પ્રવિશ્ય પક્ષિરંધ્રેણ શુકરૂપી હુતાશનઃ। દદર્શ શયને સર્વં રતૌ ગિરિજયા સહ
પક્ષીની છિદ્રમાંથી, શુકરરૂપે, અગ્નિ પ્રવેશી, શિવને ગિરિજાની સાથે પ્રેમમાં શયન કરતા જોઈ લીધું.
દદર્શ તં ચ દેવેશો હુતાશં શુકરૂપિણં। તમુવાચ મહાદેવઃ કિંચિત્કોપસમન્વિતઃ
દેવોના સ્વામી શિવે, શુકરરૂપે આવેલા અગ્નિને જોયા અને થોડા ક્રોધ સાથે મહાદેવે તેને કહ્યું.
શર્વ ઉવાચ। નિષિક્તમર્ધં દેવ્યાં મે વીર્યં ચ શુકવિગ્રહ। લજ્જયા વિરતિશ્ચાસ્ય ત્વમર્ધં પિબ પાવક
શિવ કહે છે: 'મારું અર્ધ વિર્ય દેવીમાં સ્થિત થયું છે, બાકીનું શુકરરૂપે છે; લાજને કારણે તે રોકાઈ છે; હે પાવક, તું બાકીનું પી લે.'
યસ્માત્તુ ત્વત્કૃતે વિઘ્નં તસ્માત્ત્વય્યુપપદ્યતે। ઇત્યુક્તઃ પ્રાઞ્જલિર્વહ્નિરપિબદ્વીર્યમાહિતં
'તારા કારણે વિઘ્ન આવ્યો છે, તેથી હવે તે તને મળ્યો છે.' એમ કહી, અગ્નિએ હાથ જોડીને, તે શક્તિશાળી વિર્ય પી લીધું.
તેનાપ્લુતાસ્તતો દેવાસ્તન્મુખા ઋભવો યતઃ। વિપાટ્ય જઠરં તેષાં વીર્યં માહેશ્વરં તતઃ
તેના કારણે, દેવો એથી ભરાઈ ગયા અને તેમના મુખમાંથી ઋભુઓ ઉત્પન્ન થયા; તેમના પેટ ફાટીને મહેશ્વરનું વિર્ય બહાર આવ્યું.
નિષ્ક્રાંતં તપ્તહેમાભં વિતતે શંકરાશ્રમે। તસ્મિન્સરો મહજ્જાતં વિમલં બહુયોજનં
તે તપ્ત સોનાની જેમ તેજસ્વી બહાર આવ્યું અને શંકરના વિશાળ આશ્રમમાં, અનેક યોજન જેટલું વિશાળ, શુદ્ધ સરોવર સર્જાયું.
પ્રોત્ફુલ્લહેમકમલં નાનાવિહગનાદિતમ્। તચ્છ્રુત્વા તુ સરો દેવી જાતં હેમમહાંબુજમ્
તે સરોવર, ફૂલેલા સોનાના કમળોથી ભરેલું અને અનેક પક્ષીઓના અવાજથી ગુંજી રહ્યું હતું; એ સાંભળીને દેવીને ખબર પડી કે ત્યાં મહાન સોનાનું કમળ જન્મ્યું છે.
જગામ કૌતુકાવિષ્ટા તત્સરઃ કનકાંબુજમ્। તત્ર કૃત્વા જલક્રીડાં તદબ્જકૃતશેખરા
કૌતુકથી ભરાઈ, દેવી એ સોનાના કમળવાળું સરોવર જોવા ગઈ; ત્યાં તેણે જલક્રીડા કરી અને એ કમળોથી શેખર બનાવ્યું.
ઉપવિષ્ટા તતસ્તસ્ય તીરે દેવી સખીવૃતા। પાતુકામા ચ તત્તોયં સ્વાદુનિર્મલપંકજમ્
પછી, દેવી પોતાની સખીઓ સાથે તટ પર બેઠી હતી. તેને એ મીઠું, શુદ્ધ અને કમળથી ભરેલું પાણી પીવાની ઇચ્છા થઈ.
અપશ્યત્કૃત્તિકાસ્તાસ્સ ષડર્કદ્યુતિસન્નિભાઃ। પદ્મપત્રે તુ તદ્વારિ ગૃહીત્વા પ્રસ્થિતા ગૃહમ્
ત્યાં તેણે છ કૃત્તિકા જોઈ, જે સૂર્યની કિરણો જેવી તેજસ્વી હતી. કમળના પાંદડામાંથી એ પાણી લઈને, દેવી ઘર તરફ ચાલવા લાગી.
