દ્વારરક્ષા ત્વયા કાર્યા નિત્યં રન્ધ્રાન્વવેક્ષણમ્। યથા ન કાચિત્પ્રવિશેદ્યોષિત્તત્ર હરાંતિકમ્
'તું દરવાજાની હંમેશા રક્ષા કરજે, ક્યાંયથી કોઈ છોકરી અંદર ન આવે એ માટે કડક નજર રાખજે, જેથી હરાને કોઈ સ્ત્રી મળવા ન જાય.'
દૃષ્ટ્વા પરસ્ત્રિયં ચાપિ વદેથા મમ પુત્રક। શીઘ્રમેવ કરિષ્યામિ યથાયુક્તમનંતરમ્
'પુત્ર, જો તને કોઈ બીજી સ્ત્રી દેખાય તો તરત મને કહેજે; હું તરત જ યોગ્ય રીતે વ્યવહાર કરીશ.'
એવમસ્ત્વિતિ દેવેશીં વીરકોવાચ સાંપ્રતમ્। માતુરાજ્ઞામૃતાહાર પ્લાવિતાંગો ગતજ્વરઃ
'જેમ કહ્યું તેમ જ થશે,' એમ વીરકાએ દેવીને તરત કહ્યું; માતાની આજ્ઞાને અમૃત સમજી, તે આનંદથી તરબોળ થઈ ગયો અને તેનો દુઃખ પણ દૂર થઈ ગયો.
જગામ રક્ષાં સ દ્રષ્ટું પ્રણિપત્ય તુ માતરમ્। દેવી ચાપશ્યદાયાંતીં સખીં માતુર્વિભૂષિતામ્
પછી તેણે માતાને વંદન કરીને રક્ષા માટે ચાલ્યો ગયો; અને દેવીએ પોતાની માતાની શોભાથી સજ્જ એક સખીને આવતી જોઈ.
કુસુમામોહિનીં નામ તસ્ય શૈલસ્ય દેવતામ્। સાપિ દૃષ્ટ્વા ગિરિસુતાં સ્નેહવિક્લવમાનસા
એ પર્વતની દેવીનું નામ હતું કુમુદમોહિની. તેણે પર્વતપુત્રીને જોયા અને પ્રેમથી તેનું મન ભીની ગયું.
ક્વ પુત્રિ ગચ્છસીત્યુચ્ચૈરાલિગ્યોવાચ દેવતા। સા તસ્યાઃ સર્વમાચખ્યૌ શંકરાત્કોપકારણમ્
'પુત્રી, તું ક્યાં જાય છે?' એમ ઊંચા અવાજે બોલીને દેવીએ તેને બાહે ભર્યું; ત્યારે તેણે શંકર પર ગુસ્સાનો કારણ બધું કહી દીધું.
પુનશ્ચોવાચગિરિજા દેવતાં માતૃસંમિતામ્। ઉમોવાચ-। નિત્યં શૈલાધિરાજસ્ય દેવતાત્વમનિંદિતે
પર્વતપુત્રીએ ફરી માતા સમાન દેવીને કહ્યું: ઉમાએ કહ્યું—'હે નિર્દોષે, તું હંમેશા પર્વતરાજની દેવી તરીકે રહે છે.'
સર્વતઃ સન્નિધાનં તે મનસાતીવ વત્સલા। અતસ્તુ તે પ્રવક્ષ્યામિ યદ્વિધેયં ત્વયાંબિકે
'તારી હાજરી સર્વત્ર છે અને તું હૃદયથી ખૂબ જ દયાળુ છે; તેથી, હે અંબિકા, હવે હું તને જે કરવું જોઈએ એ કહું છું.'
અન્યસ્ત્રીસંપ્રવેશસ્તુ ત્વયા રક્ષ્યઃ પ્રયત્નતઃ। સરહસ્યે પ્રયત્નેન નિષેવ્યઃ સતતં ગિરૌ
બીજાની પત્ની પાસે જવું, એ તું ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક ટાળજે; પર્વત પર, ગુપ્ત રીતે, સતત સેવા કરવી એ તું સાવધાનીથી કરજે.
પિનાકિનઃ પ્રવિષ્ટાયાં વક્તવ્યં મે ત્વયાનઘે। તતોહં સંવિધાસ્યામિ યત્ક્ષમં તદનંતરમ્
પિનાકધારી આવે ત્યારે, નિર્દોષ, તું મને જાણ કરજે; પછી હું યોગ્ય જે હોય એનું આયોજન કરીશ.
