વિવર્જિતોપ્યહં નિત્યં નૈભિર્વિરહિતો રમે। હૃદ્યા મે ચારુસર્વાઙ્ગિ ત એતે ક્રીડિતા ગિરૌ
'હું ભલે હંમેશા અલગ રહું, ઓ સુંદર અંગવાળી, પણ આ પ્રિય લોકોથી હું ક્યારેય વિભક્ત નથી, જે પર્વત પર રમે છે.'
ઇત્યુક્તા તુ તદા દેવી ત્યક્ત્વા તં વિસ્મયાકુલા। ગવાક્ષાંતરમાસાદ્ય પ્રેક્ષતે ચકિતાનના
આ રીતે કહ્યું, દેવી આશ્ચર્યથી ભરાઈ, શંકરને છોડીને, એક વિંડો પાસે ગઈ અને ચકિત ચહેરે બહાર જોયું.
યાવંતસ્તે કૃશા દીર્ઘા હ્રસ્વાઃ સ્થૂલા મહોદરાઃ। વ્યાઘ્રેભવદનાઃ કેચિત્કેચિન્મેષાજરૂપિણઃ
તેણે તેમને જોયા—કેટલાક પાતળા, કેટલાક ઊંચા, કેટલાક નાના, કેટલાક જાડા, કેટલાક મોટા પેટવાળા, કેટલાક વાઘના ચહેરાવાળા, અને કેટલાક ભેંસ અને બકરાની જેમ.
અનેકપ્રાણિરૂપાશ્ચ જ્વાલાસ્યાઃ કૃષ્ણપિંગલાઃ। સૌમ્યા ભીમાઃ સ્મિતમુખાઃ કૃષ્ણપિંગજટાસ્સદા
અનેક પ્રાણીઓના રૂપવાળા, અગ્નિ જેવા મોઢા, કાળા અને પીળા, કેટલાક સૌમ્ય, કેટલાક ભયાનક, હંમેશા હસતા ચહેરાવાળા, કાળી-પીળી જટાવાળા.
નાનાવિહંગવદના નાનાવિધસુરાનનાઃ। કૌશેયચર્મવસના નગ્નાશ્ચાન્યો વિરૂપિણઃ
વિભિન્ન પક્ષીઓના ચહેરાવાળા, વિવિધ દેવતાઓના ચહેરાવાળા, કેટલાક રેશમ કે ચામડાંના વસ્ત્ર પહેરેલા, કેટલાક નંગા અને વિકૃત.
ગોકર્ણા ગજકર્ણાશ્ચ બહુવક્ત્રેક્ષણોદરાઃ। બહુપાદા બહુભુજા દિવ્યનાનાસ્ત્રપાણયઃ
ગાયના કાન, હાથીના કાન, અનેક મોઢા, આંખો અને પેટ, અનેક પગ, અનેક હાથ, અને વિવિધ દૈવી શસ્ત્રો પકડેલા.
અનેકકુસુમાપીડા નાનાવ્યાકુલભીષણાઃ। કૃતનાનાયુધધરા નાનાકવચભૂષણાઃ
અનેક પ્રકારના ફૂલો પહેરેલા, જુદી-જુદી રીતે ભયાનક અને ભયોત્પન્ન, અનેક શસ્ત્રો અને વિવિધ કવચ-ભૂષણોથી સજ્જ.
વિચિત્રવાહનારૂઢા દિવ્યરૂપા વિયચ્ચરાઃ। વીણાવાદ્યરવોદ્ઘુષ્ટા નાનાસ્થાનકનર્તકાઃ
વિચિત્ર વાહન પર સવાર, દૈવી રૂપવાળા, આકાશમાં ફરતા, વીણા વગાડવાના અવાજથી ગુંજતા, વિવિધ સ્થિતીમાં નૃત્ય કરતા.
ગણેશાંસ્તાંસ્તથા દૃષ્ટ્વા દેવી પ્રોવાચ શંકરમ્। દેવ્યુવાચ-। ગણેશાઃ કતિસંખ્યાતાઃ કિંનામાનઃ કિમાત્મકાઃ
તે ગણેશોનું સમૂહ જોઈને દેવી શંકરજીને પૂછ્યું: દેવી બોલી: ગણેશો કેટલા છે? તેમના નામ શું છે? તેઓ કેવી સ્વભાવના છે?
એકૈકશો મમ બ્રૂહિ નિષ્ઠિતા યે પૃથક્પૃથક્। શંકર ઉવાચ-। કોટિકોટિશ્ચ સંખ્યાતા નાનાવિખ્યાતપૌરુષાઃ
મારે દરેકને અલગથી જાણવું છે, જે અલગ અલગ સ્થિત છે. શંકરજી બોલ્યા: તેઓ કરોડો કરોડ છે, અને વિવિધ કાર્યો તથા પરાક્રમ માટે પ્રસિદ્ધ છે.
