શંકરસ્તમથાકર્ણ્ય મધુરં મદનાશ્રયમ્। સસ્માર દક્ષતનયાં દયિતાં રંતુમાનસઃ
શંકરે એ મદનથી આવેલ મીઠી અવાજ સાંભળીને, દક્ષની પુત્રી, પોતાની પ્રિયને યાદ કરી, આનંદની ઈચ્છા કરી.
તતઃ શિવસ્ય શનકૈસ્તિરોધા યાતિ નિર્મલા। સમાધિભાવના તસ્થૌ લક્ષ્ય પ્રત્યક્ષરૂપિણી
પછી, શિવની શુદ્ધ ધ્યાનધારા ધીમે ધીમે ઓગળી ગઈ, અને લક્ષ્ય રૂપે, સ્પષ્ટ રૂપમાં રહી.
તતસ્તન્મયતાં યાતઃ પ્રત્યૂહ પિહિતાશયઃ। વિવેશ વિબુધાધીશો વિકૃતિં મદનાત્મિકામ્
પછી, એમાં તલિન થઈ, અવરોધો ઈચ્છાને ઢાંકી, દેવોના સ્વામી મદનના વિકારમાં પ્રવેશ્યા.
ઈષત્ક્રોધસમાવિષ્ટો ધૈર્યમાલંબ્ય ધૂર્જટિઃ। નિરસ્યમદનંસ્થિત્વાયોગમાયાસમાવૃતઃ
થોડો ક્રોધથી ભરાઈ, ધૈર્યનો આધાર લઈને, ધૂરજટી મદનને દૂર કરી, યોગના પ્રયત્નમાં લીન રહ્યો.
સ તયા માયયાવિષ્ટો જજ્વાલ મદનસ્તતઃ। ઇચ્છાશરીરો દુર્જ્ઞેયો દોષાવાસો મહાશયઃ
પછી, એ માયાના પ્રભાવે, કામદેવમાં આગ જેવી તેજસ્વિતા આવી; તેની ઈચ્છાથી બનેલી કાયામાં અનેક ખામીઓ વસતી હતી, અને તે સમજવામાં અઘરો, મહાન ઈરાદાવાળો હતો.
હૃદયાન્નિર્ગતઃ સોથ વાસનાવ્યસનાત્મકઃ। બહિસ્થલં સમાસાદ્ય ઉપતસ્થે ઝષધ્વજઃ
એ હૃદયમાંથી બહાર આવ્યો, અને વાસનાની લતથી ભરેલો હતો; બહારના મેદાનમાં પહોંચીને, મછલીના ધ્વજવાળા એ કામદેવ ઊભો રહ્યો.
અનુયાતો હિ સાહ્યેન મિત્રેણ મધુના સહ। સહકારતરોર્દૃષ્ટ્વા મંદમારુતનિર્ધુતં
તેને સાહ્ય નામના મિત્ર અને મધુ સાથે મળીને અનુસરણ કર્યું; અને જ્યારે તેણે સહકારા વૃક્ષના ફૂલોના ગુચ્છને હળવા પવનથી લહેરાતા જોયા—
સ્તબકં મદનો રમ્યં હરવક્ષસિ સત્વરં। મુમોચ મોહનં નામ માર્ગણં મકરધ્વજઃ
મકરધ્વજ કામદેવે તરત જ હરના છાતી પર, મોહન નામનું મોહક અને આકર્ષક ફૂલોનું ગુચ્છ, એક તીર તરીકે છોડ્યું.
સ તસ્ય હૃદયે શુદ્ધે નામશાલી મહાશરઃ। પપાત પરુષઃ પ્રાંશુઃ પુષ્પબાણો વિમોહનઃ
એ મહાન અને પ્રખ્યાત પુષ્પબાણ, જે વિમોહન નામથી ઓળખાતો, હરના શુદ્ધ હૃદયમાં, કઠોર અને ઊંચો પડી ગયો.
તતઃ કરણસંદોહે વિદ્ધે તુ હૃદયે ભવઃ। બભૂવ ભૂતપો કંપ્ય ધૈર્યોપિ મદનોન્મુખઃ
પછી, ઇન્દ્રિયોની સભામાં, હૃદયમાં ઘાયલ થતાં, ભૂતોના સ્વામી ભવ—evensteadfast—કામદેવ તરફ ઝુકી ગયો અને કાંપતો થયો.
