ઇત્યુક્ત્વા પ્રેષયામાસ વિજયાં હર્ષણોત્સુકાં। વીરકાનયનાયાશુ દુહિતા ભૂભૃતઃ સખીં
આ રીતે કહીને, તેણે વિજયાને, જે આનંદથી ઉત્સુક હતી અને પર્વતપુત્રીની સખી હતી, વીરકને લાવવા માટે તરત મોકલી.
સાવરુહ્ય ત્વરાયુક્તા પ્રાસાદાદંબરસ્પૃશઃ। ગણપં ગણમધ્યસ્થં સૂર્યકોટિપ્રવર્તનમ્
એ ત્વરાથી આકાશને સ્પર્શતા મહેલમાંથી નીચે ઉતરી, ગણેશો વચ્ચે ગણેશોનો મુખ્ય, જે કરોડો સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતો હતો, તેને જોઈ.
વિજયોવાચ-। એહિ વીરક ચાપલ્યાત્ત્વયા દેવી પ્રતોષિતા। ત્વામાહ્વયતિ ચેત્યુક્તસ્ત્યક્ત્વા પાષાણખંડકમ્
વિજયાએ કહ્યું: આવો વીરક! તારી ચપલતાથી દેવી ખુશ છે; દેવી તને બોલાવે છે—પથ્થરનો ટુકડો મૂકી દો,
દેવ્યાઃ સપીપમાગચ્છદ્વિજયાનુગતઃ શનૈઃ। પ્રાસાદશિખરોત્ફુલ્લરક્તાંબુજનિભ દ્યુતિઃ
તે વિજયાની સાથે ધીમે ધીમે દેવી પાસે આવ્યો, તેની કાંતિ મહેલના શિખર પર ફૂલેલા લાલ કમળ જેવી હતી.
તં દૃષ્ટ્વા પ્રસ્થિતાનલ્પસ્વાદુક્ષીરપયોધરા। ગિરિજોવાચ-। પિબ ક્ષીરમિદં વત્સ સ્રુતં પિબ યથેચ્છકમ્
તેને આવતો જોઈને, ગિરિજાના સ્તન મીઠા દૂધથી ભરેલા હતા; ગિરિજાએ કહ્યું: આ દૂધ પી, બાલક, તાજું વહેલું છે—જે તને ગમે તેટલું પી.
ઉવાચ દેવી સસ્નેહં ગિરા મધુરવર્ણયા। એહિ સદ્યો હિ જાતોસિ મે પુત્રકો દેવદેવેન દત્તોધુના વીરક
દેવી પ્રેમથી, મીઠી વાણીમાં બોલી: આવો, તું હમણાં જ મારા પુત્ર તરીકે જન્મેલ છે, દેવોના દેવ દ્વારા આપેલ, હે વીરક.
ઉક્તવત્યંકઆધાય પર્યષ્વજત્તં કપોલે ચુચુંબાગરાણ્નંદિની। મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય સંમાર્જ્ય ગાત્રાણિ ચાભૂષયામાસ દિવ્યૈઃ સ્વયંભૂષણૈઃ
આવું કહીને, તેણે બાળકને ગળે લગાડ્યો, તેને પોતાની ગોદમાં બેસાડ્યો, ગાલ પર ચુંબન કર્યું, આનંદથી માથું સુઘાંયું, શરીર પર હાથ ફેરવ્યો અને પોતે બનાવેલા દિવ્ય આભૂષણોથી તેને શણગાર્યો.
કિંકિણીમેખલાનૂપુરૈઃ સન્મણિપ્રોતકેયૂરહારૈરમૂલ્યૈર્ગુણૈઃ। કોમલૈઃ પલ્લવૈશ્ચિત્રિતશ્ચારુભિર્મંગલૈઃ કંકણૈર્દિવ્યમંત્રોદ્ભવૈઃ
તેણે ઘંટિયાળી કમરપટ્ટા, પાયલ, સુંદર રત્નોથી જડિત કાંડા, કિંમતી હાર, નરમ પાંદડાં, મનોહર અને શુભ કંકણો તથા દિવ્ય મંત્રોથી ઉત્પન્ન થયેલા ચુડાં પહેરાવીને બાળકને શણગાર્યો.
તસ્ય શુદ્ધૈસ્તતોભૂરિભિશ્ચાકરોન્મિશ્રસિદ્ધાર્થકૈરઙ્ગરક્ષાવિધિં। એવમાદાય ચોવાચ કૃત્વા સ્રજં મૂર્ધ્નિ ગોરોચનાપત્રભંગોજ્જ્વલૈઃ
પવિત્ર અને ઉત્તમ સામગ્રીથી તેણે બાળકના શરીરની રક્ષા માટે વિધિ કરી, પછી તેજસ્વી ગૌરોચન અને તાજા પાંદડાંથી બનેલી માળા માથા પર મુકી, તેને કહ્યું.
