ઇત્યુક્તા તાં તથેત્યુક્ત્ત્વા જગામ સા ગિરિં શુભા। ઉમાપિ પિતુરુદ્યાનં જગામાદ્રિસુતાદ્ભુતમ્
એ રીતે કહેતાં, એ શુભ સ્ત્રીએ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહી પર્વત તરફ ગઈ; ઉમા પણ, પર્વતની અદ્ભુત દીકરી, પોતાના પિતાના બગીચામાં ગઈ.
અંતરિક્ષં સમાવિશ્ય મેઘમાલાવિલપ્રભમ્। ભૂષણાનિ તતો ન્યસ્ય વૃક્ષવલ્કલધારિણી
આકાશમાં પ્રવેશી, વાદળની જેમ ચમકતી, એણે પોતાના આભૂષણો ઉતારી અને વૃક્ષની છાલના વસ્ત્રો પહેર્યા.
ગ્રીષ્મે પંચાગ્નિસંતપ્તા વર્ષાસુ ચ જલોષિતા। વન્યાહારા નિરાહારા શુષ્કસ્થંડિલશાયિની
ઉનાળામાં પાંચ અગ્નિની તપસ્યા કરી, વરસાદમાં પાણીમાં રહી; ક્યારેક જંગલના ખોરાકથી, ક્યારેક ઉપવાસ કરીને, સુકા જમીન પર સૂઈ.
એવં સાધયતી તત્ર તપઃ સા ચ વ્યવસ્થિતા। જ્ઞાત્વા ગતાં ગિરિસુતાં દૈત્યસ્તત્રાંતરે બલી
એ રીતે કઠોર તપસ્યા કરતી, ત્યાં જ રહી; પર્વતકન્યા ત્યાંથી ગઈ છે એ જાણીને, એક શક્તિશાળી દાનવ વચ્ચે આવી ગયો.
અંધકસ્ય સુતો હૃષ્ટઃ પિતુર્વધમનુસ્મરન્। દેવાન્સર્વાન્વિજિત્યાજૌ બકભ્રાતા રણોત્કટઃ
અંધકનો પુત્ર, પિતાની મૃત્યુ યાદ કરીને, બધા દેવોને યુદ્ધમાં જીતીને, બકાનો ભાઈ, યુદ્ધમાં ભયંકર અને પ્રસન્ન હતો.
આડિર્નામાંતરપ્રેક્ષી સતતં ચંદ્રમૌલિનઃ। આજગામામરરિપુઃ પુરં ત્રિપુરઘાતિનઃ
આડી નામનો, સદા ચંદ્રમૌલિની રાહ જોતો, અમરદ્વિષી, ત્રિપુરવિનાશકના શહેરમાં આવ્યો.
સ તત્રાગત્ય દદૃશે વીરકં દ્વાર્યવસ્થિતમ્। વિચિંત્ય સોપિ ચ વરં દત્તં કમલયોનિના
ત્યાં આવીને, એણે દ્વાર પર વીરકને ઊભેલો જોયો; વિચાર્યું કે એ પણ કમલયોનિથી વરદાન પામ્યો છે.
હતે કિલાંધકે દૈત્યે ગિરિશેનાસુરદ્વિષા। આડિશ્ચકાર વિપુલં તપઃ પરમદારુણમ્1.44.
અંધક દાનવ પર્વતના ભગવાન દ્વારા મારવામાં આવ્યો ત્યારે, દાનવોના દુશ્મન, આડી એ અત્યંત કઠોર તપસ્યા કરી.
સમાગત્યાબ્રવીદ્બ્રહ્મા તપસા પરિતોષિતઃ। કિમાડે દાનવશ્રેષ્ઠ તપસા પ્રાપ્તુમિચ્છસિ
પછી બ્રહ્મા, એની તપસ્યા થી પ્રસન્ન થઈ, આવીને પૂછ્યું: 'આડી, દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, તું તપસ્યા દ્વારા શું મેળવવા ઈચ્છે છે?'
બ્રહ્માણમાહ દૈત્યસ્તુ નિર્મૃત્યુત્વમહં વૃણે। બ્રહ્મોવાચ-। જાતાનામિહ સંસારે વિના મૃત્યું ન યુજ્યતે
દાનવે બ્રહ્માને કહ્યું: 'હું મૃત્યુથી મુક્તિ માંગું છું.' બ્રહ્માએ કહ્યું: 'આ દુનિયામાં જન્મેલા કોઈને મૃત્યુથી મુક્તિ મળતી નથી.'
