ન રૂપેણેદૃશી લોકે રમ્યેષુ વનસાનુષુ। કૌતુકેન પરામૃષ્ટસ્તાં દૃષ્ટ્વા રુદતીં ગિરિઃ
આ દુનિયામાં, સુંદર વનના ઢાળ પર, ગિરિએ ક્યારેય આવી આશ્ચર્યથી હલચલ અનુભવ્યું નહોતું, જેમ તે રડતી સ્ત્રીને જોઈને થયું.
ઉપસૃપ્ય તતસ્તસ્યા નિકટં સોપ્યપૃચ્છત। હિમવાનુવાચ-। કાસિ કસ્યાસિ કલ્યાણિ કિમર્થં ચાપિ રોદિષિ
પછી હિમવાને તેની નજીક જઈને પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો, શુભે? તમે કોની છો, અને શા માટે રડી રહી છો?'
નૈતદલ્પમહં મન્યે કારણં લોકસુંદરિ। સા તસ્ય વચનં શ્રુત્વા ઉવાચ મધુના સહ
હિમવાને કહ્યું: 'હું આ કારણને નાનું માનતો નથી, લોકસુંદરિ.' તેના શબ્દો સાંભળીને, તેણીએ દુ:ખ સાથે જવાબ આપ્યો.
રુદંતી શોકવચનં શ્વસંતી દૈન્યવર્ધનં। રતિરુવાચ-। કામસ્ય દયિતાં ભાર્યાં રતિં માં વિદ્ધિ સુવ્રત
રડતી, દુ:ખભર્યા શબ્દો બોલતી, ઊંડી ઉદાસીથી ઉછાસતી, રતિએ કહ્યું: 'સુવ્રત, મને કામદેવની પ્રિય પત્ની રતિ તરીકે જાણો.'
ગિરાવસ્મિંશ્ચ ભગવાન્ગિરિશસ્તપસિ સ્થિતઃ। તેન પ્રત્યૂહરુષ્ટેન ક્રોધાદ્વિસ્ફાર્ય લોચનં
આ પર્વત પર ભગવાન ગિરિશ તપસ્યા કરતા હતા. તેમના ક્રોધથી, તેમણે આંખ ઉઘાડી—
વિમુચ્યાગ્નિશિખાજ્વાલાં કામો ભસ્માવશેષિતઃ। અહં તુ શરણં યાતા તં દેવં ભયવિહ્વલા
અને આંખમાંથી અગ્નિની જ્વાળા છોડીને, કામદેવને ભસ્મ કરી દીધા. હું ડરથી વ્યાકુળ થઈ, એ દેવ પાસે શરણમાં ગઈ.
સ્તુતવત્યથ સંતુષ્ટસ્તતો માં ગિરિશોઽબ્રવીત્। તુષ્ટોહં કામદયિતે કામોત્પત્તિર્ભવિષ્યતિ
તેને સ્તુતિ કર્યા પછી, ગિરિશ સંતોષ પામ્યા અને મને કહ્યું: 'કામદેવની પ્રિય, હું ખુશ છું; કામદેવ ફરી જન્મ લેશે.'
ત્વત્સ્તુતિં ચાપ્યધીયાનો નરો ભક્ત્યા મદાશ્રયઃ। લપ્સ્યતે કાંક્ષિતં કામં નિવર્તમરણાદપિ
અને જે મનુષ્ય, ભક્તિથી, તમારી સ્તુતિ કરે અને મારા શરણમાં આવે, તે ઇચ્છિત ફળ પામશે—even મૃત્યુમાંથી મુક્તિ પણ.
પ્રતીક્ષમાણા તદ્વાક્યમાશાવેશવશાદહં। શરીરં પરિરક્ષિષ્યે કિંચિત્કાલં મહાદ્યુતે
તે વચનની પૂર્તિની રાહ જોઈ, આશાથી ભરાઈ, હું થોડો સમય માટે મારા શરીરને જાળવી રાખીશ, મહાપ્રભા.
ઇત્યુક્તસ્તુ તયા રત્યા શૈલઃ સંભ્રમભીષણઃ। પાણાવાદાય તનયાં ગંતુમૈચ્છત્સ્વકં પુરં
રતિએ આવું કહ્યું ત્યારે, ગિરિ ઉલટપલટ અને ભયથી ભરાઈ, પોતાની દીકરીને હાથ પકડી, પોતાના શહેર તરફ જવા ઇચ્છ્યા.