વત્સવત્સાધુના ક્રીડ સાર્દ્ધં ગણૈરપ્રમત્તો વ્રજ શ્વભ્રવર્જં શનૈઃ। વ્યાલમાલાકુલાઃ શૈલસાનુદ્રુમાદંતિભિર્ભગ્નશાખાઃ પરં ભંગિનઃ
બેટા, મિત્રો સાથે આનંદથી રમ, પણ સાવધ રહે; ધીરે ધીરે જા અને ખીણો ટાળ. પર્વતના ઢાળ પર સાપોની પાંખડીઓ છે અને હાથીઓએ ઝાડની ડાળીઓ તોડી નાખી છે.
જાહ્નવીમંડલક્ષુબ્ધતોયાકુલં મા વિશેથા બહુવ્યાઘ્રજુષ્ટે વને। વત્સ સંખ્યેષુ દુર્ગેષુ યદ્વીરક પુત્ર ભાવાયતાં સ્વચ્છચિત્તો જનઃ
બેટા, જ્યાં ગંગાનું પાણી ઉફાણે છે અને જંગલમાં અનેક વાઘો છે, ત્યાં જા નહીં. મુશ્કેલ અને જોખમી જગ્યાએ તારો મન શુદ્ધ રાખજે, હિંમતવાન પુત્ર, અને બધાએ સાવચેત રહેવું.
પ્રાર્થિતં ભવ્યમાયાતિભાવિન્યસૌ ભાવ્યતાં સોપિ નિર્વર્ત્યસર્વૈર્ગુણૈઃ। એવમુક્તોઽનયા વીરકો માતરં સસ્મયન્નાહ લીલાવશાવિષ્ટધીઃ
ભવિષ્યમાં તારા માટે જે શુભ અને ઇચ્છિત છે, તે નિશ્ચિતપણે બધા ગુણોથી યુક્ત બનીને પૂરું થશે. માતાએ આમ કહ્યું ત્યારે, રમતમાં મગ્ન બાળક હસતાં હસતાં માતાને જવાબ આપ્યો.
એષ માત્રા સ્વયં મે કૃતઃ કંકણઃ પત્રકશ્ચિત્રિતઃ પાટલૈર્બિંદુભિઃ। ચારુપુષ્પૈરિયં માલતીભિઃ કૃતામાલિકા મે શિરસ્યાહિતા કોમલા
મારે માટે આ કંકણ માતાએ પોતે બનાવ્યું છે, જેમાં લાલ બિંદુઓ અને પાંદડાં છે; અને આ નાજુક મોગરાની માળા પણ માતાએ સુંદર રીતે બનાવી મારી ટોચ પર મૂકી છે.
તોષયામીશ્વરીમિત્યયં સત્વરં ચિંતયિત્વા વ્રજદ્બાહ્યતઃ ક્રીડનમ્। સ્વૈર્ગણૈઃ સંયુતો વીરકો હર્ષિતો દક્ષિણાત્પશ્ચિમં પશ્ચિમાદુત્તરમ્
‘હું દેવીને પ્રસન્ન કરીશ’ એમ વિચારીને, તે તરત જ પોતાના મિત્રો સાથે ખુશખુશાલ બહાર રમવા ગયો, દક્ષિણથી પશ્ચિમ, અને પછી પશ્ચિમથી ઉત્તર તરફ ગમતો ગયો.
ઉત્તરાત્પૂર્વમભ્યેત્ય સખ્યાયુતા પ્રેક્ષતે તં ગવાક્ષાંતરાદ્વીરકં। શૈલપુત્રી બહિઃ ક્રીડિતારં જગત્સ્નેહતઃ પુત્રલુબ્ધાયતસ્સોત્ર કઃ
ઉત્તરથી પૂર્વ તરફ મિત્રો સાથે ગયો ત્યારે પર્વતપુત્રી, માતૃસ્નેહથી તરસેલી, વિંડાની જાળીમાંથી બહાર રમતા વીરકને પ્રેમથી જોઈ રહી હતી.
મોહમાયાતિ યઃ સ્વલ્પવેત્તા જડો માંસવિણ્મૂત્રસંઘાતદેહોદ્વહઃ। દ્રષ્ટુમભ્યંતરં નાકવાસેશ્વરેષ્વિન્દુમૌલિપ્રવિષ્ટેષુ કક્ષાંતરમ્
જે અજ્ઞાન અને મોહગ્રસ્ત છે, જેનું શરીર માંસ, મૂત્ર અને વિસર્જનથી બનેલું છે, એવો કોણ સ્વર્ગના દેવતાઓના આંતરિક ભાગ જોવા ઈચ્છે, જ્યાં ચંદ્રમૌળી દેવતાઓ વસે છે?
