જય ચલિતલલિત ચૂડાકલાપનવવિમલકમલ। દંડકાંત દૈત્યેશવંશ દુઃસહ દાવાનલ
જય હો, જેમનું શિખરમણિ હલકે હલકે લહેરાય છે, નવી કમળ જેવી શુદ્ધ છે, દંડકાવનના પ્રિય અને દૈત્યરાજના વંશ માટે દુષ્કર અગ્નિ સમાન છે!
જય વિશાખવિભોજય બાલસપ્તવાસર ભુવનાલિશોકશમન જય સકલલોક દિતિસુતધુરંધરનાશક સ્કંદ
જય હો, હે વિશાખ, સાત દિવસના બાળ સ્વરૂપે, ત્રણેય લોકના દુઃખ હરણાર, અને જય હો સ્કંદ, જે તમામ દૈત્યરાજાઓનો નાશ કરે છે!
શ્રુત્વૈતત્તારકઃ સર્વમુદ્ઘુષ્ટં દેવવંદિભિઃ। સસ્માર બ્રહ્મણો વાક્યં વધં બાલાદુપસ્થિતં
આ બધું દેવગાનોએ જાહેર કર્યું ત્યારે તારકાસુરે બ્રહ્માજીના વચન અને બાળકના હાથેથી થનારી પોતાની મરણયાત્રા યાદ કરી.
સ્મૃત્વા ધર્મૌઘવિધ્વંસી સદા વીરપદાનુગઃ। મંદિરાન્નિર્જગામાશુ શોકગ્રસ્તેન ચેતસા
ધર્મનો નાશક અને હંમેશા વીરપંથનો અનુયાયી એવા તારકાસુરે દુઃખથી ભરેલા મનથી તરત જ મહેલ છોડ્યો.
કાલનેમિમુખા દૈત્યાઃ સંત્રસ્તા ભ્રાંતચેતસઃ। સ્વેષ્વનીકેષુ ચ તદા ત્વરા વિસ્મિતચેતસઃ
કાલનેમિ સહિતના દૈત્યો ભયભીત અને ગભરાયેલા હતા; પોતાના સેના વચ્ચે પણ તેઓ હડબડાઈને આશ્ચર્યચકિત અને ચિંતિત હતા.
હિરણ્યકશિપુઃ પ્રાહ દાનવાનાં ધુરંધરઃ। ત્રપાકરં ભવેન્મહ્યં બાલસ્યાસ્ય પલાયનમ્
દૈત્યોના મુખ્ય હિરણ્યકશિપુએ કહ્યું: 'આ બાળક ભાગી જાય તો એ મારા માટે શરમજનક છે.'
યદ્યહં હંતવે યામિ સોપિ વૈ કમલાશ્રિતઃ। હત્વાહં બાલકં ચૈનં દુઃસ્પર્શઃ સ્યામકારણં
'હું એને મારવા જાઉં તો એ લક્ષ્મીદેવીના આશ્રયમાં છે; અને જો હું આ બાળકને મારી નાખું તો હું નિષ્ફળ કારણસર અસ્પૃશ્ય બની જઇશ.'
યાત ધાવત ગૃહ્ણીત યોજયધ્વં વરૂથિનીમ્। કુમારં તારકો દૃષ્ટ્વા બભાષે ભીષણાકૃતિઃ
'જાઓ, દોડો, પકડો એને! સેના તૈયાર કરો!' ત્યારે ભયાનક દેખાવ ધરાવતો તારકાસુર બાળકને જોઈને બોલ્યો.
કિં બાલ યોદ્ધુકામોસિ ક્રીડકંદુકલીલયા। યેનાતપો નિસૃષ્ટસ્તે સત્સંગરવિભાષક
'શુ કેમ, બાળક, તું યુદ્ધ કરવા ઈચ્છે છે? શું તને આ રમકડું લાગે છે? કોણે તને મોકલ્યો છે, હે સજ્જન સભામાં બોલનાર?'
બાલત્વાદથ તે બુદ્ધિરેવં સ્વલ્પાર્થદર્શિની। કુમારોપિ તમગ્રસ્થં બભાષે હર્ષવત્તમં
'બાળપણને કારણે તારી સમજણ માત્ર નાનાં કામ સુધી જ મર્યાદિત છે.' તેમ છતાં, બાળક એના સામે આનંદપૂર્વક બોલ્યો.
