ભાવિનોઽવશ્યભાવિત્વાદ્ભવિત્રી ભૂતભાવિની। લજ્જમાના સખિમુખૈરુવાચ પિતરં ગિરિં
કારણ કે જે destined છે તે જરૂર થાય છે, શરમાળ કન્યાએ, સખીઓના ઉકેલથી, પિતા ગિરિ સાથે વાત કરી.
શૈલપુત્ર્યુવાચ-। દુર્ભગેન શરીરેણ કિં મમાનેન કારણં। કથં ચ તાં દશાં પ્રાપ્તશ્શઙ્કરો મે પતિર્ભવેત્
શૈલપુત્રીએ કહ્યું: 'મારા દુર્ભાગ્યવાળા શરીરનો શું ઉપયોગ? શા રીતે શંકર મારા પતિ બની શકે, જ્યારે હું આવી સ્થિતિમાં પહોંચી છું?'
તપોભિઃ પ્રાપ્યતેભીષ્ટં નાસાધ્યં તુ તપસ્યતઃ। દુર્ભગત્વં વૃથા લોકે વિહિતે સતિ સાધને
ઇચ્છિત વસ્તુ તપસ્યા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે; તપસ્યા કરનાર માટે કંઈ અપ્રાપ્ય નથી. જ્યારે સાધન હાજર હોય, ત્યારે દુર્ભાગ્યનો અર્થ નથી.
તપસિ ભ્રષ્ટસંદેહા તતઃ સ્વાર્થજિગીષયા। એવં તપઃ કરિષ્યેહં યામીત્યુક્તવતીં સુતામ્
તપસ્યાની અસર વિશે કોઈ શંકા નથી, અને પોતાના હિત માટે, હું અહીં તપસ્યા કરીશ,' એમ તેણીએ પિતાને કહ્યું.
ઉવાચ વાચા શૈલેંદ્રો ગદ્ગદસ્વરવર્ણયા। હિમવાનુવાચ-। ઉમેતિ ચાપલં પુત્રિ ન ક્ષમં તાવકં વપુઃ
પર્વતરાજે ભાવથી ભરેલી અવાજે કહ્યું: 'પુત્રી, તારી નાજુક દેહ માટે આવી ઉતાવળ યોગ્ય નથી.'
સોઢું ક્લેશાનુરૂપસ્ય તપસઃ સૌમ્યદર્શને। ભાવીન્યપિ ચ કાર્યાણિ પદાર્થાનિ સદૈવ તુ
સૌમ્ય, તારો શરીર કઠોર તપસ્યાના કષ્ટ સહન કરવા યોગ્ય નથી. અને destined ઘટનાઓ અને વસ્તુઓ હંમેશા થાય છે.
ભાવિનોર્થા ભવંત્યેવ બહવોઽનિચ્છતોપિ હિ। તસ્માન્ન તપસા તેસ્તિ બાલે કિંચિત્પ્રયોજનમ્
જે destined છે તે જરૂર થાય છે, ભલે કોઈ ઇચ્છે નહીં. તેથી, બાલા, તપસ્યાનો કોઈ લાભ નથી.
ભવનં ચૈવ ગચ્છામિ ચિંતયિષ્યામિ તત્ર વૈ। ઇત્યુક્તા તુ યદા નૈવ ગૃહમન્વેતિ શૈલજા
'હું ઘરે જઈને એ વિશે વિચાર કરીશ,' એમ કહ્યું. પણ આવું કહેતાં, શૈલપુત્રી ઘર તરફ ગઈ નહીં.
તતોદ્રિશ્ચિંતયાવિષ્ટઃ સ્વસુતાં પ્રશશંસ ચ। તતોંતરિક્ષે દિવ્યા ચ વાગભૂદ્ભુવનત્રયે
પછી, આશ્ચર્યથી ભરાઈ, તેણે પોતાની દીકરીની પ્રશંસા કરી; અને ત્યારબાદ, આકાશમાં એક દિવ્ય અવાજ ઊભો થયો, જે ત્રણેય લોકોએ સાંભળ્યો.
ઉમેતિ ચાપલં પુત્રિ ત્વયોક્તા તનયા યતઃ। ઉમેતિ નામ તેનાસ્યા ભુવનેષુ ભવિષ્યતિ
પુત્રી, તું ચિંતાથી 'ઉમા' કહીને બોલી, તેથી હવે બધા લોકોમાં તેનું નામ 'ઉમા' રહેશે.
