અહં ક્રોધશ્ચ કામશ્ચ વરુણો વાસવો યમઃ। ધનદશ્ચ ધનાધ્યક્ષો યક્ષઃ કિંપુરુષાધિપઃ
હું ક્રોધ અને કામ, વરુણ, ઇન્દ્ર, યમ, ધનના સ્વામી, ધનના અધિકારી, યક્ષ અને કિમ્પુરુષોના રાજા બની જાઉં.
બ્રહ્મોવાચ -। એષ દિવ્યો વરસ્તાત મયા દત્તસ્તવાદ્ભુતઃ। સર્વકામપ્રદો વત્સ પ્રાપ્સ્યસિ ત્વં ન સંશયઃ
બ્રહ્માએ કહ્યું: બેટા, આ દિવ્ય અને અદ્ભુત વર મેં તને આપ્યું છે; તું નિશ્ચયે બધા ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરશે.
એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્જગામાકાશમેવ હિ। વૈરાજં બ્રહ્મસદનં બ્રહ્મર્ષિગણસેવિતમ્
આ રીતે કહીને ભગવાન આકાશમાં ગયા, વૈરાજ બ્રહ્માના સદનમાં, જ્યાં બ્રહ્મર્ષિઓ સેવા કરતા હતા.
તતો દેવાશ્ચ ગંધર્વા ઋષિભિઃ સહ ચારણાઃ। વરપ્રદાનં શ્રુત્વૈવં પિતામહમુપસ્થિતાઃ
પછી દેવતાઓ અને ગંધર્વો, ઋષિ અને ચારણો સાથે, એ વરદાન મળ્યું એવું સાંભળી પિતામહ પાસે આવ્યા.
દેવા ઊચુઃ-। વરપ્રદાનાદ્ભગવન્વધિષ્યતિ સ નોઽસુરઃ। તત્પ્રસાદશ્ચ ભગવન્વધોપ્યસ્ય વિચિંત્યતામ્
દેવોએ કહ્યું: ભગવાન, તમે વર આપ્યું તેથી એ અસુર અમને મારી નાખશે; ભગવાન, એના મૃત્યુનું ઉપાય પણ વિચારજો.
ભગવાન્સર્વભૂતાનામાદિકર્ત્તા સ્વયંપ્રભુઃ। સ્રષ્ટા ચ હવ્યકવ્યાનામવ્યક્તપ્રકૃતિઃ પરઃ
ભગવાન સર્વ જીવોના પ્રથમ સર્જક, સ્વયંપ્રભુ, દેવ-પિતૃઓના હવન-કવ્યના કર્તા, અવ્યક્ત પ્રકૃતિથી પર છે.
સર્વલોકહિતં વાક્યં શ્રુત્વા દેવઃ પ્રજાપતિઃ। આશ્વાસયામાસ તદા સુશીતૈર્વચનાંબુભિઃ
બધા લોકના કલ્યાણ માટેના વચન સાંભળી, દેવ પ્રજાપતિએ સૌને શાંત અને ઠંડા શબ્દોથી ધીરજ આપી.
અવશ્યં ત્રિદશાનેન પ્રાપ્તવ્યં તપસઃ ફલં। તપસોઽન્તેઽસ્ય ભગવાન્વધં વિષ્ણુઃ કરિષ્યતિ
આ દેવને અવશ્ય જ તેના તપસ્યાનું ફળ મળવું જ પડશે; તપના અંતે ભગવાન વિષ્ણુ પોતે તેનો અંત લાવશે.
તચ્છ્રુત્વા વિબુધા વાક્યં સર્વે પંકજજાનનાત્। સ્વાનિ સ્થાનાનિ દિવ્યાનિ વિપ્રજગ્મુર્મુદાન્વિતાઃ
પદ્મથી જન્મેલા ભગવાનના આ વચન સાંભળી, બધા દેવતાઓ આનંદપૂર્વક પોતાના દિવ્ય સ્થાનોએ પાછા ગયા.
લબ્ધમાત્રે વરે સોથ પ્રજાસ્સર્વા અબાધત। હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યો વરદાનેન ગર્વિતઃ
વર મળતાં જ, હિરણ્યકશિપુ નામના દૈત્યે, વરદાનના ગર્વથી, બધાં જીવોને દુઃખ આપવાનું શરૂ કર્યું.