ઇત્યુક્તા તાં તથેત્યુક્ત્ત્વા જગામ સા ગિરિં શુભા। ઉમાપિ પિતુરુદ્યાનં જગામાદ્રિસુતાદ્ભુતમ્
એ રીતે કહેતાં, એ શુભ સ્ત્રીએ 'જેમ કહ્યું તેમ' કહી પર્વત તરફ ગઈ; ઉમા પણ, પર્વતની અદ્ભુત દીકરી, પોતાના પિતાના બગીચામાં ગઈ.
અંતરિક્ષં સમાવિશ્ય મેઘમાલાવિલપ્રભમ્। ભૂષણાનિ તતો ન્યસ્ય વૃક્ષવલ્કલધારિણી
આકાશમાં પ્રવેશી, વાદળની જેમ ચમકતી, એણે પોતાના આભૂષણો ઉતારી અને વૃક્ષની છાલના વસ્ત્રો પહેર્યા.
ગ્રીષ્મે પંચાગ્નિસંતપ્તા વર્ષાસુ ચ જલોષિતા। વન્યાહારા નિરાહારા શુષ્કસ્થંડિલશાયિની
ઉનાળામાં પાંચ અગ્નિની તપસ્યા કરી, વરસાદમાં પાણીમાં રહી; ક્યારેક જંગલના ખોરાકથી, ક્યારેક ઉપવાસ કરીને, સુકા જમીન પર સૂઈ.
એવં સાધયતી તત્ર તપઃ સા ચ વ્યવસ્થિતા। જ્ઞાત્વા ગતાં ગિરિસુતાં દૈત્યસ્તત્રાંતરે બલી
એ રીતે કઠોર તપસ્યા કરતી, ત્યાં જ રહી; પર્વતકન્યા ત્યાંથી ગઈ છે એ જાણીને, એક શક્તિશાળી દાનવ વચ્ચે આવી ગયો.
અંધકસ્ય સુતો હૃષ્ટઃ પિતુર્વધમનુસ્મરન્। દેવાન્સર્વાન્વિજિત્યાજૌ બકભ્રાતા રણોત્કટઃ
અંધકનો પુત્ર, પિતાની મૃત્યુ યાદ કરીને, બધા દેવોને યુદ્ધમાં જીતીને, બકાનો ભાઈ, યુદ્ધમાં ભયંકર અને પ્રસન્ન હતો.
આડિર્નામાંતરપ્રેક્ષી સતતં ચંદ્રમૌલિનઃ। આજગામામરરિપુઃ પુરં ત્રિપુરઘાતિનઃ
આડી નામનો, સદા ચંદ્રમૌલિની રાહ જોતો, અમરદ્વિષી, ત્રિપુરવિનાશકના શહેરમાં આવ્યો.
સ તત્રાગત્ય દદૃશે વીરકં દ્વાર્યવસ્થિતમ્। વિચિંત્ય સોપિ ચ વરં દત્તં કમલયોનિના
ત્યાં આવીને, એણે દ્વાર પર વીરકને ઊભેલો જોયો; વિચાર્યું કે એ પણ કમલયોનિથી વરદાન પામ્યો છે.
હતે કિલાંધકે દૈત્યે ગિરિશેનાસુરદ્વિષા। આડિશ્ચકાર વિપુલં તપઃ પરમદારુણમ્1.44.
અંધક દાનવ પર્વતના ભગવાન દ્વારા મારવામાં આવ્યો ત્યારે, દાનવોના દુશ્મન, આડી એ અત્યંત કઠોર તપસ્યા કરી.
સમાગત્યાબ્રવીદ્બ્રહ્મા તપસા પરિતોષિતઃ। કિમાડે દાનવશ્રેષ્ઠ તપસા પ્રાપ્તુમિચ્છસિ
પછી બ્રહ્મા, એની તપસ્યા થી પ્રસન્ન થઈ, આવીને પૂછ્યું: 'આડી, દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, તું તપસ્યા દ્વારા શું મેળવવા ઈચ્છે છે?'
બ્રહ્માણમાહ દૈત્યસ્તુ નિર્મૃત્યુત્વમહં વૃણે। બ્રહ્મોવાચ-। જાતાનામિહ સંસારે વિના મૃત્યું ન યુજ્યતે
દાનવે બ્રહ્માને કહ્યું: 'હું મૃત્યુથી મુક્તિ માંગું છું.' બ્રહ્માએ કહ્યું: 'આ દુનિયામાં જન્મેલા કોઈને મૃત્યુથી મુક્તિ મળતી નથી.'
