દત્તસ્તે કિંકરો દેવિ મયા માયાશતૈર્યુતઃ। ઇત્યુક્ત્વા કૌશિકી દેવી વિંધ્યશૈલં જગામ હ
દેવી, મેં તને આ સેવાને અનેક માયાઓથી સજ્જ કરીને આપ્યો છે; આવું કહીને કૌશિકી દેવી વિંધ્ય પર્વત પર ગઈ.
ઉમાપિ પ્રાપ્તસંકલ્પા જગામ ગિરિશાંતિકં। પ્રવિશંતીં તુ તાં દ્વારાદપહૃત્ય સમાહિતઃ
ઉમા, ઈચ્છા પૂર્ણ કરીને, પર્વતના સ્વામી પાસે ગઈ; જ્યારે તે દ્વારથી પ્રવેશી રહી હતી, ત્યારે તેણે આદરપૂર્વક સ્વાગત કર્યું.
રુરોધ વીરકો દેવીં હેમવેત્રલતાધરઃ। તામુવાચ ચ કોપેન રૂપે તુ વ્યભિચારિણીં
વીરકાએ, સોનાની લટીઓથી શોભતા દંડ પકડીને, દેવીને અટકાવી અને ગુસ્સામાં કહ્યું: 'તારા સૌંદર્યમાં ખોટ છે.'
પ્રયોજનં ન તેત્રાસ્તિ ગચ્છ યાવન્ન ભક્ષ્યસે। દેવ્યારૂપધરો દૈત્યો દેવં વંચિતુમાગતઃ
અહીં તારો કોઈ કામ નથી; જલદી ચાલ, નહીં તો તને ખાઈ લેવામાં આવશે. આ રાક્ષસ દેવીને રૂપ લઈને દેવને છેતરવા આવ્યો છે.
પ્રવિષ્ટો ન ચ દૃષ્ટોસૌ સ ચ દેવેન ઘાતિતઃ। ઘાતિતે ચાહમાજ્ઞપ્તો નીલકંઠેન કોપિના
તે અંદર ગયો હતો, પણ દેવએ તેને જોયો નહીં, અને પછી દેવએ તેને માર્યો. તેને માર્યા પછી, ગુસ્સે ભરેલા નીલકંઠે મને આદેશ આપ્યો.
દ્વારે ત્વનવધાનં તે યસ્માત્પશ્યામિ વૈ તતઃ। ભવિષ્યસિ ન મે દ્વાસ્થો વર્ષપૂગાનનેકશઃ
દ્વાર પર તારી બેદરકારી જોઈને, હવે તું ઘણા વર્ષો સુધી મારા દ્વારપાલ તરીકે રહી શકીશ નહીં.
અતસ્તે નાત્ર દાસ્યામિ પ્રવેશં ગમ્યતાં દ્રુતમ્। એકાં મુક્ત્વા ગિરિસુતાં માતરં સ્નેહવત્સલામ્
એથી હું તને અહીં પ્રવેશ આપતો નથી; તું જલદી ચાલ, સિવાય પર્વતકન્યા, સ્નેહથી ભરેલી માતા, એ માટે.
પ્રવેશં લભતે નાન્યા નારી કમલલોચને। ઇત્યુક્ત્વા તુ તદા દેવી ચિંતયામાસ ચેતસા1.44.
પદ્મની આંખો ધરાવતી બીજી કોઈ સ્ત્રી, એ સિવાય, અહીં પ્રવેશ મેળવી શકતી નથી. આવું કહીને, દેવીએ મનમાં વિચાર કર્યો.
નારી નૈવ સ દૈતેયો વાયુર્મે યામભાષત। વૃથૈવ વીરકશ્શપ્તો મયા ક્રોધપરીતયા
તે ન તો સ્ત્રી હતી, ન તો રાક્ષસ, જેમ પવનએ મને કહ્યું; ગુસ્સામાં આવીને મેં વીરકાને વ્યર્થ શાપ આપ્યો.
અકાર્યં ક્રિયતે મૂઢૈઃ પ્રાયઃ ક્રોધસમન્વિતૈઃ। ક્રોધેન નશ્યતે કીર્તિઃ ક્રોધો હંતિ સ્થિતાં શ્રિયમ્
મૂર્ખો ગુસ્સામાં આવીને ઘણીવાર ખોટા કામ કરે છે; ગુસ્સાથી કીર્તિ નાશ પામે છે, અને ગુસ્સો સ્થિર સંપત્તિને પણ બગાડી નાખે છે.
અપરિચ્છિન્નતત્વાર્થા પુત્રં શાપિતવત્યહં। વિપરીતાર્થબુદ્ધીનાં સુલભો વિપદાગમઃ
વાસ્તવિક તત્વ જાણ્યા વગર, મેં મારા પુત્રને શાપ આપ્યો; ખોટી સમજ ધરાવનારને દુઃખ સરળતાથી આવે છે.