આશ્રમેષુ મહાભાગાન્મુનીન્વૈ શંસિતવ્રતાન્। સત્યધર્મપરાન્દાન્તાન્ધર્ષયામાસ દાનવઃ
દૈત્યે આશ્રમોમાં રહેલા મહાન અને સત્ય-ધર્મમાં સ્થિર એવા મુનિઓને, જેમણે કઠોર વ્રત ધારણ કર્યા હતા, તેમને ત્રાસ આપ્યો.
દેવાંસ્ત્રિભુવનસ્થાંશ્ચ પરાજિત્ય મહાસુરઃ। ત્રૈલોક્યં વશમાનીય સ્વર્ગે વસતિ દાનવઃ
મહાદૈત્યે ત્રણેય લોકના દેવતાઓને હરાવી, આખા ત્રિલોકને પોતાના વશમાં કરી, સ્વર્ગમાં વસવાટ કર્યો.
યદા વરમદોત્સિક્તશ્ચોદિતઃ કાલધર્મિણા। યજ્ઞિયાનકરોદ્દૈત્યાનયજ્ઞીયાંશ્ચ દૈવતાન્
જ્યારે વરદાનના ગર્વમાં અને સમયના પ્રભાવથી ઉદ્ભવેલા દૈત્યે, દેવતાઓને યજ્ઞયોગ્ય કાર્ય કરાવ્યાં અને દૈત્યોએ યજ્ઞાદિ કરાવ્યાં.
તથા દૈત્યાશ્ચ સાધ્યાશ્ચ વિશ્વે ચ વસવસ્તથા। રુદ્રા દેવગણા યક્ષા દેવદ્વિજમહર્ષયઃ
એ રીતે દૈત્ય, સાધ્ય, વિશ્વદેવ, વસુ, રુદ્ર, દેવગણ, યક્ષ, દેવદ્વિજ અને મહર્ષિઓ—
શરણ્યં શરણં વિષ્ણુમુપતસ્થુર્મહાબલમ્। દેવદેવં યજ્ઞમયં વાસુદેવં સનાતનમ્
બધાએ મહાબળવાન, સર્વરક્ષક, દેવોમાં દેવ, યજ્ઞમૂર્તિ, વાસુદેવ અને શાશ્વત એવા વિષ્ણુના આશ્રય લીધો.
દેવા ઊચુઃ-। નારાયણ મહાભાગ દેવાસ્ત્વાં શરણં ગતાઃ। ત્રાયસ્વ જહિ દૈત્યેંદ્રં હિરણ્યકશિપું પ્રભો
દેવોએ કહ્યું: 'નારાયણ, મહાભાગ્યશાળી, અમે બધા દેવોએ તમારો આશ્રય લીધો છે; હે પ્રભુ, અમને બચાવો અને દૈત્યરાજ હિરણ્યકશિપુનો વિનાશ કરો.'
ત્વં હિ નઃ પરમોદાતા ત્વં હિ નઃ પરમો ગુરુઃ। ત્વં હિ નઃ પરમો દેવો બ્રહ્માદીનાં સુરોત્તમઃ
'તમે અમારા સર્વોચ્ચ દાતા છો, અમારા શ્રેષ્ઠ ગુરુ છો, અમારા સર્વોત્તમ દેવ છો, બ્રહ્માદિક સર્વ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છો.'
વિષ્ણુરુવાચ-। ભયં ત્યજદ્ધ્વમમરા અભયં વો દદામ્યહમ્। તથૈવ ત્રિદિવં દેવાઃ પ્રતિપદ્યત માચિરમ્
વિષ્ણુએ કહ્યું: 'હે અમર દેવો, ભય છોડો, હું તમને નિર્ભયતા આપું છું; અને દેવો, જલ્દીથી ફરીથી તમારો સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત કરો.'
એનં હિ સગણં દૈત્યં વરદાનેન ગર્વિતમ્। અવધ્યમમરેંદ્રાણાં દાનવેંદ્રં નિહન્મ્યહમ્
'આ વરદાનના ગર્વીલા દૈત્યને અને તેના સાથીઓને, જે દેવતાઓ માટે અજય છે, હું પોતે સંહાર કરીશ.'
એવમુક્ત્વા તુ ભગવાન્વિશ્વપો વિષ્ણુરવ્યયઃ। હિરણ્યકશિપુસ્થાનં જગામ હરિરીશ્વરઃ
આ રીતે કહી, સર્વવ્યાપી અને અવિનાશી ભગવાન વિષ્ણુ, હરિ, હિરણ્યકશિપુના નિવાસસ્થાને ગયા.
