ત્ર, ગાંધર્વ શસ્ત્ર, પ્રિય અસિરત્ન અને નંદક પણ ચલાવ્યા.
પ્રસ્વાપનં પ્રમથનં વારુણં ચાસ્ત્રમુત્તમમ્। અસ્ત્રં પાશુપતં ચૈવ યસ્યા પ્રતિહતા ગતિઃ
પછી તેણે ઊંઘ લાવતું શસ્ત્ર, ઉશ્કેરનારું શસ્ત્ર, શ્રેષ્ઠ વારુણ શસ્ત્ર અને એ પાશુપત શસ્ત્ર પણ ચલાવ્યું, જેના માર્ગને કોઈ રોકી શકતું નથી.
એતાન્યસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ હિરણ્યકશિપુસ્તદા। અસૃજન્નરસિંહસ્ય દીપ્તસ્યાગ્નેરિવાહુતિમ્
એ સમયે હિરણ્યકશિપુએ આ બધા દિવ્ય શસ્ત્રો નરસિંહ પર એ રીતે છોડ્યા જેમ અગ્નિમાં આહુતિ નાખવામાં આવે છે.
અસ્ત્રૈઃ પ્રજ્વલિતૈઃ સિંહમાવૃણોદસુરોત્તમઃ। વિવસ્વાન્ઘર્મસમયે હિમવંતમિવાંશુભિઃ
આગ જેવી જ્વલંત શસ્ત્રોથી, શ્રેષ્ઠ અસુરે સિંહને એ રીતે ઘેરી લીધો જેમ ઉનાળામાં સૂર્યના કિરણો હિમાલયને ઘેરી લે છે.
સ હ્યમર્ષાનિલોદ્ભૂતો દૈત્યાનાં સૈન્યસાગરઃ। ક્ષણેનાપ્લાવયત્સર્વં મૈનાકમિવ સાગરઃ
દૈત્યોની સેના, જેમની ક્રોધથી પવન ઉઠ્યો હતો, એક ક્ષણે બધું જ પાણીથી ભરાઈ ગયું, જેમ સાગર માઈનાક પર્વતને ડૂબાવી દે છે.
પ્રાસૈઃ પાશૈશ્ચ ખડ્ગૈશ્ચ ગદાભિર્મુસલૈસ્તથા। વજ્રૈરશનિભિશ્ચૈવ બહુશાખૈર્મહાદ્રુમૈઃ
તેઓએ ભાલા, દોરા, તલવાર, ગદા, મસલાં, વજ્ર, વીજળી અને અનેક શાખાવાળા મોટા વૃક્ષો વડે યુદ્ધ કર્યું.
મુદ્ગરૈઃ કૂટપાશૈશ્ચ શિલોલૂખલપર્વતૈઃ। શતઘ્નીભિશ્ચ દીપ્તાભિર્દંડૈરપિ સુદારુણૈઃ
મોટા હથોડા, લોખંડના દંડ, પથ્થરનાં ઓખળ અને પર્વતો, શતઘ્ની જેવી જ્વલંત યંત્રો અને અત્યંત ભયાનક દંડ વડે પણ યુદ્ધ થયું.
તે દાનવાઃ પાશગૃહીતહસ્તા મહેંદ્રતુલ્યાશનિતુલ્ય વેગાઃ। સમંતતોભ્યુદ્યતબાહુકાયાઃ સ્થિતાઃ સશીર્ષા ઇવ નાગપોતાઃ
દાનવો દોરા પકડીને, મહેન્દ્ર અને વીજળી જેવી ઝડપથી, ચારેય બાજુએ હાથ અને શરીર ઊંચા કરીને, માથું ઊંચું કરેલા યુવાન હાથીઓ જેવી સ્થિતિમાં ઊભા રહ્યા.