યતસ્તતોપિ દૈત્યેંદ્ર મૃત્યુઃ પ્રાપ્યશ્શરીરિભિઃ। ઇત્યુક્તો દૈત્યસિંહસ્તુ પ્રોવાચાંબુજસંભવમ્
એથી, દાનવોના રાજા, શરીરધારીઓ માટે મૃત્યુ આવશ્યક છે; એમ કહી, દાનવસિંહે કમલયોનિ સાથે વાત કરી.
રૂપસ્યપરિવર્તો મે યદા સ્યાત્પદ્મસંભવ। તદા મૃત્યુર્મમ ભવેદન્યથા ત્વમરોસ્મ્યહમ્
એણે કહ્યું, 'કમલયોનિ, જ્યારે મારા રૂપમાં ફેરફાર થાય, ત્યારે મને મૃત્યુ મળે; નહિ તો હું નિર્ભય રહીશ.'
ઇત્યુક્તસ્તુ તદોવાચ તુષ્ટઃ કમલસંભવઃ। યદા દ્વિતીયો રૂપસ્ય વિવર્ત્તસ્તે ભવિષ્યતિ
એ રીતે કહેતાં, પ્રસન્ન કમલયોનિએ કહ્યું: 'જ્યારે તારા રૂપમાં બીજો ફેરફાર થશે, ત્યારે તને મૃત્યુ મળશે.'
તદા તે ભવિતા મૃત્યુરન્યથા ન ભવિષ્યતિ। ઇત્યુક્તોમરતાં મેને દૈત્યસૂનુર્મહાબલઃ
ત્યારે તને મૃત્યુ આવશે, નહિ તો નહીં; એમ કહેતાં, મહાબલી દાનવપુત્રે પોતાને અમર માન્યો.
તસ્મિન્કાલે ત્વસંસ્મૃત્ય તદ્વધોપાયમાત્મનઃ। પ્રતિહર્તુર્દૃષ્ટિપથે વીરકસ્યાભવંસ્તદા
એ સમયે, પોતાનો વિનાશ કેવી રીતે થાય એ યાદ કરીને, હું વીરક રક્ષકની નજરમાં આવ્યો.
ભુજંગરૂપી રંધ્રેણ પ્રવિવેશ દૃશઃપથમ્। પરિહૃત્ય ગણેશસ્ય દાનવો રૌદ્રદુર્જયઃ
સર્પનું રૂપ ધારણ કરીને, ભયંકર અને અપરાજિત દાનવે, એક ફાટલમાંથી દૃષ્ટિમાં પ્રવેશ કર્યો, અને ગણેશને ટાળી ગયો.
અલક્ષિતો ગણેશેન પ્રવિશ્યાથ પરાં તનુમ્। ભુજંગરૂપં સંત્યજ્ય જગ્રાહાથ મહાસુરઃ
ગણેશના ધ્યાનમાં ન આવતાં, મહાસુરે અંદર પ્રવેશ કર્યો અને પોતાના સાપનું રૂપ છોડીને બીજું શરીર ધારણ કર્યું.
ઉમારૂપં રમયિતું ગિરિશં મૂઢચેતનઃ। કૃત્વા માયામયં રૂપમપ્રતર્ક્યં મનોહરમ્
મૂઢ મનથી, તેણે માયાથી ઉમા જેવું અદભુત અને આકર્ષક રૂપ બનાવ્યું, ગિરિશાને આનંદિત કરવા માટે.
સર્વૈરવયવૈઃ પૂર્ણં સર્વાભિજ્ઞાનબૃંહિતમ્। કૃત્વા ભગાંતરે દંતં દૈત્યો વજ્રમયં દૃઢમ્
તે રૂપ દરેક અંગથી સંપૂર્ણ અને સર્વ ઓળખાણથી ભરપૂર બનાવ્યું, અને તેના મોઢામાં એક મજબૂત, વજ્ર જેવો દાંત મૂક્યો.
તીક્ષ્ણાગ્રં બુદ્ધિમોહેન ગિરિશં હંતુમુદ્યતઃ। કૃત્વોમારૂપસંસ્થાનં ગતો દૈત્યો હરાંતિકમ્
તીક્ષ્ણ અગ્રથી અને ભ્રમિત બુદ્ધિથી, દૈત્યે ઉમાનું રૂપ ધારણ કરીને ગિરિશાને મારવા માટે આગળ વધ્યો.