વામનેત્રપ્રકંપં ચ વક્ત્રશોષં મનોમયમ્। સ્વકાનાં વક્ત્રપદ્માનાં મ્લાનતાં ચ વ્યલોકયત્
તેને પોતાની પ્રજાના ચહેરા કમળ જેવા મલિન દેખાયા, આંખોમાં કંપન અને ચિંતાથી મોઢું સુકાઈ ગયું હતું.
દુષ્ટાંશ્ચ પ્રાણિનો રૌદ્રાન્સોપશ્યદ્દુષ્ટવાદિનઃ। તદચિંત્યૈવ દિતિજો ન્યસ્તચિત્તોભવત્ક્ષણાત્
તેને દુષ્ટ અને ભયાનક પ્રાણીઓ દેખાયા, જે ખરાબ વાતો બોલતા હતા; એ જોઈને દિતિના પુત્રનું મન એક ક્ષણમાં જ તૂટી ગયું.
યાવદ્ગજઘટાઘંટા ઘનત્કારરવોત્કટામ્। તદ્વત્તુરંગસંઘાતહેષોત્સાહવિભૂષિતામ્
એ વચ્ચે, હાથીની ટોળીઓની ઘંટીઓના ગજ્જન અને ઘોડાઓના ઉછળતા હિંચકારથી આખું میدان ગુંજી ઉઠ્યું.
સૈન્યૈસ્સેનાન્તરોદગ્ર ધ્વજરાજૈર્વિરાજિતામ્। વિમાનૈશ્ચાદ્ભુતાકારૈશ્ચલિતામલચામરૈઃ
સેના ઊંચા ધ્વજોથી શોભતી હતી, અદ્ભુત રૂપવાળી રથો અને ચમકતા સફેદ ચામરાથી શણગારેલી વિમાનો સાથે તેજસ્વી લાગતી હતી.
વિભૂષણપિનદ્ધાં ચ કિન્નરોદ્ગીતનાદિતામ્। નાના નાકતરૂત્ફુલ્લ કુસુમાપીડધારિણીમ્
એ સેના ગહણ આભૂષણોથી શણગારેલી, કિન્નરગીતોથી ગુંજી ઉઠેલી અને વિવિધ સ્વર્ગીય ફૂલોની વણાવેલી વણમાલાથી શોભાયમાન હતી.
વિશોકાસ્ત્રપરિસ્ફાર ચર્મનિર્મલદર્શિનીં। વિદ્યુત્પુષ્ટદ્યુતિધરાં નાનાવાદ્યવિનાદિતામ્
તેને સેના દેખાઈ, જે દુઃખથી મુક્ત, વીજળી જેવી તેજસ્વી, ચમકતા ઢાલોવાળી અને અનેક વાદ્યોના નાદથી ગુંજી રહી હતી.
સેનાં નાકસદાં દૈત્યઃ પ્રાસાદસ્થો વ્યલોકયત્। સચિંતયામાસ તદા કિંચિદ્વિભ્રાંતમાનસઃ
પાલેસમાંથી દૈત્યએ દેવતાઓની સેના જોઈ; ત્યારે તેનું મન થોડું ગભરાઈ ગયું અને તે વિચારવા લાગ્યો.
અપૂર્વઃ કો ભવેદ્યોદ્ધા યો મયા ન વિનિર્જિતઃ। તતશ્ચિંતાકુલો દૈત્યઃ શુશ્રાવ કટુકાક્ષરમ્। સિદ્ધવંદિભિરુદ્ઘુષ્ટમિદં હૃદયદારુણમ્
'આવો કયો નવો યુદ્ધવીર છે, જેને હું હજી સુધી હરાવી શક્યો નથી?' એવા વિચારોમાં ગરકાવ દૈત્યએ સિદ્ધ ગાયકોએ ઉચ્ચારેલા કઠોર અને હૃદયને ચીરી નાખે એવા શબ્દો સાંભળ્યા.
જયાતુલશક્તિદીધિતિપંજરભુજદંડપ્રચંડતર। રભસસુરવદનકુમુદવિકાસનવિલાસનેત્ર કુમારવર
જય હો એ અદ્વિતીય શક્તિશાળી, જેઓના તેજસ્વી ભુજાઓ વજ્ર જેવા છે, અને જેમની આંખો ઉત્સાહી દેવતાઓના ખીલેલા ચહેરા જોઈ આનંદિત થાય છે—કુમારને જય હો!
જય દિતિજકુલમહોદધિ બડવાનલ મધુરમયૂરરથ સુરમકુટ કોટિ કુંચિત ચરણ નખાંકુર મહાસેન
જય હો મહાસેન, જે દૈત્યકુળના મહાસાગરમાં અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત છે, મયૂરના મીઠા રથ પર આરૂઢ છે અને જેમના પગના નખ પર અસંખ્ય દેવતાઓના મકુટ વંદન કરે છે!