તેજસા ભાસ્કારાકારઃ શશીકાંત્યેવ ચાપરઃ। નરસ્ય કૃત્વાર્ધતનું સિંહસ્યાર્દ્ધતનું તથા
સૂર્ય જેવી તેજસ્વિતા અને ચંદ્ર જેવી શીતળતા ધરાવી, તેમણે અર્ધે માનવ અને અર્ધે સિંહનું રૂપ ધારણ કર્યું.
નારસિંહેન વપુષા પાણિં સંગૃહ્ય પાણિના। તતો દદર્શ વિસ્તીર્ણાં દિવ્યાં રમ્યાં મનોરમામ્
નરસિંહ સ્વરૂપે, પોતાના હાથથી પકડીને, તેમણે વિશાળ, દિવ્ય, સુંદર અને આનંદદાયક સભા જોઈ.
સર્વકામયુતાં શુભ્રાં હિરણ્યકશિપોઃ સભામ્। વિસ્તીર્ણાં યોજનશતં શતમધ્યર્દ્ધમાયતામ્
બધા સુખોથી ભરપૂર, તેજસ્વી, હિરણ્યકશિપુની સભા ખૂબ વિશાળ હતી—લંબાઈમાં સૌ પચાસ યોજન જેટલી.
વૈહાયસીં કામગમાં પંચયોજનમુચ્છ્રિતામ્। જરાશોકક્ષમાપેતાં નિષ્પ્રકમ્પ્યાં શિવાં સુખામ્
આ સભા આકાશમાં સ્થિત, ઇચ્છાથી ગમતાં ત્યાં જઈ શકે તેવી, ઊંચાઈમાં પાંચ યોજન, વૃદ્ધાપન અને દુઃખથી મુક્ત, અડગ, શુભ અને સુખદાયક હતી.
વેશ્માસનવતીં રમ્યાં જ્વલંતીમિવ તેજસા। અંતઃસલિલસંયુક્તાં વિહિતાં વિશ્વકર્મણા
તેણે એક અતિ સુંદર સભા-મંડપ જોયો, જે તેજથી ઝગમગતી હતી, અંદર પાણીના તળાવો હતા અને તે વિશ્વકર્માએ બાંધી હતી.
દિવ્યવર્ણમયૈર્વૃક્ષૈઃ ફલપુષ્પપ્રદૈર્યુતામ્। નીલપીતાસિતશ્યામૈઃ શ્વેતૈર્લોહિતકૈરપિ
એ સભા દેવલોકના રંગીન વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતી, જે ફળ અને ફૂલો આપતા હતા—નિલા, પીળા, કાળા, ઘેરા, સફેદ અને લાલ રંગના.
અવદાતૈસ્તથા ગુલ્મૈ રક્તમંજરિધારિભિઃ। સિતાભ્રઘનસંકાશાં પ્લવંતીં ચ દદર્શ સઃ
ત્યાં તેજસ્વી ઝાડીઓ પણ હતી, જેમાં લાલ ફૂલોના ગુચ્છો હતા, જે સફેદ વાદળ જેવા ઝળહળતા અને તરતા હોય તેમ લાગતા હતા—તે બધું તેણે જોયું.
રશ્મિમતી સ્વભાવેન દિવ્યગંધમનોરમા। સુસુખા ન ચ દુઃખા સા ન શીતા ન ચ ઘર્મદા
એ સભા સ્વયં પ્રકાશમાન હતી, દિવ્ય સુગંધથી મનોહર અને અત્યંત આરામદાયક હતી; ત્યાં દુઃખ, ઠંડી કે ઉકળાટ ક્યારેય અનુભવાતો નહોતો.
ન ક્ષુત્પિપાસે ગ્લાનિં વા પ્રાપ્યતાં પ્રાપ્નુવંતિ તે। નાનરૂપૈરુપકૃતા સુચિત્રૈશ્ચ સુભાસ્વરૈઃ
ત્યાં કોઈને ભૂખ, તરસ કે થાક લાગતો નથી; તેઓને અનેક પ્રકારના ચમકતા અને અદ્ભુત સ્વરૂપો સેવા આપે છે.
અતિચંદ્રાતિસૂર્યાતિ શિખિકાન્તિ સ્વયંપ્રભા। દીપ્યતે નાકપૃષ્ઠસ્થા ભાસયંતી વિભાસુરા
એ સભા ચાંદ્ર અને સૂર્ય કરતાં પણ વધુ તેજસ્વી હતી, મોરપાંખ જેવી ઝગમગાહટથી, સ્વયં પ્રકાશથી આકાશના શિખરે પ્રકાશ પાથરતી હતી.