હંસસંઘાતસંદિષ્ટ સ્ફટિકસ્તભંતોરણં। અનાવિલમસંભ્રાંત્યા બહુશઃ કિન્નરાકુલં
હંસોની ટોળીઓથી સજ્જ, સ્ફટિકના સ્તંભો અને દ્વાર, એકદમ શુદ્ધ અને નિરવ, ઘણીવાર કિનરાઓથી ભરેલું, પણ ક્યારેય ગભરાટ વગર.
શુકૈર્યત્રાભિદૃશ્યંતે પદ્મરાગવિનિર્મિતાઃ। ભિત્તયો જાતિસંભ્રાંત્યા પ્રતિબિંબિતમૌક્તિકાઃ1.43.
ત્યાં, પદ્મરાગ રત્નોથી બનેલ દિવાલો પર, તોતા દેખાય છે; અને તેમાં મોતીની છબી પડતી હોય, જે જુદી-જુદી જાતની લાગે છે.
તત્રાક્ષૈઃ પ્રિયયા દેવો વિહર્તુમુપચક્રમે। સ્વછેંદ્રનીલભૂભાગે ક્રીડંતૌ યત્ર સંસ્થિતૌ
ત્યાં ભગવાન પોતાની પ્રિય સાથે, સાફ અને નીલમ જેવી જમીન પર, રમવા માટે ઊભા રહ્યા.
વપુઃ સહાયતાં પ્રાપ્તૌ વિનોદરસનિર્વૃતૌ। એવં પ્રક્રીડતોસ્તત્ર દેવીશંકરયોસ્તદા
તેમના રૂપો સાથે મળીને, આનંદમાં ડૂબેલા, એમ શંકર અને દેવી એ સમયે ત્યાં રમ્યા.
પ્રાદુર્ભૂતો મહાશબ્દઃ પતિતાંબરગોચરઃ। તચ્છ્રુત્વા કૌતુકાદ્દેવી કિમેતદિતિ શંકરમ્
પછી એક મોટો અવાજ થયો, જે પડતી વસ્ત્રો જેવો દેખાતો; એ અવાજ સાંભળી દેવી ઉત્સુકતા સાથે શંકરને પૂછ્યું: 'આ શું છે?'
પર્યપૃચ્છત્સુરવરં હરં વિસ્મિતપૂર્વકં। ઉવાચ દેવો નૈતત્તે દૃષ્ટપૂર્વં શુચિસ્મિતે
દેવી એ આશ્ચર્યથી હરાને પૂછ્યું; ભગવાન બોલ્યા: 'શુદ્ધ સ્મિતવાળી, તું આ પહેલાં ક્યારેય જોયું નથી.'
એતે ગણેશાઃ ક્રીડંતે શૈલેસ્મિન્મત્પ્રિયાઃ સદા। તપસા બ્રહ્મચર્યેણ નામભિઃ ક્ષેત્રસેવનૈઃ
'આ મારા પ્રિય ગણેશો છે, જે હંમેશા આ પર્વત પર રમે છે, તપ, બ્રહ્મચર્ય, નામ અને પવિત્ર સ્થળોની સેવા દ્વારા.'
યૈરહં તોષિતઃ પૂર્વં ત એતે મનુજોત્તમાઃ। મત્સમીપમનુપ્રાપ્તા મમ હૃદ્યાઃ શુભાનને
'જેના કારણે હું પહેલાં પ્રસન્ન થયો હતો, એ જ શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો છે, જે મારા નજીક આવ્યા છે, અને મારા હૃદયને પ્રિય છે, ઓ શુભ મુખવાળી.'
કામરૂપા મહોત્સાહા મહારૂપગુણાન્વિતાઃ। કર્મભિર્વિસ્મયં તેષાં પ્રયામિ બલશાલિનામ્
'એ મનની ઈચ્છા પ્રમાણે રૂપ ધારણ કરે છે, ઉત્સાહથી ભરપૂર છે, મહાન ગુણો અને રૂપ ધરાવે છે; તેમના કાર્યોને જોઈને હું તેમના બળ પર આશ્ચર્યચકિત છું.'
સામરસ્યાસ્ય જગતઃ સૃષ્ટિસંહરણક્ષમાઃ। બ્રહ્મચન્દ્રેંદ્ર ગંધર્વૈસ્સકિન્નરમહોરગૈઃ
'એ આ જગતના સમન્વય, સર્જન અને વિલયમાં સક્ષમ છે, બ્રહ્મા, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર, ગંધર્વ, કિનર અને મહાન નાગો સાથે.'