જય ચલિતલલિત ચૂડાકલાપનવવિમલકમલ। દંડકાંત દૈત્યેશવંશ દુઃસહ દાવાનલ
જય હો, જેમનું શિખરમણિ હલકે હલકે લહેરાય છે, નવી કમળ જેવી શુદ્ધ છે, દંડકાવનના પ્રિય અને દૈત્યરાજના વંશ માટે દુષ્કર અગ્નિ સમાન છે!
જય વિશાખવિભોજય બાલસપ્તવાસર ભુવનાલિશોકશમન જય સકલલોક દિતિસુતધુરંધરનાશક સ્કંદ
જય હો, હે વિશાખ, સાત દિવસના બાળ સ્વરૂપે, ત્રણેય લોકના દુઃખ હરણાર, અને જય હો સ્કંદ, જે તમામ દૈત્યરાજાઓનો નાશ કરે છે!
શ્રુત્વૈતત્તારકઃ સર્વમુદ્ઘુષ્ટં દેવવંદિભિઃ। સસ્માર બ્રહ્મણો વાક્યં વધં બાલાદુપસ્થિતં
આ બધું દેવગાનોએ જાહેર કર્યું ત્યારે તારકાસુરે બ્રહ્માજીના વચન અને બાળકના હાથેથી થનારી પોતાની મરણયાત્રા યાદ કરી.
સ્મૃત્વા ધર્મૌઘવિધ્વંસી સદા વીરપદાનુગઃ। મંદિરાન્નિર્જગામાશુ શોકગ્રસ્તેન ચેતસા
ધર્મનો નાશક અને હંમેશા વીરપંથનો અનુયાયી એવા તારકાસુરે દુઃખથી ભરેલા મનથી તરત જ મહેલ છોડ્યો.
કાલનેમિમુખા દૈત્યાઃ સંત્રસ્તા ભ્રાંતચેતસઃ। સ્વેષ્વનીકેષુ ચ તદા ત્વરા વિસ્મિતચેતસઃ
કાલનેમિ સહિતના દૈત્યો ભયભીત અને ગભરાયેલા હતા; પોતાના સેના વચ્ચે પણ તેઓ હડબડાઈને આશ્ચર્યચકિત અને ચિંતિત હતા.
હિરણ્યકશિપુઃ પ્રાહ દાનવાનાં ધુરંધરઃ। ત્રપાકરં ભવેન્મહ્યં બાલસ્યાસ્ય પલાયનમ્
દૈત્યોના મુખ્ય હિરણ્યકશિપુએ કહ્યું: 'આ બાળક ભાગી જાય તો એ મારા માટે શરમજનક છે.'
યદ્યહં હંતવે યામિ સોપિ વૈ કમલાશ્રિતઃ। હત્વાહં બાલકં ચૈનં દુઃસ્પર્શઃ સ્યામકારણં
'હું એને મારવા જાઉં તો એ લક્ષ્મીદેવીના આશ્રયમાં છે; અને જો હું આ બાળકને મારી નાખું તો હું નિષ્ફળ કારણસર અસ્પૃશ્ય બની જઇશ.'
યાત ધાવત ગૃહ્ણીત યોજયધ્વં વરૂથિનીમ્। કુમારં તારકો દૃષ્ટ્વા બભાષે ભીષણાકૃતિઃ
'જાઓ, દોડો, પકડો એને! સેના તૈયાર કરો!' ત્યારે ભયાનક દેખાવ ધરાવતો તારકાસુર બાળકને જોઈને બોલ્યો.
કિં બાલ યોદ્ધુકામોસિ ક્રીડકંદુકલીલયા। યેનાતપો નિસૃષ્ટસ્તે સત્સંગરવિભાષક
'શુ કેમ, બાળક, તું યુદ્ધ કરવા ઈચ્છે છે? શું તને આ રમકડું લાગે છે? કોણે તને મોકલ્યો છે, હે સજ્જન સભામાં બોલનાર?'
બાલત્વાદથ તે બુદ્ધિરેવં સ્વલ્પાર્થદર્શિની। કુમારોપિ તમગ્રસ્થં બભાષે હર્ષવત્તમં
'બાળપણને કારણે તારી સમજણ માત્ર નાનાં કામ સુધી જ મર્યાદિત છે.' તેમ છતાં, બાળક એના સામે આનંદપૂર્વક બોલ્યો.