યતસ્તતોપિ દૈત્યેંદ્ર મૃત્યુઃ પ્રાપ્યશ્શરીરિભિઃ। ઇત્યુક્તો દૈત્યસિંહસ્તુ પ્રોવાચાંબુજસંભવમ્
એથી, દાનવોના રાજા, શરીરધારીઓ માટે મૃત્યુ આવશ્યક છે; એમ કહી, દાનવસિંહે કમલયોનિ સાથે વાત કરી.
રૂપસ્યપરિવર્તો મે યદા સ્યાત્પદ્મસંભવ। તદા મૃત્યુર્મમ ભવેદન્યથા ત્વમરોસ્મ્યહમ્
એણે કહ્યું, 'કમલયોનિ, જ્યારે મારા રૂપમાં ફેરફાર થાય, ત્યારે મને મૃત્યુ મળે; નહિ તો હું નિર્ભય રહીશ.'
ઇત્યુક્તસ્તુ તદોવાચ તુષ્ટઃ કમલસંભવઃ। યદા દ્વિતીયો રૂપસ્ય વિવર્ત્તસ્તે ભવિષ્યતિ
એ રીતે કહેતાં, પ્રસન્ન કમલયોનિએ કહ્યું: 'જ્યારે તારા રૂપમાં બીજો ફેરફાર થશે, ત્યારે તને મૃત્યુ મળશે.'
તદા તે ભવિતા મૃત્યુરન્યથા ન ભવિષ્યતિ। ઇત્યુક્તોમરતાં મેને દૈત્યસૂનુર્મહાબલઃ
ત્યારે તને મૃત્યુ આવશે, નહિ તો નહીં; એમ કહેતાં, મહાબલી દાનવપુત્રે પોતાને અમર માન્યો.
તસ્મિન્કાલે ત્વસંસ્મૃત્ય તદ્વધોપાયમાત્મનઃ। પ્રતિહર્તુર્દૃષ્ટિપથે વીરકસ્યાભવંસ્તદા
એ સમયે, પોતાનો વિનાશ કેવી રીતે થાય એ યાદ કરીને, હું વીરક રક્ષકની નજરમાં આવ્યો.
ભુજંગરૂપી રંધ્રેણ પ્રવિવેશ દૃશઃપથમ્। પરિહૃત્ય ગણેશસ્ય દાનવો રૌદ્રદુર્જયઃ
સર્પનું રૂપ ધારણ કરીને, ભયંકર અને અપરાજિત દાનવે, એક ફાટલમાંથી દૃષ્ટિમાં પ્રવેશ કર્યો, અને ગણેશને ટાળી ગયો.
અલક્ષિતો ગણેશેન પ્રવિશ્યાથ પરાં તનુમ્। ભુજંગરૂપં સંત્યજ્ય જગ્રાહાથ મહાસુરઃ
ગણેશના ધ્યાનમાં ન આવતાં, મહાસુરે અંદર પ્રવેશ કર્યો અને પોતાના સાપનું રૂપ છોડીને બીજું શરીર ધારણ કર્યું.
ઉમારૂપં રમયિતું ગિરિશં મૂઢચેતનઃ। કૃત્વા માયામયં રૂપમપ્રતર્ક્યં મનોહરમ્
મૂઢ મનથી, તેણે માયાથી ઉમા જેવું અદભુત અને આકર્ષક રૂપ બનાવ્યું, ગિરિશાને આનંદિત કરવા માટે.
સર્વૈરવયવૈઃ પૂર્ણં સર્વાભિજ્ઞાનબૃંહિતમ્। કૃત્વા ભગાંતરે દંતં દૈત્યો વજ્રમયં દૃઢમ્
તે રૂપ દરેક અંગથી સંપૂર્ણ અને સર્વ ઓળખાણથી ભરપૂર બનાવ્યું, અને તેના મોઢામાં એક મજબૂત, વજ્ર જેવો દાંત મૂક્યો.
તીક્ષ્ણાગ્રં બુદ્ધિમોહેન ગિરિશં હંતુમુદ્યતઃ। કૃત્વોમારૂપસંસ્થાનં ગતો દૈત્યો હરાંતિકમ્
તીક્ષ્ણ અગ્રથી અને ભ્રમિત બુદ્ધિથી, દૈત્યે ઉમાનું રૂપ ધારણ કરીને ગિરિશાને મારવા માટે આગળ વધ્યો.