જગદાપૂરિતં સર્વમેભિર્ભીમૈર્મહાબલૈઃ। સિદ્ધક્ષેત્રેષુ રથ્યાસુ જીર્ણોદ્યાનેષુ વેશ્મસુ
આ ભયાનક અને શક્તિશાળી ગણેશો દ્વારા આખું જગત ભરાઈ ગયું છે—પવિત્ર સ્થળો, રસ્તાઓ, જૂના બગીચા અને ઘરોમાં.
દાનવાનાં શરીરેષુ બાલેષૂન્મત્તકેષુ ચ। એતે વિશંતિ મુદિતા નાનાહારવિહારિણઃ
તેઓ આનંદપૂર્વક દાનવો, બાળકો અને પાગલોના શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે, અને વિવિધ પ્રકારના ખોરાકમાં આનંદ મેળવે છે.
ઊષ્મપાઃ ફેનપાશ્ચૈવ ધૂમપા મધુપાયિનઃ। મેદાહારારુધિરપાસ્સર્વભક્ષા હ્યભોજનાઃ
કેટલાક ઉષ્મા પીવે છે, કેટલાક ફેન પીવે છે, કેટલાક ધૂમ પીવે છે, કેટલાક મધ પીવે છે; કેટલાક ચરબી ખાય છે, કેટલાક લોહી પીવે છે, કેટલાક બધું જ ખાય છે, અને કેટલાક કંઈ જ ખાતાં નથી.
દેવાદાસ્તાપસાહારા નાનાવાદ્યરતિપ્રિયાઃ। ન હિ વક્તુમનંતત્વાચ્છક્યન્તે હિ ગણાઃ પૃથક્
કેટલાક દેવોને અર્પણ કરેલા ભોજન પર જીવે છે, કેટલાક તપસ્વીઓના ભોજન પર, અને કેટલાક વિવિધ વાદ્યોમાં આનંદ મેળવે છે; તેઓ અનંત છે, તેથી દરેકને અલગથી વર્ણવી શકાતાં નથી.
દેવ્યુવાચ-। નાગત્વગુત્તરાસંગઃ શુદ્ધાંગો મુંજમેખલી। મનઃશિલેન કલ્કેન ચપલો રંજિતાનનઃ
દેવી બોલી: એ હાથીની ચામડીનું વસ્ત્ર પહેરે છે, શરીર શુદ્ધ છે, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી છે, મનશિલાથી ચહેરો રંગેલો છે, અને ખૂબ ચપળ છે.
ભૃંગદષ્ટોત્પલાનાં ચ સ્રગ્દામા મધુરાકૃતિઃ। પાષાણશકલોત્તાન કાંસ્યતાલપ્રવર્તકઃ
એ ભમરો અને દબાયેલા કમળોની વણેલી માળા પહેરે છે, રૂપે મીઠો છે; પથ્થરનાં ટુકડા ઉપાડે છે અને કાંસાના ઝાંઝ વગાડે છે.
અસૌ ગણેશ્વરો દેવ કિંનામા કિન્નરાનુગઃ। ય એષ ગણગીતેષુ દત્તકર્ણો મુહુર્મુહુઃ
આ ગણેશોનો સ્વામી કોણ છે, જે કિન્નરોની સાથે છે, અને વારંવાર ગણેશોનો ગીત સાંભળવા ઉત્સુક છે?
શર્વ ઉવાચ-। સ એષ વીરકો દેવિ સદા મે હૃદયપ્રિયઃ। નાનાશ્ચર્યગુણાધારો ગણેશ્વર ગણાર્ચિતઃ
શરવા બોલ્યા: એ વીરક છે, દેવી, જે હંમેશા મારા હૃદયને પ્રિય છે; અનેક અદભુત ગુણોથી ભરપૂર, ગણેશોનો સ્વામી, ગણેશો દ્વારા પૂજિત.
દેવ્યુવાચ। ઈદૃશસ્ય સુતસ્યાસ્તિ મમોત્કંઠા પુરાંતક। કદાહમીદૃશં પુત્રં દ્રક્ષ્યામ્યાનંદદાયકં
દેવી બોલી: હે પુરાંતક, મને આવા પુત્રની ઇચ્છા હતી; ક્યારે હું આવો આનંદ આપનાર પુત્ર જોઈશ?
શર્વ ઉવાચ-। એષ એવ સુતસ્તેસ્તુ નયનાનંદકારકઃ। ત્વયા માત્રા કૃતાર્થો હિ વીરકોપિ સુમધ્યમે
શરવા બોલ્યા: એ જ તારો પુત્ર બનશે, તારા નેત્રોને આનંદ આપનાર; તું માતા તરીકે વીરકને પૂર્ણ કરશે, હે સુમધ્યમે.
ઇત્યુક્ત્વા પ્રેષયામાસ વિજયાં હર્ષણોત્સુકાં। વીરકાનયનાયાશુ દુહિતા ભૂભૃતઃ સખીં
આ રીતે કહીને, તેણે વિજયાને, જે આનંદથી ઉત્સુક હતી અને પર્વતપુત્રીની સખી હતી, વીરકને લાવવા માટે તરત મોકલી.