વાહનાન્યેવમારોહમાણાસ્તતો લોકપાલાસ્ત્રપૂગં મુહૂર્ત્તાવધિ। ખડ્ગ એષો વિખડ્ગાકરો નિર્મલઃ કૃંતકઃ કસ્ય કેનાહૃતો બ્રૂત નઃ
આ રીતે પોતાના વાહન પર ચઢીને, લોકપાલો અને તેમની ટોળકી થોડા ક્ષણ માટે બોલ્યા: ‘આ નિર્મળ અને તીક્ષ્ણ તલવાર કોણ લાવ્યો? કોના માટે છે? અમને કહો.’
નોભવેદ્ધસ્તદંડેન કિં બ્રૂમહે ભીમમૂર્ત્યં ગણે નાસ્તિ કૃત્યં ગિરૌ। પાશ એષોસ્તિ તેનાત્ર કો બધ્યતે મા વૃથા લોકપાલાનુગાસ્તિષ્ઠત
હાથથી આ શસ્ત્ર ચલાવવું યોગ્ય નથી; હવે શું કહીએ? ગણોમાં પર્વત પર આવી ભયાનક શસ્ત્રની જરૂર નથી. આ પાશ છે, તો અહીં કોણને બાંધવું? લોકપાલોના અનુયાયીઓ, વ્યર્થમાં કંઈ કરશો નહીં—શાંતિથી ઊભા રહો.
એવમેવૈતદિત્યબ્રુવંસ્તે તદા વીક્ષ્ય દેવાનુગં વીરકં રક્ષકં। પ્રાહ દેવી વને પર્વતે નિર્જરાધ્યગ્નિશાલામુખે ભૂતલે ભૂતપાઃ
તેઓએ આમ કહ્યું, દેવતાઓ સાથે આવેલા રક્ષક વીરકને જોઈને. ત્યારે દેવી બોલી: ‘વનમાં, પર્વત પર, ગુફાના દ્વારે કે અગ્નિશાળાના તળે, ભૂતપાલો ત્યાં રહેવા જોઈએ.’
નિર્ઝરાંભો નિપાતેષુ નો મજ્જતાત્પુષ્પજાલાવનદ્ધેષુ ધામસ્વપિ। પ્રોચ્ચનાનાદ્રિકુંજાવગાહેષ્વથો મારુતાસ્ફોટસંરક્ષણે કામતઃ
પુષ્પોથી ઢંકાયેલા જળાશયોમાં કે ઝરણાના પડછાયામાં તે પડી ન જાય; ઘન પર્વતકુંજોમાં પ્રવેશ ન કરે અને વાવાઝોડાની અસરથી બચી રહે—જેમ ઈચ્છા હોય તેમ તેની રક્ષા થવી જોઈએ.
કાંચનોત્તુંગ શૃંગાવરોહક્ષિતૌ હૈમરેણૂત્કરાસંગપિંગદ્યુતિઃ। ખેચરાણાં વને ચાપિ રમ્યે બભૌ રૂપસંપત્પ્રકારોગણો વાસિતુમ્
મંદરપરના સુવર્ણ ઢાળ પર, જ્યાં ધરતી પર સોનાની ધૂળની છટા છે, અને સુંદર વનમાં જ્યાં દેવતાઓ આવે છે, ત્યાં તે સર્વગુણોથી તેજસ્વી બનીને વસવા યોગ્ય રીતે ઝગમગતો હતો.
મંદરેકંદરે ચારુવાપીતટે કુન્દમંદારપુષ્પપ્રવાલાંબુજે। સિદ્ધનારીભિરાપીતરૂપામૃતં વિસ્તૃતૈર્નેત્રમાત્રૈરનુન્મેષિભિઃ1.43.
મંદરપર્વતની ખીણમાં એક સુંદર તળાવમાં, મોગરા, મંદારના ફૂલો, કોમળ પાંદડાં અને કમળો વચ્ચે, સિદ્ધ સ્ત્રીઓ વિશાળ અને અચળ દ્રષ્ટિથી તેની સુંદરતાનું અમૃત પી રહી હતી.