હર્ષાત્સોવાચ પાસ્યામિ પદ્મપત્રે સ્થિતં પયઃ। તતઃસ્તા ઊચુરખિલાઃ કૃત્તિકા હિમશૈલજામ્
દેવી આનંદથી બોલી, "હું કમળના પાંદડામાં રહેલું પાણી પીશ." ત્યારે બધી કૃત્તિકાઓએ હિમાલયની દીકરીને કહ્યું.
કૃત્તિકા ઊચુઃ-। દાસ્યામો દયિતે ગર્ભે સંભૂતો યો ભવિષ્યતિ। સોસ્માકમપિ પુત્રઃ સ્યાદસ્મત્ત્રાતા ચ વૃત્તિમાન્
કૃત્તિકાઓએ કહ્યું: "પ્રિયે, તારા ગર્ભમાંથી જે જન્મશે, એ અમારો પણ પુત્ર બનશે અને અમને રક્ષે એવી સારા સ્વભાવવાળો હશે."
ત્રિષુ લોકેષુ વિખ્યાતઃ સર્વેષ્વપિ શુભાનને। ઇત્યુક્તોવાચ ગિરિજા કથં મદ્ગાત્રસંભવૈઃ
"ત્રણે લોકમાં એ પ્રસિદ્ધ થશે, ઓ શુભ મુખવાળી!" એમ સાંભળીને ગિરિજાએ પૂછ્યું, "મારા શરીરમાંથી જન્મેલો પુત્ર તમારો કેવી રીતે બની શકે?"
સર્વૈરવયવૈર્યુક્તો ભવતીભ્યઃ સુતો ભવેત્। તતસ્તાં કૃત્તિકા ઊચુર્વિધાસ્યામોસ્ય વૈ વયમ્
"શરીરના બધા અંગો સાથે, એ પુત્ર તમારો પણ બની શકે?" ત્યારે કૃત્તિકાઓએ કહ્યું, "અમે એ રીતે વ્યવસ્થા કરીશું."
ઉત્તમાન્યુત્તમાંગાનિ યદ્યેવં તુ ભવિષ્યતિ। ઉક્તા વૈ શૈલજા પ્રાહ ભવત્વેવમનિંદિતાઃ
"જો એવું હોય, તો શ્રેષ્ઠ અંગો શ્રેષ્ઠમાં જ રહે," શૈલજાએ કહ્યું, "એવું જ રહે, કોઈ દોષ ન આવે."
તતસ્તુ હર્ષસંપૂર્ણા પદ્મપત્રસ્થિતં પયઃ। તસ્યૈ દદુસ્તયા ચાપિ તત્પીતં ક્રમશો જલમ્
પછી, આનંદથી ભરેલી કૃત્તિકાઓએ કમળના પાંદડામાં રહેલું પાણી દેવીને આપ્યું. તેણે એ પાણી ધીમે-ધીમે પીવું શરૂ કર્યું.
પીતે તુ સલિલે ચૈવ તસ્મિન્નેવ ક્ષણે વરઃ। વિપાટ્ય દેવ્યાશ્ચ તતો દક્ષિણં કુક્ષિમુદ્ગતઃ
પાણી પીતા જ, એ જ ક્ષણે એક અદભુત ઘટના થઈ; દેવીના જમણા બાજુમાંથી એક આશ્ચર્યજનક વર પ્રગટ થયો.
નિશ્ચક્રામાદ્ભુતો બાલો રોગશોકવિનાશનઃ। પ્રભાકરકરવ્રાત પ્રકારપ્રકરપ્રભુઃ
અદભુત બાળક બહાર આવ્યો, જે રોગ અને દુઃખનો નાશક હતો, સૂર્યની કિરણોની જેમ તેજસ્વી અને પ્રકાશના સમૂહનો સ્વામી હતો.
ગૃહીતનિર્મલોદગ્ર શક્તિશૂલાંકુશોનલઃ। દીપ્તો મારયિતું દૈત્યાનુત્થિતઃ કનકચ્છવિઃ
એ બાળક પાસે શુદ્ધ અને ઊંચા હથિયારો હતા – ભાલા, ત્રિશૂલ, અંકુશ અને અગ્નિ; એ ચમકતો, દૈતોનો નાશ કરવા ઊભો થયો અને તેની કાંતિ સોનાની જેવી હતી.
એતસ્માત્કારણાદેવ કુમારશ્ચાપિ સોભવત્। વામં વિદાર્ય નિષ્ક્રાંતસ્તતો દેવ્યાઃ પુનઃ શિશુઃ
આ કારણથી કુમાર જન્મ્યો; પછી દેવીના ડાબા બાજુમાંથી બીજું બાળક બહાર આવ્યું.