પાપો રમ્યાકૃતિશ્ચિત્ર ભૂષણાંબરસંયુતઃ। તં દૃષ્ટ્વા ગિરિશસ્તુષ્ટસ્તમાલિંગ્ય મહાસુરમ્
પાપી હોવા છતાં સુંદર દેખાવ, ચમકદાર આભૂષણ અને વસ્ત્રોથી સજ્જ, તેને જોઈને ગિરિશા પ્રસન્ન થયો અને મહાસુરને ગળે લગાવ્યો.
મન્યમાનો ગિરિસુતાં સર્વૈરવયવાંતરૈઃ। અપૃચ્છત્સાધુભાવં તે ગિરિપુત્રિ ન કૃત્રિમમ્
પર્વતપુત્રીને દરેક અંગથી સંપૂર્ણ માનીને, તેણે પૂછ્યું: 'પર્વતપુત્રી, તારી સ્વભાવ સાચો અને નિષ્કપટ છે ને?'
યા ત્વં મદાશયં જ્ઞાત્વા પ્રાપ્તેહ વરવર્ણિની। ત્વયા વિરહિતં શૂન્યં મમ સ્થાનં જગત્ત્રયમ્
સુંદરે, તું મારી ઇચ્છા જાણીને અહીં આવી છે; તારા વિના મારું સ્થાન અને ત્રણેય લોક ખાલી છે.
પ્રાપ્તા પ્રસન્નવદને યુક્તમેવંવિધં ત્વયિ। ઇત્યુક્તો દાનવેંદ્રસ્તુ તં બભાષે સ્મિતં શનૈઃ
તમે પ્રસન્ન મુખ સાથે આવી, હવે આ યોગ્ય છે.' એમ કહ્યા પછી, દૈત્યના રાજાએ હળવી હાસ્ય સાથે જવાબ આપ્યો.
સ ચાબુધ્યદભિજ્ઞાનૈઃ પ્રાહ ત્રિપુરઘાતિનમ્। દૈત્ય ઉવાચ। યાતાસ્મિ તપસઃ કામાદ્વરં લબ્ધું હિમાચલમ્
કેટલાક ઓળખાણથી, તેણે ત્રિપુરવિનાશકને કહ્યું: 'મારે ઇચ્છાથી હિમાચલ પર આવીને તપથી વર મેળવવો છે.'
રતિશ્ચ તત્ર મેનાભૂત્તતઃ પ્રાપ્તા ત્વદંતિકમ્। ઇત્યુક્તઃ શંકરઃ શંકાં ચિત્તે પ્રાપ્તો વિચારયન્
'ત્યાં મેનાએ મને રતિ આપી, તેથી હું તારા પાસે આવ્યો છું.' એવું સાંભળીને શંકરાને મનમાં શંકા ઉઠી અને વિચાર કરવા લાગ્યો.
હૃદયેન સમાધાય દેવઃ પ્રહસિતાનનઃ। કુપિતા કુપિતં બુદ્ધ્વા પ્રકૃત્યા ચ દૃઢવ્રતા
દેવે મન શાંત કરીને, હસતાં ચહેરે, તેની ક્રોધ અને સ્વભાવની દૃઢ પ્રતિજ્ઞા ઓળખી.
અપ્રાપ્તકામા સંપ્રાપ્તા કિમેતત્સંવિજાનતી। ઇતિ ચિંત્ય હરસ્તસ્યા અભિજ્ઞાનં વિચારયન્
'જેની ઇચ્છા અધૂરી રહી, તે હવે આવી છે—આનો અર્થ શું?' એમ વિચારીને હરાએ તેની ઓળખાણ પર વિચાર કર્યો.
નાપશ્યદ્વામપાર્શ્વે તુ તદંકં પદ્મલક્ષણમ્। લોમ્નામાવર્તરચિતં તતો દેવઃ પિનાકધૃક્
તેના ડાબા ભાગમાં, કમળનું ચિહ્ન, જે વાળના વળાણથી બનેલું હતું, હરાએ જોયું નહીં; પછી પિનાકધારી દેવે
બુદ્ધ્વા તાં દાનવીં માયામાકારં ગૂહયંસ્તતઃ। મેઢ્રદંષ્ટ્રાસ્ત્રમાદાય દાનવં તમસાદયત્
તે દાનવીનું માયિક રૂપ ઓળખીને, પોતાની સમજ છુપાવી, મેઢરદંષ્ટ્રા નામનું શસ્ત્ર લઈ દૈત્યને માર્યો.