ભાવિનોઽવશ્યભાવિત્વાદ્ભવિત્રી ભૂતભાવિની। લજ્જમાના સખિમુખૈરુવાચ પિતરં ગિરિં
કારણ કે જે destined છે તે જરૂર થાય છે, શરમાળ કન્યાએ, સખીઓના ઉકેલથી, પિતા ગિરિ સાથે વાત કરી.
શૈલપુત્ર્યુવાચ-। દુર્ભગેન શરીરેણ કિં મમાનેન કારણં। કથં ચ તાં દશાં પ્રાપ્તશ્શઙ્કરો મે પતિર્ભવેત્
શૈલપુત્રીએ કહ્યું: 'મારા દુર્ભાગ્યવાળા શરીરનો શું ઉપયોગ? શા રીતે શંકર મારા પતિ બની શકે, જ્યારે હું આવી સ્થિતિમાં પહોંચી છું?'
તપોભિઃ પ્રાપ્યતેભીષ્ટં નાસાધ્યં તુ તપસ્યતઃ। દુર્ભગત્વં વૃથા લોકે વિહિતે સતિ સાધને
ઇચ્છિત વસ્તુ તપસ્યા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે; તપસ્યા કરનાર માટે કંઈ અપ્રાપ્ય નથી. જ્યારે સાધન હાજર હોય, ત્યારે દુર્ભાગ્યનો અર્થ નથી.
તપસિ ભ્રષ્ટસંદેહા તતઃ સ્વાર્થજિગીષયા। એવં તપઃ કરિષ્યેહં યામીત્યુક્તવતીં સુતામ્
તપસ્યાની અસર વિશે કોઈ શંકા નથી, અને પોતાના હિત માટે, હું અહીં તપસ્યા કરીશ,' એમ તેણીએ પિતાને કહ્યું.
ઉવાચ વાચા શૈલેંદ્રો ગદ્ગદસ્વરવર્ણયા। હિમવાનુવાચ-। ઉમેતિ ચાપલં પુત્રિ ન ક્ષમં તાવકં વપુઃ
પર્વતરાજે ભાવથી ભરેલી અવાજે કહ્યું: 'પુત્રી, તારી નાજુક દેહ માટે આવી ઉતાવળ યોગ્ય નથી.'
સોઢું ક્લેશાનુરૂપસ્ય તપસઃ સૌમ્યદર્શને। ભાવીન્યપિ ચ કાર્યાણિ પદાર્થાનિ સદૈવ તુ
સૌમ્ય, તારો શરીર કઠોર તપસ્યાના કષ્ટ સહન કરવા યોગ્ય નથી. અને destined ઘટનાઓ અને વસ્તુઓ હંમેશા થાય છે.
ભાવિનોર્થા ભવંત્યેવ બહવોઽનિચ્છતોપિ હિ। તસ્માન્ન તપસા તેસ્તિ બાલે કિંચિત્પ્રયોજનમ્
જે destined છે તે જરૂર થાય છે, ભલે કોઈ ઇચ્છે નહીં. તેથી, બાલા, તપસ્યાનો કોઈ લાભ નથી.
ભવનં ચૈવ ગચ્છામિ ચિંતયિષ્યામિ તત્ર વૈ। ઇત્યુક્તા તુ યદા નૈવ ગૃહમન્વેતિ શૈલજા
'હું ઘરે જઈને એ વિશે વિચાર કરીશ,' એમ કહ્યું. પણ આવું કહેતાં, શૈલપુત્રી ઘર તરફ ગઈ નહીં.
તતોદ્રિશ્ચિંતયાવિષ્ટઃ સ્વસુતાં પ્રશશંસ ચ। તતોંતરિક્ષે દિવ્યા ચ વાગભૂદ્ભુવનત્રયે
પછી, આશ્ચર્યથી ભરાઈ, તેણે પોતાની દીકરીની પ્રશંસા કરી; અને ત્યારબાદ, આકાશમાં એક દિવ્ય અવાજ ઊભો થયો, જે ત્રણેય લોકોએ સાંભળ્યો.
ઉમેતિ ચાપલં પુત્રિ ત્વયોક્તા તનયા યતઃ। ઉમેતિ નામ તેનાસ્યા ભુવનેષુ ભવિષ્યતિ
પુત્રી, તું ચિંતાથી 'ઉમા' કહીને બોલી, તેથી હવે બધા લોકોમાં તેનું નામ 'ઉમા' રહેશે.