સ્કંદોથ વદનાદ્વહ્નેઃ શુભ્રાત્ષડ્વદનોરિહા। કૃત્તિકાસલિલાદેવ શાખાભિઃ સવિશેષતઃ
સ્કંદ, અગ્નિના મુખમાંથી, શુદ્ધ અને અહીં છ મુખવાળો, ખાસ કરીને કૃત્તિકાઓના પાણીમાંથી, શાખાઓ સાથે પ્રગટ થયો.
શાખાઃ શિવાઃ સમાખ્યાતાઃ ષટ્સુવક્ત્રેષુ વિસ્તૃતાઃ। યતસ્તતો વિશાખોસૌ ખ્યાતો લોકેષુ ષણ્મુખઃ
એ શાખાઓ શુભ કહેવાય છે, છ મુખમાં ફેલાયેલી છે; તેથી એ વિશ્વમાં વિશાખ અને શણ્મુખા તરીકે જાણીતો છે.
સ્કંદો વિશાખઃ ષડ્વક્ત્રઃ કાર્તિકેયશ્ચ વિશ્રુતઃ। પક્ષે ચૈત્રસ્ય બહુલે પંચદશ્યાં મહાબલૌ
સ્કંદ, વિશાખ, છ મુખવાળો અને કાર્તિકેય – એ પ્રસિદ્ધ છે; ચૈત્રના કૃષ્ણપક્ષની પંદરમીના દિવસે એ મહાબલવાન જન્મ્યા.
સંભૂતાવર્કસદૃશૌ વિશાલે શરકાનને। સિતે પક્ષે તુ પંચમ્યાં તથૈતૌ પાવકાનલૌ
એ બંને સૂર્ય જેવા, વિશાળ બાંસના જંગલમાં જન્મ્યા; અને શુક્લપક્ષની પાંચમીના દિવસે, એ અગ્નિથી જન્મેલા બંને તેજસ્વી થયા.
બાલકાભ્યાં ચકારૈકં સંધ્યાયામેવ ભૂતયે। તસ્યામેવ તતઃ ષષ્ઠ્યામભિષિક્તો ગુહઃ પ્રભુઃ
બન્ને બાળકો સાથે, સંધ્યા સમયે એક રૂપ બનાવ્યું, અને છઠ્ઠા દિવસે ગુહા ભગવાનનો અભિષેક થયો.
સર્વૈરમરસંઘાતૈર્બ્રહ્મોપેંદ્રેંદ્ર ભાસ્કરૈઃ। ગંધમાલ્યૈઃ શુભૈર્ધૂપૈસ્તથા ક્રીડનકૈરપિ
બ્રહ્મા, ઉપેન્દ્ર, ઇન્દ્ર અને ભાસ્કર સહિત બધા દેવતાઓએ સુગંધિત ફૂલમાળાઓ, શુભ ધૂપ અને રમકડાંથી પૂજન કર્યું.
છત્રૈશ્ચામરજાલૈશ્ચ ભૂષણૈશ્ચ વિલેપનૈઃ। અભિષિક્તો વિધાનેન યથાવત્ષણ્મુખઃ પ્રભુઃ
છત્ર, ચામર, હાર, આભૂષણ અને સુગંધિત તેલથી યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે, જેમ છમુખવાળો મહાન પ્રભુ અભિષેક પામે છે, તેમ તેને અભિષેક કરવામાં આવ્યો.
સુતામસ્મૈ દદૌ શક્રો દેવસેનેતિ વિશ્રુતામ્। પત્ન્યર્થં દેવદેવેશો દદૌ વિષ્ણુરથાયુધમ્1.44.
ઇન્દ્રે પોતાની દીકરી દેવસેના, જે સર્વેમાં પ્રસિદ્ધ હતી, તેને પત્ની તરીકે આપી; અને દેવોના દેવ શ્રીવિષ્ણુએ તેને દિવ્ય શસ્ત્ર આપ્યું.
યક્ષાણાં દશલક્ષાણિ દદાવસ્ય ધનાધિપઃ। દદૌ હુતાશનસ્તેજો દદૌ વાયુશ્ચ વાહનમ્
કુબેરે તેને એક લાખ યક્ષો આપ્યા; અગ્નિદેવે પોતાનું તેજ આપ્યું અને વાયુદેવે વાહન આપ્યું.
દદૌ ક્રીડનકં ત્વષ્ટા કુક્કુટં કામરૂપિણમ્। એવં સુરાસ્તુ તે સર્વે પરિવારમનન્તકમ્
તવષ્ટાએ રમવા માટે રૂપ બદલતો કૂકડ આપ્યો; આમ, બધા દેવોએ તેને અનંત પરિચય આપ્યો.