સંચિંત્યૈવમુવાચેદં વીરકં પ્રતિ શૈલજા। સજ્જલજ્જાવિકારેણ વદનેનામ્બુજત્વિષા
આ રીતે વિચાર કરીને, પર્વતકન્યાએ વીરકાને કહ્યું, તેના કમળ જેવું ચહેરું લાજ અને સંકોચથી શોભતું હતું.
દેવ્યુવાચ-। અહં વીરક તે માતા ન તેસ્તુ મનસો ભ્રમઃ। શંકરસ્યાસ્મિ દયિતા સુતા તુહિનભૂભૃતઃ
દેવીએ કહ્યું: 'વીરકા, હું તારી માતા છું; તારા મનમાં કોઈ ભ્રમ ન રહે. હું શંકરની પ્રિય છું, અને હિમપર્વતની પુત્રી છું.'
મમ ગાત્રચ્છવિભ્રાંત્યા મા શંકાં પુત્ર ધારય। તુષ્ટેન ગૌરતા દત્તા મમેયં પદ્મજન્મના
મારા શરીરના રંગને લઈને, પુત્ર, તું શંકા ન કર; આ ગોરાશી મને પદ્મજને ખુશ થઈને આપી છે.
મયા શપ્તોસ્યવિદિતે વૃત્તાંતે દૈત્યનિર્મિતે। જ્ઞાત્વા નારીપ્રવેશં તુ શંકરે રહસિ સ્થિતે
હકીકત જાણ્યા વગર, મેં તને શાપ આપ્યો, માન્યું કે રાક્ષસે બનાવેલ ઘટના છે; શંકર એકાંતમાં હોય ત્યારે સ્ત્રીના પ્રવેશ વિશે જાણીને.
નનિવર્તયિતું શક્યઃ શાપઃ કિંતુ બ્રવીમિ તે। શીઘ્રમેષ્યસિ માનુષ્યાત્સર્વકામસમન્વિતઃ
શાપ પાછો ખેંચી શકાતો નથી, પણ હું તને કહું છું: તું જલદી માનવ રૂપે જન્મીશ, અને તારી તમામ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થશે.
શિરસા તુ તતો વંદ્ય માતરં પૂર્ણમાનસઃ। ઉવાચ સાધ્વીં પૂર્ણેન્દુ દ્યુતિં તુહિનશૈલજાં
પછી વીરકાએ શિર નમાવી, શુદ્ધ હૃદયથી માતાને વંદન કર્યું, જે હિમપર્વતની પુત્રી અને પૂર્ણચંદ્ર જેવી તેજસ્વી હતી.
વીરક ઉવાચ-। નતસુરાસુરમૌલિલસન્મણિપ્રવરકાંતિકરાલિનખાઙ્ઘ્રિકે। નગસુતે શરણાગતવત્સલે નવનમોવનતાર્ત્તિવિનાશિનિ
વીરકાએ કહ્યું: 'પર્વતકન્યા, તારા પગ અને નખ દેવ-દેતોના મસ્તક પર ઝળહળતા રત્નોથી શોભે છે, તું શરણાગત પર દયાળુ છે, bowed અને નવા દુઃખ દૂર કરે છે, હું તારી શરણમાં આવું છું.'
તપનમંડલમંડિતકંધરે પૃથુસુવર્ણનગદ્યુતિહારિકે। વિષમભંગવિષંગમભીષિતો ગિરિસુતે ભવતીમહમાશ્રયે
પર્વતકન્યા, તારી ગળે સૂર્યમંડળની જેમ તેજ છે, મોટા સોનાના રત્નોની હાર પહેરી છે, દુશ્મન અને ઝેરીઓ તને ડરે છે, હું તારી શરણમાં આવું છું.
જગતિકાપ્રણતાભિમતા દદૌ ઝટિતિ સિદ્ધિમૃતે ભવતીં યથા। જગતિકાં પ્રણમેચ્છશિશેખરો ભુવનભૃન્મુનયો ભવતીં યથા
જેમ તું તારા ભક્તોને તરત સિદ્ધિ આપે છે, તેમ જગતના સ્વામી, શશિશેખર અને જગતધારી ઋષિઓ તને વંદન કરે છે.
વિમલયોગવિનિર્મિતદુર્જયે સુતનુતુલ્યમહેશ્વરમંડલી। વિદલિતાંધકબાંધવસંહતિઃ સુરવરૈઃ પ્રથમં ત્વમભિષ્ટુતા
પવિત્ર યોગથી બનેલી, અપરાજિત અને સુકુમાર સ્વરૂપ ધરાવતી, મહેશ્વર જેટલી વિશાળ મંડળવાળી, અંધકના સગાઓની ટોળીને વિખેરનાર, દેવતાઓ દ્વારા પ્રથમ વખત પ્રશંસા પામનાર તું છે.
