દદુર્મુદિતચેતસ્કાઃ સ્કંદાયાદિત્યવર્ચસે। જાનુભ્યામવનૌ સ્થિત્વા સુરસંઘાસ્તમસ્તુવન્
સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતા આનંદિત હૃદયવાળા દેવોએ સ્કંદને આ બધું આપ્યું; પછી, જમીન પર ઘૂંટણે બેસી, દેવમંડળીએ તેની સ્તુતિ કરી.
સ્તોત્રેણાનેન વરદં ષણ્મુખં મુખ્યશઃ સુરાઃ। દેવા ઊચુઃ-। નમઃ કુમારાય મહાપ્રભાય સ્કંદાય ચાસ્કંદિતદાનવાય
મુખ્ય દેવોએ આ સ્તોત્રથી વરદાન આપનાર ષણ્મુખની સ્તુતિ કરી: દેવોએ કહ્યું: 'મહાપ્રભા કુમારને, દૈત્યોને વિનાશ કરનાર સ્કંદને નમસ્કાર.'
નવાર્કબિંબપ્રતિમપ્રભાવ નમોસ્તુ ગુહ્યાય ગુહાય તુભ્યમ્। નમોસ્તુ તે લોકભયાપહાય નમોસ્તુ તે લોકકૃપાપરાય
'નવા ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી પ્રતિમા ધરાવનારને નમસ્કાર; ગુપ્ત અને ગુહા સ્વરૂપે રહેનારને નમસ્કાર; જગતના ભય દૂર કરનારને નમસ્કાર; જગત પર અપરંપાર કૃપા ધરાવનારને નમસ્કાર.'
નમો વિશાલામલલોચનાય નમો વિશાખાય મહાવ્રતાય। નમો નમસ્તેસ્તુ રણોત્કટાય નમો મયૂરોજ્જ્વલવાહનાય
'વિશાળ અને નિર્મળ આંખો ધરાવનારને નમસ્કાર; વિશાખા, મહાવ્રતધારીને નમસ્કાર; યુદ્ધમાં ભયાનક એવા તમને વારંવાર નમસ્કાર; તેજસ્વી મોર પર સવાર એવા તમને નમસ્કાર.'
નમોસ્તુ કેયૂરધરાય તુભ્યં નમો ધૃતોદગ્રપતાકિને તે। નમઃ પ્રભાવપ્રણતાય તેસ્તુ નમોઽસ્તુ ઘંટાધરધૈર્યશાલિને
'કંકણ ધારણ કરનારને નમસ્કાર; ઊંચી ધ્વજાવાળા તમને નમસ્કાર; તમારી મહિમાને વંદન કરનારાઓને આશ્રય આપનારને નમસ્કાર; ઘંટા ધારણ કરીને ધીરજ ધરાવનારને નમસ્કાર.'
કુમાર ઉવાચ-। કં વઃ કામં પ્રયચ્છામિ ભવંતો બ્રૂતનિર્વૃતાઃ। યદ્યપ્ય સાધ્યં કૃત્યં નો હૃદયે ચિંતિતં ચિરમ્
કુમારે કહ્યું: 'તમને કયો વર આપું? નિર્ભય થઈને કહો. જો કામ કઠિન હોય તો પણ, તે મારા મનમાં ઘણાં સમયથી વિચારી લીધું છે.'
ઇત્યુક્તાસ્તુ સુરાસ્તેન પ્રોચુઃ પ્રણતમૌલયઃ। સર્વ એવ મહાત્માનં ગુહં મુદિતમાનસાઃ
આ રીતે તેના દ્વારા પૂછાતા, બધા દેવોએ માથું ઝુકાવી આનંદભેર મનથી મહાત્મા ગુહાને કહ્યું.
દૈત્યેંદ્રસ્તારકો નામ સર્વામરકુલાંતકૃત્। બલવાન્દુર્જયસ્તીક્ષ્ણો દુરાચારોતિકોપનઃ
એક દૈત્યરાજ તારક નામે છે, જે સર્વે અમરકુળનો વિનાશક છે; તે બળવાન, અજેય, તીખો, દુશ્ચરિત્ર અને અત્યંત ક્રોધી છે.
તમેવ જહિ દુર્ધર્ષં દૈત્યં સર્વવિનાશનમ્। ઉપસ્થિતઃ કૃત્યશેષો હ્યસ્માકં ચ ભયાવહઃ
એ દુર્જય અને સર્વનાશક દૈત્યને તું સંહાર; એ અમારો બાકી રહેલો કાર્ય અને ભયનું કારણ છે.
હિરણ્યકશિપુશ્ચોગ્રો હ્યવધ્યો દેવતાગણૈઃ। યજ્ઞઘ્નઃ પાપકર્મા વૈ યેન બ્રહ્માપિ તાપિતઃ
અને હિરણ્યકશિપુ નામે એક ઉગ્ર દૈત્ય છે, જે દેવતાઓથી અજય છે, યજ્ઞનો વિનાશક, પાપી કર્મો કરનાર અને બ્રહ્માને પણ પીડા આપનાર છે.