સિદ્ધિર્મૂર્તિમતી ત્વેષા સાધયિષ્યતિ ચિંતિતમ્। ઇતિ શ્રુત્વા તુ વચનં સ તદાકાશમંડલે
તે સિદ્ધિની સ્વરૂપ છે અને જે વિચારાયું છે, તે પૂર્ણ કરશે. આ શબ્દો સાંભળીને, તે પછી આકાશમાં—
અનુજ્ઞાય સુતાં શૈલો જગામાશુ સ્વમંદિરમ્। પુલસ્ત્ય ઉવાચ-। શૈલજાપિ યયૌ શૈલમગમ્યમપિ દૈવતૈઃ
પહાડના રાજાએ પોતાની દીકરીને અનુમતિ આપી, અને ઝડપથી પોતાના ઘરમાં પાછો ગયો. પુલસ્ત્યે કહ્યું: પહાડની દીકરી પણ એવા શિખર પર ગઈ, જ્યાં દેવીતાઓ પણ પહોંચી શકતા નહોતા.
સખીભ્યામનુયાતા તુ નિયતા નગરાજજા। શૃંગં હિમવતઃ પુણ્યં નાનાધાતુવિભૂષિતમ્
પહાડના રાજાની શિસ્તબદ્ધ દીકરી પોતાની સખીઓ સાથે હિમવતના પવિત્ર શિખર પર ગઈ, જે વિવિધ ધાતુઓથી સજ્જ હતું.
દિવ્યપુષ્પલતાકીર્ણં ભ્રમરોદ્ઘુષ્ટપાદપમ્। દિવ્યપ્રસ્રવણોપેતં મનોરથશતોજ્જ્વલમ્
તે શિખર પર દિવ્ય ફૂલોની લતાઓ ફેલાઈ હતી, વૃક્ષોમાં ભમરોની ગુંજ હતી, દિવ્ય ઝરણાઓ હતાં અને અનેક ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થયેલી હતી.
નાનાપક્ષિસમાયુક્તં ચક્રવાકોપશોભિતમ્। જલજસ્થલજૈઃ પુણ્યૈઃ પ્રફુલ્લૈરુપશોભિતમ્
તે સ્થળે અનેક પ્રકારનાં પક્ષીઓ હતા, ચક્રવાકથી શોભિત હતું, અને પાણી તથા જમીનના પવિત્ર, ફૂલેલા ફૂલો વડે સજ્જ હતું.
ચિત્રકંદરસંગુહ્યં દિવ્યગેહસમન્વિતમ્। વિહંગસંઘસંઘુષ્ટં કલ્પપાદપસંકટમ્
ત્યાં અદભુત ગુફાઓ અને ગુપ્ત સ્થળો હતાં, દિવ્ય ઘરો હતાં, પક્ષીઓના ઝુંડ ગુંજતા હતા અને કલ્પવૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
તત્રાપશ્યન્મહાશાખં શાખિનં હરિતચ્છદમ્। સર્વર્તુકુસુમોપેતં ચક્રવાકોપશોભિતમ્
ત્યાં તેણે એક વિશાળ શાખાવાળું, લીલાં પાંદડાવાળું મહાન વૃક્ષ જોયું, જેમાં દરેક ઋતુના ફૂલો હતાં અને ચક્રવાકથી શોભિત હતું.
નાનાપુષ્પશતાકીર્ણં નાનાવિધફલાન્વિતમ્। ત્યક્તં સૂર્યસ્ય રુચિભિર્ભિન્નસંહતપલ્લવમ્
તે વૃક્ષ અનેક પ્રકારનાં ફૂલો અને ફળોથી સજ્જ હતું, તેની પાંદડીઓ સૂર્યની કિરણોથી ઝળહળતી અને છૂટછાટ હતી.
તત્રાંબરાણિ સંત્યજ્ય ભૂષણાનિ ચ શૈલજા। સંવીતા વલ્કલૈર્દિવ્યૈર્દર્ભનિર્મિતમેખલા
પહાડની દીકરીએ ત્યાં પોતાના કપડાં અને આભૂષણો ઉતારી દીધાં, દિવ્ય વલ્કલ પહેરી અને પવિત્ર દર્ભથી બનેલી મેખલા બાંધેલી.
ત્રિઃસ્નાતા પાટલાહારા બભૂવ શરદાં શતમ્। શતમેકેન જીર્ણેન પર્ણેનાવર્ત્તયત્તદા
તે ત્રણ વખત સ્નાન કરીને, ફક્ત ફિક્કી ખોરાક લઈ, શતાબ્દી સુધી રહી; એક જ જૂની પાંદડી વડે, તે સો વર્ષ જીવી.