વિવર્જિતોપ્યહં નિત્યં નૈભિર્વિરહિતો રમે। હૃદ્યા મે ચારુસર્વાઙ્ગિ ત એતે ક્રીડિતા ગિરૌ
'હું ભલે હંમેશા અલગ રહું, ઓ સુંદર અંગવાળી, પણ આ પ્રિય લોકોથી હું ક્યારેય વિભક્ત નથી, જે પર્વત પર રમે છે.'
ઇત્યુક્તા તુ તદા દેવી ત્યક્ત્વા તં વિસ્મયાકુલા। ગવાક્ષાંતરમાસાદ્ય પ્રેક્ષતે ચકિતાનના
આ રીતે કહ્યું, દેવી આશ્ચર્યથી ભરાઈ, શંકરને છોડીને, એક વિંડો પાસે ગઈ અને ચકિત ચહેરે બહાર જોયું.
યાવંતસ્તે કૃશા દીર્ઘા હ્રસ્વાઃ સ્થૂલા મહોદરાઃ। વ્યાઘ્રેભવદનાઃ કેચિત્કેચિન્મેષાજરૂપિણઃ
તેણે તેમને જોયા—કેટલાક પાતળા, કેટલાક ઊંચા, કેટલાક નાના, કેટલાક જાડા, કેટલાક મોટા પેટવાળા, કેટલાક વાઘના ચહેરાવાળા, અને કેટલાક ભેંસ અને બકરાની જેમ.
અનેકપ્રાણિરૂપાશ્ચ જ્વાલાસ્યાઃ કૃષ્ણપિંગલાઃ। સૌમ્યા ભીમાઃ સ્મિતમુખાઃ કૃષ્ણપિંગજટાસ્સદા
અનેક પ્રાણીઓના રૂપવાળા, અગ્નિ જેવા મોઢા, કાળા અને પીળા, કેટલાક સૌમ્ય, કેટલાક ભયાનક, હંમેશા હસતા ચહેરાવાળા, કાળી-પીળી જટાવાળા.
નાનાવિહંગવદના નાનાવિધસુરાનનાઃ। કૌશેયચર્મવસના નગ્નાશ્ચાન્યો વિરૂપિણઃ
વિભિન્ન પક્ષીઓના ચહેરાવાળા, વિવિધ દેવતાઓના ચહેરાવાળા, કેટલાક રેશમ કે ચામડાંના વસ્ત્ર પહેરેલા, કેટલાક નંગા અને વિકૃત.
ગોકર્ણા ગજકર્ણાશ્ચ બહુવક્ત્રેક્ષણોદરાઃ। બહુપાદા બહુભુજા દિવ્યનાનાસ્ત્રપાણયઃ
ગાયના કાન, હાથીના કાન, અનેક મોઢા, આંખો અને પેટ, અનેક પગ, અનેક હાથ, અને વિવિધ દૈવી શસ્ત્રો પકડેલા.
અનેકકુસુમાપીડા નાનાવ્યાકુલભીષણાઃ। કૃતનાનાયુધધરા નાનાકવચભૂષણાઃ
અનેક પ્રકારના ફૂલો પહેરેલા, જુદી-જુદી રીતે ભયાનક અને ભયોત્પન્ન, અનેક શસ્ત્રો અને વિવિધ કવચ-ભૂષણોથી સજ્જ.
વિચિત્રવાહનારૂઢા દિવ્યરૂપા વિયચ્ચરાઃ। વીણાવાદ્યરવોદ્ઘુષ્ટા નાનાસ્થાનકનર્તકાઃ
વિચિત્ર વાહન પર સવાર, દૈવી રૂપવાળા, આકાશમાં ફરતા, વીણા વગાડવાના અવાજથી ગુંજતા, વિવિધ સ્થિતીમાં નૃત્ય કરતા.
ગણેશાંસ્તાંસ્તથા દૃષ્ટ્વા દેવી પ્રોવાચ શંકરમ્। દેવ્યુવાચ-। ગણેશાઃ કતિસંખ્યાતાઃ કિંનામાનઃ કિમાત્મકાઃ
તે ગણેશોનું સમૂહ જોઈને દેવી શંકરજીને પૂછ્યું: દેવી બોલી: ગણેશો કેટલા છે? તેમના નામ શું છે? તેઓ કેવી સ્વભાવના છે?
એકૈકશો મમ બ્રૂહિ નિષ્ઠિતા યે પૃથક્પૃથક્। શંકર ઉવાચ-। કોટિકોટિશ્ચ સંખ્યાતા નાનાવિખ્યાતપૌરુષાઃ
મારે દરેકને અલગથી જાણવું છે, જે અલગ અલગ સ્થિત છે. શંકરજી બોલ્યા: તેઓ કરોડો કરોડ છે, અને વિવિધ કાર્યો તથા પરાક્રમ માટે પ્રસિદ્ધ છે.