એતૌ હરસ્વ ભદ્રં તે તાવકં ચ મહાબલમ્। એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા સર્વામરપદાનુગઃ
આ બંનેનો નાશ કર અને તને શુભતા તથા મહાબળ પ્રાપ્ત થાય. આમ કહેતાં, તેણે 'તેમ જ' કહી, સર્વે દેવતાઓ સાથે આગળ વધ્યો.
જગામ જગતાંનાથસ્તૂયમાનોમરેશ્વરૈઃ। તારકસ્ય વધાર્થાય જગતાં કંટકસ્ય ચ
જગતના સ્વામી, દેવેશ્વરો દ્વારા સ્તુતિ પામતા, તારક અને જગતના કંટકના સંહાર માટે ગયા.
તતશ્ચ પ્રેષયામાસ શક્રો ગૂઢસમાશ્રયઃ। દૂતં દાનવસિંહસ્ય પરુષાક્ષરવાદિનમ્
પછી ઇન્દ્રે ગુપ્ત રહીને, દૈત્યસિંહ પાસે કઠોર વચન બોલનાર દૂત મોકલ્યો.
સ તુ ગત્વાબ્રવીદ્દૈત્યમભયો ભીમદર્શનમ્। દૂત ઉવાચ। શક્રસ્ત્વામાહ દેવેશો દૈત્યકેતું દિવસ્પતિઃ
એ દૂત ત્યાં જઈ ભયજનક દૈત્યને મળ્યો અને કહ્યું: 'દેવોના સ્વામી ઇન્દ્ર, દૈત્યોના ધ્વજ અને સ્વર્ગના સ્વામી, તને સંદેશ આપે છે.'
તારકાસુર તચ્છક્ત્યા ઘટયસ્વ યથેચ્છયા। યજ્જગજ્જ્વલનોદ્દીપ્તં કિલ્બિષં ચ ત્વયા કૃતમ્
તારકાસુર, તારી એ શક્તિથી તારે જે ઈચ્છા હોય તે કરી લે; દુનિયામાં જે પાપ તું ફેલાવ્યું છે અને જે અગ્નિની જેમ પ્રજ્વલિત થયું છે, એ બધું તારી જ કરામત છે.
તસ્યાહં સાદકસ્તેદ્ય રાજાસ્મિ ભુવનત્રયે। શ્રુત્વૈતદદ્ભુતં વાક્યં કોપસંરક્તલોચનઃ
એના કારણે, આજે હું ત્રણેય લોકનો રાજા બન્યો છું અને મારું કાર્ય પૂરું થયું છે; આ અદ્ભુત વચન સાંભળીને તે ગુસ્સાથી આંખે લાલ થયો.
ઉવાચ દૂતં દુષ્ટાત્મા નષ્ટપ્રાયવિભૂતિકઃ। તારક ઉવાચ-। દૃષ્ટં તે પૌરુષં શક્ર શતશોથ મહારણે
દુષ્ટ હૃદય ધરાવતો અને પોતાની મહિમા લગભગ ગુમાવેલો તારે દૂતને કહ્યું: તારકાએ કહ્યું— 'હે ઇન્દ્ર, મહાન યુદ્ધમાં હું તારો પરાક્રમ અનેકવાર જોઈ ચૂક્યો છું.'
નિસ્ત્રપત્વાન્ન તે શાંતિર્વિદ્યતે શક્ર દુર્મતે। એવમુક્તે ગતે દૂતે ચિંતયામાસ દાનવઃ
'હે દુર્મતિ ઇન્દ્ર, તારી ચંચળતાને કારણે તને ક્યારેય શાંતિ મળવાની નથી.' આમ કહીને દૂત ચાલ્યો ગયો ત્યારે દાનવ વિચારોમાં પડી ગયો.
નાલબ્ધસંશ્રયઃ શક્રો વક્તુમેવમિહાર્હતિ। જાતઃ સ્કંદોધુના શક્રાજ્જ્ઞાયતે સમુપાશ્રયાત્
'ઇન્દ્રને કોઈ આશરો ન હોય તો એ અહીં આવીને આવું બોલી જ ન શકે; હવે તો સ્કંદના કારણે ઇન્દ્રને આધાર મળ્યો છે, એ તેની નિડરતા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે.'
નિમિત્તૌઘાંસ્તદા દુષ્ટાન્સોપશ્યન્નાશવેદિનઃ। પાંસુવર્ષમસૃક્પાતં ગગનાદવનીતલે
પછી તેણે અનેક અશુભ સંકેતો જોયા, જે વિનાશનું સૂચન કરતા હતા: આકાશમાંથી ધરતી પર ધૂળ અને લોહીનું વરસાદ પડતું હતું.