શૃણુ તારક શાસ્ત્રાર્થ ઇહ નૈવ નિરૂપ્યતે। શસ્ત્રૈરર્થા ન દૃશ્યંતે સમરે નિર્ભરં ભયે
'શાંભળ તારકાસુર, અહીં શાસ્ત્રનો અર્થ નક્કી થતો નથી; યુદ્ધમાં તો શસ્ત્રોથી અર્થ દેખાતો નથી, ખાસ કરીને ભારે ભયમાં.'
શિશુત્વં માવમંસ્થા મે શિશુઃ કષ્ટો ભુજંગમઃ। દુષ્પ્રેક્ષો ભાસ્કરો બાલસ્તથાહં દુર્જયઃ શિશુઃ
'મારાં બાળપણને નાની વાત ન ગણ; નાનકડો સાપ પણ ભયંકર હોય છે, નાનો સૂર્ય પણ જોઈ શકાયો નથી, એ જ રીતે હું બાળક છું પણ અપરાજેય છું.'
અલ્પાક્ષરો ન મંત્રઃ કિં સસ્ફુરો દૈત્ય દૃશ્યતે। કુમારે પ્રોક્તવત્યેવં દૈત્યશ્ચિક્ષેપ મુદ્ગરં
'મંત્ર થોડા અક્ષરનો હોય તો પણ, દૈત્ય, એમાં શક્તિ જોવા મળે છે.' બાળક આવું બોલતાં દૈત્યએ મુગદગર ફેંકી દીધો.
કુમારસ્તં નિરાસોગ્રં ચક્રેણામોઘવર્ચસા। તતશ્ચિક્ષેપ દૈત્યેંદ્રો ભિંદિપાલમયોમયં
બાળકે પોતાની અખૂટ તેજસ્વિતાથી એ ભયાનક શસ્ત્રને ચક્રથી પરાવૃત્ત કર્યું; પછી દૈત્યોના રાજાએ લોખંડની ગદા ફેંકી.
કરેણ તં ચ જગ્રાહ કાર્તિકેયોમરારિહા। ગદાં મુમોચ દૈત્યાય સમુત્થાય ખરસ્વનામ્
કાર્તિકેયે એ ગદાને હાથથી પકડી લીધી અને ઊભો રહીને ગર્જન કરતી ગદા દૈત્ય પર ફેંકી.
તયા હતસ્તતો દૈત્યશ્ચકમ્પેચલરાડિવ। મેને ચ દુર્જયં દૈત્યસ્તદાબાલં સુદુઃસહં
એ ગદાથી ઘાયલ થયેલો દૈત્ય પર્વતના રાજા જેવી કંપી ઉઠ્યો; અને એ સમયે દૈત્યએ બાળકને ખરેખર અપરાજેય અને અતિભયંકર માન્યો.
ચિંતયામાસ બુદ્ધ્યા વૈ પ્રાપ્તઃ કાલો ન સંશયઃ। કંપિતં ચ સમાલોક્ય કાલનેમિ પુરોગમાઃ
એ દૈત્યએ મનમાં વિચાર્યું: 'હવે તો મારો સમય આવી ગયો છે.' અને કંપતા જોઈને કાલનેમિ સહિતના દૈત્યો—
સર્વે દેત્યૈશ્વરા જઘ્નુઃ કુમારં રણદારુણં। સ તૈઃ પ્રહારૈરસ્પૃષ્ટસ્તથા ક્લૈશૈર્મહાદ્યુતિઃ1.44.
બધા દૈત્યોના નેતાઓએ ભયાનક યુદ્ધમાં બાળક પર હુમલો કર્યો; પણ તેમના પ્રહાર અને પીડાથી એ તેજસ્વી બાળક અસ્પર્શિત રહ્યો.
સ બાલો બલિભિર્વેગૈરયુધ્યદ્દાનવૈ રણે। રણશૌણ્ડાશ્ચ દૈત્યેંદ્રા પુઃનર્જઘ્નુઃ શિલીમુખૈઃ
એ બાળકે શક્તિશાળી દૈત્યો સામે જોરદાર યુદ્ધ કર્યું; અને યુદ્ધકુશળ દૈત્યરાજાઓએ ફરીથી તીરો વડે એ પર પ્રહાર કર્યો.
કુમારં સમરે દૈત્યા બલિનો દેવકંટકાઃ। કુમારસ્ય વ્યથા નાભૂદ્દૈત્યાસ્ત્રનિહતસ્ય તુ
દેવતાઓના દુશ્મન એવા શક્તિશાળી દૈત્યો યુદ્ધમાં બાળક પર તૂટ્યા; પણ દૈત્યોના શસ્ત્રોથી ઘાયલ થયા છતાં બાળકને કોઈ દુઃખ થયું નહીં.