જગદાપૂરિતં સર્વમેભિર્ભીમૈર્મહાબલૈઃ। સિદ્ધક્ષેત્રેષુ રથ્યાસુ જીર્ણોદ્યાનેષુ વેશ્મસુ
આ ભયાનક અને શક્તિશાળી ગણેશો દ્વારા આખું જગત ભરાઈ ગયું છે—પવિત્ર સ્થળો, રસ્તાઓ, જૂના બગીચા અને ઘરોમાં.
દાનવાનાં શરીરેષુ બાલેષૂન્મત્તકેષુ ચ। એતે વિશંતિ મુદિતા નાનાહારવિહારિણઃ
તેઓ આનંદપૂર્વક દાનવો, બાળકો અને પાગલોના શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે, અને વિવિધ પ્રકારના ખોરાકમાં આનંદ મેળવે છે.
ઊષ્મપાઃ ફેનપાશ્ચૈવ ધૂમપા મધુપાયિનઃ। મેદાહારારુધિરપાસ્સર્વભક્ષા હ્યભોજનાઃ
કેટલાક ઉષ્મા પીવે છે, કેટલાક ફેન પીવે છે, કેટલાક ધૂમ પીવે છે, કેટલાક મધ પીવે છે; કેટલાક ચરબી ખાય છે, કેટલાક લોહી પીવે છે, કેટલાક બધું જ ખાય છે, અને કેટલાક કંઈ જ ખાતાં નથી.
દેવાદાસ્તાપસાહારા નાનાવાદ્યરતિપ્રિયાઃ। ન હિ વક્તુમનંતત્વાચ્છક્યન્તે હિ ગણાઃ પૃથક્
કેટલાક દેવોને અર્પણ કરેલા ભોજન પર જીવે છે, કેટલાક તપસ્વીઓના ભોજન પર, અને કેટલાક વિવિધ વાદ્યોમાં આનંદ મેળવે છે; તેઓ અનંત છે, તેથી દરેકને અલગથી વર્ણવી શકાતાં નથી.
દેવ્યુવાચ-। નાગત્વગુત્તરાસંગઃ શુદ્ધાંગો મુંજમેખલી। મનઃશિલેન કલ્કેન ચપલો રંજિતાનનઃ
દેવી બોલી: એ હાથીની ચામડીનું વસ્ત્ર પહેરે છે, શરીર શુદ્ધ છે, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી છે, મનશિલાથી ચહેરો રંગેલો છે, અને ખૂબ ચપળ છે.
ભૃંગદષ્ટોત્પલાનાં ચ સ્રગ્દામા મધુરાકૃતિઃ। પાષાણશકલોત્તાન કાંસ્યતાલપ્રવર્તકઃ
એ ભમરો અને દબાયેલા કમળોની વણેલી માળા પહેરે છે, રૂપે મીઠો છે; પથ્થરનાં ટુકડા ઉપાડે છે અને કાંસાના ઝાંઝ વગાડે છે.
અસૌ ગણેશ્વરો દેવ કિંનામા કિન્નરાનુગઃ। ય એષ ગણગીતેષુ દત્તકર્ણો મુહુર્મુહુઃ
આ ગણેશોનો સ્વામી કોણ છે, જે કિન્નરોની સાથે છે, અને વારંવાર ગણેશોનો ગીત સાંભળવા ઉત્સુક છે?
શર્વ ઉવાચ-। સ એષ વીરકો દેવિ સદા મે હૃદયપ્રિયઃ। નાનાશ્ચર્યગુણાધારો ગણેશ્વર ગણાર્ચિતઃ
શરવા બોલ્યા: એ વીરક છે, દેવી, જે હંમેશા મારા હૃદયને પ્રિય છે; અનેક અદભુત ગુણોથી ભરપૂર, ગણેશોનો સ્વામી, ગણેશો દ્વારા પૂજિત.
દેવ્યુવાચ। ઈદૃશસ્ય સુતસ્યાસ્તિ મમોત્કંઠા પુરાંતક। કદાહમીદૃશં પુત્રં દ્રક્ષ્યામ્યાનંદદાયકં
દેવી બોલી: હે પુરાંતક, મને આવા પુત્રની ઇચ્છા હતી; ક્યારે હું આવો આનંદ આપનાર પુત્ર જોઈશ?
શર્વ ઉવાચ-। એષ એવ સુતસ્તેસ્તુ નયનાનંદકારકઃ। ત્વયા માત્રા કૃતાર્થો હિ વીરકોપિ સુમધ્યમે
શરવા બોલ્યા: એ જ તારો પુત્ર બનશે, તારા નેત્રોને આનંદ આપનાર; તું માતા તરીકે વીરકને પૂર્ણ કરશે, હે સુમધ્યમે.