વામનેત્રપ્રકંપં ચ વક્ત્રશોષં મનોમયમ્। સ્વકાનાં વક્ત્રપદ્માનાં મ્લાનતાં ચ વ્યલોકયત્
તેને પોતાની પ્રજાના ચહેરા કમળ જેવા મલિન દેખાયા, આંખોમાં કંપન અને ચિંતાથી મોઢું સુકાઈ ગયું હતું.
દુષ્ટાંશ્ચ પ્રાણિનો રૌદ્રાન્સોપશ્યદ્દુષ્ટવાદિનઃ। તદચિંત્યૈવ દિતિજો ન્યસ્તચિત્તોભવત્ક્ષણાત્
તેને દુષ્ટ અને ભયાનક પ્રાણીઓ દેખાયા, જે ખરાબ વાતો બોલતા હતા; એ જોઈને દિતિના પુત્રનું મન એક ક્ષણમાં જ તૂટી ગયું.
યાવદ્ગજઘટાઘંટા ઘનત્કારરવોત્કટામ્। તદ્વત્તુરંગસંઘાતહેષોત્સાહવિભૂષિતામ્
એ વચ્ચે, હાથીની ટોળીઓની ઘંટીઓના ગજ્જન અને ઘોડાઓના ઉછળતા હિંચકારથી આખું میدان ગુંજી ઉઠ્યું.
સૈન્યૈસ્સેનાન્તરોદગ્ર ધ્વજરાજૈર્વિરાજિતામ્। વિમાનૈશ્ચાદ્ભુતાકારૈશ્ચલિતામલચામરૈઃ
સેના ઊંચા ધ્વજોથી શોભતી હતી, અદ્ભુત રૂપવાળી રથો અને ચમકતા સફેદ ચામરાથી શણગારેલી વિમાનો સાથે તેજસ્વી લાગતી હતી.
વિભૂષણપિનદ્ધાં ચ કિન્નરોદ્ગીતનાદિતામ્। નાના નાકતરૂત્ફુલ્લ કુસુમાપીડધારિણીમ્
એ સેના ગહણ આભૂષણોથી શણગારેલી, કિન્નરગીતોથી ગુંજી ઉઠેલી અને વિવિધ સ્વર્ગીય ફૂલોની વણાવેલી વણમાલાથી શોભાયમાન હતી.
વિશોકાસ્ત્રપરિસ્ફાર ચર્મનિર્મલદર્શિનીં। વિદ્યુત્પુષ્ટદ્યુતિધરાં નાનાવાદ્યવિનાદિતામ્
તેને સેના દેખાઈ, જે દુઃખથી મુક્ત, વીજળી જેવી તેજસ્વી, ચમકતા ઢાલોવાળી અને અનેક વાદ્યોના નાદથી ગુંજી રહી હતી.
સેનાં નાકસદાં દૈત્યઃ પ્રાસાદસ્થો વ્યલોકયત્। સચિંતયામાસ તદા કિંચિદ્વિભ્રાંતમાનસઃ
પાલેસમાંથી દૈત્યએ દેવતાઓની સેના જોઈ; ત્યારે તેનું મન થોડું ગભરાઈ ગયું અને તે વિચારવા લાગ્યો.
અપૂર્વઃ કો ભવેદ્યોદ્ધા યો મયા ન વિનિર્જિતઃ। તતશ્ચિંતાકુલો દૈત્યઃ શુશ્રાવ કટુકાક્ષરમ્। સિદ્ધવંદિભિરુદ્ઘુષ્ટમિદં હૃદયદારુણમ્
'આવો કયો નવો યુદ્ધવીર છે, જેને હું હજી સુધી હરાવી શક્યો નથી?' એવા વિચારોમાં ગરકાવ દૈત્યએ સિદ્ધ ગાયકોએ ઉચ્ચારેલા કઠોર અને હૃદયને ચીરી નાખે એવા શબ્દો સાંભળ્યા.
જયાતુલશક્તિદીધિતિપંજરભુજદંડપ્રચંડતર। રભસસુરવદનકુમુદવિકાસનવિલાસનેત્ર કુમારવર
જય હો એ અદ્વિતીય શક્તિશાળી, જેઓના તેજસ્વી ભુજાઓ વજ્ર જેવા છે, અને જેમની આંખો ઉત્સાહી દેવતાઓના ખીલેલા ચહેરા જોઈ આનંદિત થાય છે—કુમારને જય હો!
જય દિતિજકુલમહોદધિ બડવાનલ મધુરમયૂરરથ સુરમકુટ કોટિ કુંચિત ચરણ નખાંકુર મહાસેન
જય હો મહાસેન, જે દૈત્યકુળના મહાસાગરમાં અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત છે, મયૂરના મીઠા રથ પર આરૂઢ છે અને જેમના પગના નખ પર અસંખ્ય દેવતાઓના મકુટ વંદન કરે છે!