સિદ્ધિર્મૂર્તિમતી ત્વેષા સાધયિષ્યતિ ચિંતિતમ્। ઇતિ શ્રુત્વા તુ વચનં સ તદાકાશમંડલે
તે સિદ્ધિની સ્વરૂપ છે અને જે વિચારાયું છે, તે પૂર્ણ કરશે. આ શબ્દો સાંભળીને, તે પછી આકાશમાં—
અનુજ્ઞાય સુતાં શૈલો જગામાશુ સ્વમંદિરમ્। પુલસ્ત્ય ઉવાચ-। શૈલજાપિ યયૌ શૈલમગમ્યમપિ દૈવતૈઃ
પહાડના રાજાએ પોતાની દીકરીને અનુમતિ આપી, અને ઝડપથી પોતાના ઘરમાં પાછો ગયો. પુલસ્ત્યે કહ્યું: પહાડની દીકરી પણ એવા શિખર પર ગઈ, જ્યાં દેવીતાઓ પણ પહોંચી શકતા નહોતા.
સખીભ્યામનુયાતા તુ નિયતા નગરાજજા। શૃંગં હિમવતઃ પુણ્યં નાનાધાતુવિભૂષિતમ્
પહાડના રાજાની શિસ્તબદ્ધ દીકરી પોતાની સખીઓ સાથે હિમવતના પવિત્ર શિખર પર ગઈ, જે વિવિધ ધાતુઓથી સજ્જ હતું.
દિવ્યપુષ્પલતાકીર્ણં ભ્રમરોદ્ઘુષ્ટપાદપમ્। દિવ્યપ્રસ્રવણોપેતં મનોરથશતોજ્જ્વલમ્
તે શિખર પર દિવ્ય ફૂલોની લતાઓ ફેલાઈ હતી, વૃક્ષોમાં ભમરોની ગુંજ હતી, દિવ્ય ઝરણાઓ હતાં અને અનેક ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થયેલી હતી.
નાનાપક્ષિસમાયુક્તં ચક્રવાકોપશોભિતમ્। જલજસ્થલજૈઃ પુણ્યૈઃ પ્રફુલ્લૈરુપશોભિતમ્
તે સ્થળે અનેક પ્રકારનાં પક્ષીઓ હતા, ચક્રવાકથી શોભિત હતું, અને પાણી તથા જમીનના પવિત્ર, ફૂલેલા ફૂલો વડે સજ્જ હતું.
ચિત્રકંદરસંગુહ્યં દિવ્યગેહસમન્વિતમ્। વિહંગસંઘસંઘુષ્ટં કલ્પપાદપસંકટમ્
ત્યાં અદભુત ગુફાઓ અને ગુપ્ત સ્થળો હતાં, દિવ્ય ઘરો હતાં, પક્ષીઓના ઝુંડ ગુંજતા હતા અને કલ્પવૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
તત્રાપશ્યન્મહાશાખં શાખિનં હરિતચ્છદમ્। સર્વર્તુકુસુમોપેતં ચક્રવાકોપશોભિતમ્
ત્યાં તેણે એક વિશાળ શાખાવાળું, લીલાં પાંદડાવાળું મહાન વૃક્ષ જોયું, જેમાં દરેક ઋતુના ફૂલો હતાં અને ચક્રવાકથી શોભિત હતું.
નાનાપુષ્પશતાકીર્ણં નાનાવિધફલાન્વિતમ્। ત્યક્તં સૂર્યસ્ય રુચિભિર્ભિન્નસંહતપલ્લવમ્
તે વૃક્ષ અનેક પ્રકારનાં ફૂલો અને ફળોથી સજ્જ હતું, તેની પાંદડીઓ સૂર્યની કિરણોથી ઝળહળતી અને છૂટછાટ હતી.
તત્રાંબરાણિ સંત્યજ્ય ભૂષણાનિ ચ શૈલજા। સંવીતા વલ્કલૈર્દિવ્યૈર્દર્ભનિર્મિતમેખલા
પહાડની દીકરીએ ત્યાં પોતાના કપડાં અને આભૂષણો ઉતારી દીધાં, દિવ્ય વલ્કલ પહેરી અને પવિત્ર દર્ભથી બનેલી મેખલા બાંધેલી.