સાવરુહ્ય ત્વરાયુક્તા પ્રાસાદાદંબરસ્પૃશઃ। ગણપં ગણમધ્યસ્થં સૂર્યકોટિપ્રવર્તનમ્
એ ત્વરાથી આકાશને સ્પર્શતા મહેલમાંથી નીચે ઉતરી, ગણેશો વચ્ચે ગણેશોનો મુખ્ય, જે કરોડો સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતો હતો, તેને જોઈ.
વિજયોવાચ-। એહિ વીરક ચાપલ્યાત્ત્વયા દેવી પ્રતોષિતા। ત્વામાહ્વયતિ ચેત્યુક્તસ્ત્યક્ત્વા પાષાણખંડકમ્
વિજયાએ કહ્યું: આવો વીરક! તારી ચપલતાથી દેવી ખુશ છે; દેવી તને બોલાવે છે—પથ્થરનો ટુકડો મૂકી દો,
દેવ્યાઃ સપીપમાગચ્છદ્વિજયાનુગતઃ શનૈઃ। પ્રાસાદશિખરોત્ફુલ્લરક્તાંબુજનિભ દ્યુતિઃ
તે વિજયાની સાથે ધીમે ધીમે દેવી પાસે આવ્યો, તેની કાંતિ મહેલના શિખર પર ફૂલેલા લાલ કમળ જેવી હતી.
તં દૃષ્ટ્વા પ્રસ્થિતાનલ્પસ્વાદુક્ષીરપયોધરા। ગિરિજોવાચ-। પિબ ક્ષીરમિદં વત્સ સ્રુતં પિબ યથેચ્છકમ્
તેને આવતો જોઈને, ગિરિજાના સ્તન મીઠા દૂધથી ભરેલા હતા; ગિરિજાએ કહ્યું: આ દૂધ પી, બાલક, તાજું વહેલું છે—જે તને ગમે તેટલું પી.
ઉવાચ દેવી સસ્નેહં ગિરા મધુરવર્ણયા। એહિ સદ્યો હિ જાતોસિ મે પુત્રકો દેવદેવેન દત્તોધુના વીરક
દેવી પ્રેમથી, મીઠી વાણીમાં બોલી: આવો, તું હમણાં જ મારા પુત્ર તરીકે જન્મેલ છે, દેવોના દેવ દ્વારા આપેલ, હે વીરક.
ઉક્તવત્યંકઆધાય પર્યષ્વજત્તં કપોલે ચુચુંબાગરાણ્નંદિની। મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય સંમાર્જ્ય ગાત્રાણિ ચાભૂષયામાસ દિવ્યૈઃ સ્વયંભૂષણૈઃ
આવું કહીને, તેણે બાળકને ગળે લગાડ્યો, તેને પોતાની ગોદમાં બેસાડ્યો, ગાલ પર ચુંબન કર્યું, આનંદથી માથું સુઘાંયું, શરીર પર હાથ ફેરવ્યો અને પોતે બનાવેલા દિવ્ય આભૂષણોથી તેને શણગાર્યો.
કિંકિણીમેખલાનૂપુરૈઃ સન્મણિપ્રોતકેયૂરહારૈરમૂલ્યૈર્ગુણૈઃ। કોમલૈઃ પલ્લવૈશ્ચિત્રિતશ્ચારુભિર્મંગલૈઃ કંકણૈર્દિવ્યમંત્રોદ્ભવૈઃ
તેણે ઘંટિયાળી કમરપટ્ટા, પાયલ, સુંદર રત્નોથી જડિત કાંડા, કિંમતી હાર, નરમ પાંદડાં, મનોહર અને શુભ કંકણો તથા દિવ્ય મંત્રોથી ઉત્પન્ન થયેલા ચુડાં પહેરાવીને બાળકને શણગાર્યો.
તસ્ય શુદ્ધૈસ્તતોભૂરિભિશ્ચાકરોન્મિશ્રસિદ્ધાર્થકૈરઙ્ગરક્ષાવિધિં। એવમાદાય ચોવાચ કૃત્વા સ્રજં મૂર્ધ્નિ ગોરોચનાપત્રભંગોજ્જ્વલૈઃ
પવિત્ર અને ઉત્તમ સામગ્રીથી તેણે બાળકના શરીરની રક્ષા માટે વિધિ કરી, પછી તેજસ્વી ગૌરોચન અને તાજા પાંદડાંથી બનેલી માળા માથા પર મુકી, તેને કહ્યું.
વત્સવત્સાધુના ક્રીડ સાર્દ્ધં ગણૈરપ્રમત્તો વ્રજ શ્વભ્રવર્જં શનૈઃ। વ્યાલમાલાકુલાઃ શૈલસાનુદ્રુમાદંતિભિર્ભગ્નશાખાઃ પરં ભંગિનઃ
બેટા, મિત્રો સાથે આનંદથી રમ, પણ સાવધ રહે; ધીરે ધીરે જા અને ખીણો ટાળ. પર્વતના ઢાળ પર સાપોની પાંખડીઓ છે અને હાથીઓએ ઝાડની ડાળીઓ તોડી નાખી છે.