સિતસટાપટલોદ્ધતકંધરાભવમહામૃગરાજરયસ્થિતા। વિમલશક્તિમુખાનલપિંગલા યતભુજૌઘનિપિષ્ટમહાસુરા
સફેદ જટાવાળું, સિંહ જેવું તેજસ્વી ગળાવાળું, શુદ્ધ શક્તિથી અગ્નિ જેવું જ્વલંત, પીળા રંગની, સંયમિત ભુજાઓથી મહાસુરોની ટોળીને ચકનાચૂર કરતી તું છે.
નિગદિતા ભુવનૈરતિચંડિકાજનનિશુંભનિશુંભનિષૂદિની। પ્રણતચિંતિતદા ભવદા નવપ્રશમનૈકરતિસ્તરસા ભુવિ
ભુવનો દ્વારા અતિક્રૂર માતા તરીકે પ્રસિદ્ધ, શુંભ અને નિશુંભને સંહારનાર, તારા શરણમાં આવી તને સ્મરણ કરતા ભક્તોને તું ઝડપથી દુ:ખમાંથી મુક્તિ આપે છે.
વિયતિવાયુપથે જ્વલનાકુલેવનિતલે તવ દેવિ ચ યદ્વપુઃ। તદજિતેપ્રતિમે પ્રણમામ્યહં ભુવનભાવિનિતે ભવવલ્લભે
વિશાળ, પવનથી ભરેલા, અગ્નિથી જ્વલંત જંગલમાં તારો રૂપ દેખાય છે; અપરાજિત, અનન્ય, જગતની સર્જનહાર અને શિવપ્રિયે, હું તને નમન કરું છું.
જલધયો લલિતોદ્ધતવીચયો હુતવહો દ્યુતિદગ્ધચરાચરઃ। ફણસહસ્રભૃતશ્ચ ભુજંગમાસ્ત્વમભિધાસ્યસિ મામભયંકરા
સમુદ્રો, રમતી અને ઉછળતી તરંગોવાળા; અગ્નિ, જે ચાલતું અને અચળ બધું દહન કરે છે; અને હજારો ફણ ધરાવતા સાપ—હે ભયજનક, તું મારા માટે તેમને વશ કરી લેશે.
ભગવતિ સ્થિરભક્તજનાશ્રયે પ્રતિગતો ભવતીચરણાશ્રયં। કરણજાતમિહાસ્તુ મમાશ્રવૈતવવિલાસમુખાનુભવાસ્યદમ્
હે ભગવતી, સ્થિર ભક્તોના આશ્રય, જે તારા પગમાં શરણ આવે છે તેઓ સુરક્ષિત રહે છે; મારા બધા કર્મો તારી કૃપા અને રમણિય અનુભૂતિ આપે.
સુપ્રસન્ના તતો દેવી વીરકસ્યેતિ સંસ્તુતા। પ્રવિવેશ શુભંભર્તુર્ભુવનં ભૂધરાત્મજા
પછી, દેવીએ, વીરક દ્વારા પ્રસન્ન અને પ્રશંસા પામી, પોતાના પતિના શુભ લોકમાં પ્રવેશ કર્યો, પર્વતકન્યા.
દ્વાસ્થોપિ વીરકો દેવાન્હરદર્શનકાંક્ષિણઃ। વ્યસર્જયત્સ્વકાનેવ ગૃહાનાદરપૂર્વકં
વીરક, દ્વારપાળ, શિવના દર્શન ઇચ્છતા દેવતાઓને, આદરપૂર્વક, તેમના પોતાના ઘરમાં પાછા મોકલ્યા.
નાસ્ત્યત્રાવસરો દેવા દેવ્યાઃ સહ વૃષાકપિઃ। નિભૃતઃ ક્રીડતીત્યુક્તા યયુસ્તે ચ યથાગતં
તે કહે છે: 'અહીં અવસર નથી, હે દેવો; વૃષધ્વજ શિવ દેવીએ સાથે એકાંતમાં રમે છે.' તેથી તેઓ જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા.
ગતે વર્ષસહસ્રે તુ દેવાસ્ત્વરિતમાનસાઃ। જ્વલનં ચોદયામાસુર્જ્ઞાતું શંકરચેષ્ટિતં
હजार વર્ષ વીતી ગયા પછી, દેવો ઉત્સુક મનથી, શિવ શું કરે છે તે જાણવા માટે અગ્નિને પ્રવેશ કરવા પ્રેર્યા.