વીરકં શૈલપુત્રી નિમેષાંતરાદસ્મરત્પુત્રગૃધ્નુર્વિનોદાર્થિની। સોપિ તાદૃક્ક્ષણાવાપ્તપુણ્યોદયો યો હિ જન્માંતરેઽસ્યાત્મજત્વં તતઃ
પર્વતપુત્રી, પોતાના પુત્ર માટે તરસેલી અને આનંદની ઇચ્છા ધરાવતી, પળના ઝપટામાં વીરકને યાદ કરતી; અને એ પળે મળેલા પુણ્યના ફળે, તે આ જન્મમાં તેનો પુત્ર થયો.
ક્રીડતસ્તસ્ય તૃપ્તિઃ કથં જાયતે યોપિ ભાવાજ્યગ? દ્વેધસા તેજસા। કલિપતઃપ્રેક્ષણં દિવ્યગીતક્ષણં નૃત્યલોલૈર્ગણૈશૈઃ પ્રવૃત્યક્ષણં
જેનું સ્વરૂપ હંમેશા તાજું છે, એવો રમતમાં મગ્ન બાળક ક્યારેય સંતોષ પામે? તેના માટે દરેક ક્ષણ દૃશ્યનો આનંદ, દિવ્ય ગીતો અને મિત્રો સાથેના નૃત્યથી ભરપૂર હતી.
સિંહનાદાકુલે ગંડશૈલે જ્વલદ્રત્નજાલે બૃહત્સાલતાલેક્ષણમ્। ફુલ્લનાના તમાલાલિકાલેક્ષણં વૃક્ષમૂલે વિલોલોમરાલેક્ષણમ્
સિંહના ગર્જનાથી ગૂંજી રહેલા પહાડના ગુફાઓમાં, તેજસ્વી રત્નોથી શોભાયમાન, વિશાળ સાલ વૃક્ષોની સાક્ષી હેઠળ, વિવિધ ખીલી ગયેલી તમાલના ગુલાબી ફૂલોની છાયામાં, અને જ્યાં મૃગો શાંતપણે ફરતાં હતાં, ત્યાં તેઓ દેખાયા.
સ્વલ્પપંકે જલે પંકજાંકેક્ષણં માતુરંકે શુભે નિષ્કલંકેક્ષણમ્। પરિક્રીડતે બાલલીલાવિસારી ગણેશાધિપા દેવતાનંદકારી
થોડા પાણીમાં, કમળને નિહાળતો, માતાના ખોળામાં, નિર્મળ અને નિષ્કલંક, બાળપણની લીલાઓમાં રમતો, દેવતાઓને આનંદ આપનાર, ગણેશ, ગણોના સ્વામી, પ્રસન્નતાનો પ્રસાર કરતો હતો.
નિકુંજેષુ વિદ્યાધરોદ્ગીતશીલઃ પિનાકીવ લીલાવિલાસૈઃ સલીલઃ। પ્રકાશ્ય ભુવનં ગોભિસ્તતો દિનકરે ગતે
વનમાં, વિદ્યાધરોએ જેની પ્રશંસા ગાઈ હતી, તે પિનાકધારી શિવની જેમ રમતમાં મગ્ન થઈને, ગાયો સાથે આખા જગતને પ્રકાશિત કરતો રહ્યો, જ્યાં સુધી સૂર્ય અસ્ત ન થયો.
દેશાંતરં તદા પશ્ચાદ્દૂરસ્થો ધરણીધરઃ। મિત્રત્વમસ્ય સુદૃઢં હૃદયે દ્યોતયન્નિવ
પછી, જ્યારે સૂર્ય અસ્ત થયો અને પહાડ દૂર દેખાતા, ત્યારે તેણે હૃદયમાં દૃઢ મિત્રતા પ્રકાશિત કરી, જાણે ચમકતો હોય.
નિત્યમારાધિતો વિપ્રૈઃ શ્રીમાન્વિઘનસઃ સુતઃ। નાકરોત્સવિતુર્મેરુરુપકારં પતિષ્યતઃ
બ્રાહ્મણો દ્વારા હંમેશા પૂજાતા, વિઘ્નસાનો તેજસ્વી પુત્ર, જ્યારે સૂર્ય મેરુ પર્વતની પાછળ અસ્ત જતો હતો, ત્યારે પણ તેને મદદ કરવાનું કર્યું નહીં.
જનેષ્વેષા વ્યવસ્થેતિ શ્રૂયતે સ્રવલિતો હ્યધઃ। દિનેનાનુગતો ભાનુઃ સ્વજનં પરિપૂરયન્
લોકોમાં એવી વ્યવસ્થા છે કે, કહેવાય છે, સૂર્ય દિવસને અનુસરીને, પોતાનાં લોકોમાં પ્રકાશ ફેલાવે છે, પછી નીચે જતો રહે છે.