ત્રિઃસ્નાતા પાટલાહારા બભૂવ શરદાં શતમ્। શતમેકેન જીર્ણેન પર્ણેનાવર્ત્તયત્તદા
તે ત્રણ વખત સ્નાન કરીને, ફક્ત ફિક્કી ખોરાક લઈ, શતાબ્દી સુધી રહી; એક જ જૂની પાંદડી વડે, તે સો વર્ષ જીવી.
નિરાહારા શતં સાભૂત્સમાનાં તપસો નિધિઃ। તત ઉદ્વેજિતાઃ સર્વે પ્રાણિનસ્તપસોગ્નિના
તે સો વર્ષ સુધી નિરાહાર રહી, સમાન તપનો ખજાનો બની; પછી, તેના તપના અગ્નિથી બધા જીવો ગભરાઈ ગયા.
તતઃ સસ્માર ભગવાન્મુનીન્સપ્ત શતક્રતુઃ। તે સમાગમ્ય મુદિતાઃ સર્વે સમુદિતાસ્તથા1.43.
પછી, ભગવાન ઇન્દ્રે સાત ઋષિઓને યાદ કર્યા; તેઓ બધા આનંદથી અને ઉત્સાહથી એકત્ર થયા.
પૂજિતાસ્તે મહેંદ્રેણ પપ્રચ્છુસ્તત્પ્રયોજનમ્। કિમર્થં હિ સુરશ્રેષ્ઠ સંસ્મૃતાસ્તુ વયં ત્વયા
ઇન્દ્રે તેમને સન્માન આપ્યું, અને તેઓએ પૂછ્યું: 'દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે અમને શા માટે યાદ કર્યા છો?'
શક્રઃ પ્રોવાચ શૃણ્વંતુ ભગવંતઃ પ્રયોજનમ્। હિમાચલે તપો ઘોરં તપ્યતે ભૂધરાત્મજા
શક્રે કહ્યું: 'મહાનુભાવો, કારણ સાંભળો: હિમાચલ પર પહાડની દીકરી કઠિન તપ કરી રહી છે.'
તસ્યાભિમતયોગેન ભવંતઃ કર્તુમર્હથ। તપઃ સમાપનં દેવ્યા જગદર્થે ત્વરાન્વિતાઃ
'તેની ઇચ્છા મુજબ, તમે દેવીનું તપ પૂર્ણ કરો, જગતના હિત માટે ઝડપથી.'
તથેત્યુક્ત્વા તતઃ શૈલં સિદ્ધસંઘાતસેવિતમ્। ઊચુરાગમ્ય મુનયસ્તામથો મધુરાક્ષરમ્
'એવું થશે' કહીને, ઋષિઓ સિદ્ધો સાથે શૈલ પર ગયા, અને ત્યાં પહોંચીને, દેવીને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.
પુત્રિ કસ્તે વ્યવસિતઃ કામઃ કમલલોચને। તાનુવાચ તતો દેવી સાદરં ગૌરવાન્મુનીન્
કમળની આંખોવાળી પુત્રી, તારો ઇરાદો શું છે? પછી દેવી એ મહાન ઋષિઓને ખૂબ આદરપૂર્વક વાત કરી.
દેવ્યુવાચ-। તપસ્યંતો મહાભાગાઃ પ્રોહ્ય મૌનં ભવાદૃશાં। વંદનાય નિયુક્તા ધીર્યાચયત્યવિકલ્પિતમ્
દેવી બોલી: મહાન આત્માઓ, તમે તપસ્યા કરતા છો, અને તમારી જેમના લોકો માટે યોગ્ય મૌન છોડીને, હવે તમે નિશ્ચિત મનથી વંદનામાં લાગ્યા છો.
સુપ્રસન્નમુખા યૂયં ગૃહીત્વાસનમાદિતઃ। ઉપવિષ્ટાઃ શ્રમં મુક્ત્વા તતઃ પ્રક્ષ્યથ મામનુ
તમારા ચહેરા ખુશીથી ઝળહળતા છે, તમે પહેલા બેઠકો સ્વીકારી, થાક દૂર કરીને બેઠા છો; પછી તમે મને પ્રશ્ન પુછશો.
ઇત્યુક્તાસ્તે તતશ્ચક્રુસ્તત્રાસનપરિગ્રહમ્। સા ચ તાન્વિધિવત્પૂર્વં પૂજયિત્વા વિધાનતઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, તેઓ ત્યાં બેઠા; અને દેવી એ પહેલા નિયમ પ્રમાણે તેમને પૂજા કરી.