પ્રાણાંતકરણં જાતં દેવાનાં દાનવા હવં। દેવાન્નિપીડિતાન્દૃષ્ટ્વા કુમારઃ કોપમાવિશત્
દૈત્યોએ કરેલા હવનથી દેવતાઓ પર મરણસમાન વિપત્તિ આવી. દેવતાઓ દુઃખી થઈ રહ્યા છે એવું જોઈને કુમારને ભારે ક્રોધ આવ્યો.
તતોસ્ત્રૈર્દારયામાસ દાનાવાનામનીકિનીમ્। તૈરસ્ત્રૈર્નિષ્પ્રતીકારૈસ્તાડિતાસ્સુરકંટકાઃ
પછી કુમારે પોતાના શસ્ત્રોથી દૈત્યોની સેનાને તોડી નાંખી. એ અપરાજેય શસ્ત્રોના ઘા ખાઈને દેવતાઓને દુઃખ આપનારા દૈત્યો હારી ગયા.
કાલનેમિમુખાઃ સર્વે રણે હ્યાસન્પરાઙ્મુખાઃ। વિદ્રુતેષુ ચ દૈત્યેષુ પ્રહતેષુ સમંતતઃ
કાળનેમિ સહિત બધા દૈત્યોએ યુદ્ધમાં પીઠ ફેરવી. દૈત્યો દરેક તરફથી ભાગી રહ્યા હતા અને પરાજિત થઈ રહ્યા હતા.
કિન્નરોદ્ગારગીતૈશ્ચ હાસ્યસન્યસ્તચેતનઃ। જઘ્ને કુમારં ગદયા નિષ્ટપ્તકનકત્વિષા
કિન્નરોના ગીત અને હાસ્યથી મન મોહાઈ ગયેલા, કુમારે પોતાની સોનાની જેમ તેજસ્વી ગદાથી પ્રહાર કર્યો.
શરૈર્મયૂરં ચિત્રૈશ્ચ ચકાર વિમુખં રણે। દૃષ્ટ્વા પરાડ્મુખો દેવો મુક્તરક્તં સ્વવાહનમ્
રંગબેરંગી બાણોથી તેણે મોરને યુદ્ધમાં પીઠ ફેરવવા મજબૂર કર્યો. પોતાનું વાહન લોહી વહી રહ્યું છે અને પીઠ ફેરવી રહ્યું છે એવું જોઈને દેવતા...
જગ્રાહ શક્તિં વિમલાં રણે કનકભૂષણામ્। બાહુના હેમકેયૂર રુચિરેણ ષડાનનઃ
છડાનન દેવએ યુદ્ધમાં સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ એવી નિર્મળ શક્તિને પોતાના સોનાના કયૂરવાળા હાથમાં પકડી.
તતોબ્રવીન્મહાસેનસ્તારકં દાનવાધિપમ્। તિષ્ઠતિષ્ઠ સુદુર્બુદ્ધે યમલોકં વિલોકય
પછી મહાસેનએ દૈત્યાધિપતિ તારકને કહ્યું: 'થેમ, થેમ, દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા! યમલોકને જોઈ લે.'
હતો હ્યસિ મયા શક્ત્યા સ્મર સ્વં દૈત્યચેષ્ટિતમ્। ઇત્યુક્ત્વા તુ તતઃ શક્તિં મુમોચ દિતિજં પ્રતિ
'હું તને આ શક્તિથી મારી નાખ્યો છું; દૈત્ય તરીકે કરેલા તારા કર્મો યાદ રાખ.' એમ કહીને તેણે દિતિપુત્ર પર શક્તિ ફેંકી.
સા કુમારભુજોત્સૃષ્ટા તત્કેયૂરરવાનુગા। બિભેદ દૈત્યહૃદયં વજ્રશૈલેંદ્રકર્કશમ્
કુમારના હાથમાંથી છૂટેલી અને કયૂરના ઘંટનાદ સાથે નીકળેલી એ શક્તિ, વીજળી કે પર્વત જેટલું કઠોર દૈત્યનું હૃદય ભેદી ગઈ.
ગતાસુઃ સ પપાતોર્વ્યાં પ્રલયે ભૂધરો યથા। વિકીર્ણમકુટોષ્ણીષો વિસ્રસ્તાખિલભૂષણઃ
પ્રાણ છોડીને તે પૃથ્વી પર આવી પડ્યો, જાણે પ્રલયકાળે પર્વત ધરાશાયી થાય. તેના મુકુટ અને પાગટા છૂટા પડી ગયા, બધા આભૂષણો વિખેરાઈ ગયા.