શૃણુ તારક શાસ્ત્રાર્થ ઇહ નૈવ નિરૂપ્યતે। શસ્ત્રૈરર્થા ન દૃશ્યંતે સમરે નિર્ભરં ભયે
'શાંભળ તારકાસુર, અહીં શાસ્ત્રનો અર્થ નક્કી થતો નથી; યુદ્ધમાં તો શસ્ત્રોથી અર્થ દેખાતો નથી, ખાસ કરીને ભારે ભયમાં.'
શિશુત્વં માવમંસ્થા મે શિશુઃ કષ્ટો ભુજંગમઃ। દુષ્પ્રેક્ષો ભાસ્કરો બાલસ્તથાહં દુર્જયઃ શિશુઃ
'મારાં બાળપણને નાની વાત ન ગણ; નાનકડો સાપ પણ ભયંકર હોય છે, નાનો સૂર્ય પણ જોઈ શકાયો નથી, એ જ રીતે હું બાળક છું પણ અપરાજેય છું.'
અલ્પાક્ષરો ન મંત્રઃ કિં સસ્ફુરો દૈત્ય દૃશ્યતે। કુમારે પ્રોક્તવત્યેવં દૈત્યશ્ચિક્ષેપ મુદ્ગરં
'મંત્ર થોડા અક્ષરનો હોય તો પણ, દૈત્ય, એમાં શક્તિ જોવા મળે છે.' બાળક આવું બોલતાં દૈત્યએ મુગદગર ફેંકી દીધો.
કુમારસ્તં નિરાસોગ્રં ચક્રેણામોઘવર્ચસા। તતશ્ચિક્ષેપ દૈત્યેંદ્રો ભિંદિપાલમયોમયં
બાળકે પોતાની અખૂટ તેજસ્વિતાથી એ ભયાનક શસ્ત્રને ચક્રથી પરાવૃત્ત કર્યું; પછી દૈત્યોના રાજાએ લોખંડની ગદા ફેંકી.
કરેણ તં ચ જગ્રાહ કાર્તિકેયોમરારિહા। ગદાં મુમોચ દૈત્યાય સમુત્થાય ખરસ્વનામ્
કાર્તિકેયે એ ગદાને હાથથી પકડી લીધી અને ઊભો રહીને ગર્જન કરતી ગદા દૈત્ય પર ફેંકી.
તયા હતસ્તતો દૈત્યશ્ચકમ્પેચલરાડિવ। મેને ચ દુર્જયં દૈત્યસ્તદાબાલં સુદુઃસહં
એ ગદાથી ઘાયલ થયેલો દૈત્ય પર્વતના રાજા જેવી કંપી ઉઠ્યો; અને એ સમયે દૈત્યએ બાળકને ખરેખર અપરાજેય અને અતિભયંકર માન્યો.
ચિંતયામાસ બુદ્ધ્યા વૈ પ્રાપ્તઃ કાલો ન સંશયઃ। કંપિતં ચ સમાલોક્ય કાલનેમિ પુરોગમાઃ
એ દૈત્યએ મનમાં વિચાર્યું: 'હવે તો મારો સમય આવી ગયો છે.' અને કંપતા જોઈને કાલનેમિ સહિતના દૈત્યો—
સર્વે દેત્યૈશ્વરા જઘ્નુઃ કુમારં રણદારુણં। સ તૈઃ પ્રહારૈરસ્પૃષ્ટસ્તથા ક્લૈશૈર્મહાદ્યુતિઃ1.44.
બધા દૈત્યોના નેતાઓએ ભયાનક યુદ્ધમાં બાળક પર હુમલો કર્યો; પણ તેમના પ્રહાર અને પીડાથી એ તેજસ્વી બાળક અસ્પર્શિત રહ્યો.
સ બાલો બલિભિર્વેગૈરયુધ્યદ્દાનવૈ રણે। રણશૌણ્ડાશ્ચ દૈત્યેંદ્રા પુઃનર્જઘ્નુઃ શિલીમુખૈઃ
એ બાળકે શક્તિશાળી દૈત્યો સામે જોરદાર યુદ્ધ કર્યું; અને યુદ્ધકુશળ દૈત્યરાજાઓએ ફરીથી તીરો વડે એ પર પ્રહાર કર્યો.
કુમારં સમરે દૈત્યા બલિનો દેવકંટકાઃ। કુમારસ્ય વ્યથા નાભૂદ્દૈત્યાસ્ત્રનિહતસ્ય તુ
દેવતાઓના દુશ્મન એવા શક્તિશાળી દૈત્યો યુદ્ધમાં બાળક પર તૂટ્યા; પણ દૈત્યોના શસ્ત્રોથી ઘાયલ થયા છતાં બાળકને કોઈ દુઃખ થયું નહીં.