તતઃ પ્રભુત્વાદ્ભાવાનામાવેશં સ્વમપશ્યત। વાક્યં બહુ બભાષેથ પ્રત્યૂહપ્રસવાત્મકં
પછી, ભાવનાઓની પ્રબળતા અનુભવી, તેણે પોતાનું મન કાબૂમાં નથી એવું જોયું; અને અનેક શબ્દો બોલ્યા, જે તેના ઉદ્દેશમાં અવરોધથી જન્મેલા હતા.
તતઃ કોપાનલોદ્ભૂત ઘોર હુંકારભીષણે। બભૂવ વદને નેત્રં તૃતીયમનલાકુલં
પછી, ગુસ્સાની આગથી, ભયંકર અને ભયજનક હૂંકાર ઊભી થઈ; અને તેના ચહેરા પર ત્રીજું આંખ દેખાયું, જેણે આગ જેવી જ્વાળા ફાટી નીકળી.
રુદ્રસ્ય રૌદ્રવપુષો જગત્સંહારભૈરવમ્। તદંતિકસ્થે મદને વ્યસ્ફારયત ધૂર્જટિઃ
રુદ્રે, પોતાના રૌદ્ર સ્વરૂપમાં, જગતના સંહાર માટે ભયંકર બની, એ ત્રીજું આંખ કામદેવની નજીક ખોલી.
તન્નેત્રવિસ્ફુલિંગેન ક્રોશતાં નાકવાસિનામ્। ગમિતો ભસ્મતાં તૂર્ણં કંદર્પઃ કામદર્પકઃ
એ આંખમાંથી નીકળેલી ચિંગારીથી, જ્યારે સ્વર્ગના વાસી રડતા હતા, કામદેવ—અહંકારનો દમન કરનાર—તુરંત ભસ્મ થઈ ગયો.
સ તુ તં ભસ્મસાત્કૃત્વા હરનેત્રોદ્ભવોનલઃ। વ્યજૃંભત જગદ્દગ્ધું જ્ઞાત્વા હુંકારઘસ્મરં
એ રીતે કામદેવને ભસ્મ કરીને, હરની આંખમાંથી જન્મેલી આગ ફેલાઈ, જગતને દગ્ધ કરવા, હૂંકારની ભયંકર શક્તિ જાણીને.
તતો ભવો જગદ્ધેતોર્વ્યભજજ્જાતવેદસમ્। સહકારે મધૌ ચન્દ્રે સુમનઃ સ્સ્વપરેષ્વપિ
પછી, જગતના હિત માટે, ભવએ એ આગને વહેંચી—સહકાર વૃક્ષમાં, વસંતમાં, ચાંદમાં, ફૂલોમાં અને અન્યમાં પણ.
ભૃંગેષુ કોકિલાસ્યે ચ વિભાગેન સ્મરાનલં। સ બાહ્યાભ્યંતરે વિદ્ધો હરોથ સ્મરમાર્ગણૈઃ
કામદેવની આગને ભવએ ભમરા, કોકિલના મોઢા અને વિવિધ રીતે વહેંચી; આમ, હર પોતે પણ પ્રેમના તીરો દ્વારા અંદર અને બહાર ઘાયલ થયો.
ભાગેષ્વેતેષુ સંવિષ્ટં વીક્ષતી બહુનાશનં। વિભક્તં લોકસંક્ષોભકરં દુર્વારજૃંભિતં
એ આગને આ રૂપોમાં સ્થિત, અનેકને ભક્ષતી, વહેંચાયેલી, જગતને ઉથલાવી, અને અંકુશથી બહાર ફેલાતી જોઈ—
તત્પ્રાપ્તિસ્નેહસંપૂર્ણકામેન હૃદયે કિલ। જ્વલન્નહર્નિશં ભીમો દુઃખસ્ય વશગોઽભવત્
મિલનની ઈચ્છા અને પ્રેમથી હૃદય ભરાઈ, તે દિવસ-રાત જલતો રહ્યો, ભયંકર બની, અને દુઃખના વશમાં થઈ ગયો.
વિલોક્ય હરહુંકાર જ્વાલાભસ્મીકૃતં સ્મરં। વિલલાપ રતિઃ ક્રૂરં બંધુના મધુના સહ
હરના હૂંકારની જ્વાળાથી કામદેવ ભસ્મ થયો જોઈ, રતિએ, પોતાના મિત્ર મધુ સાથે, દુઃખથી રડવા લાગી.
તતો વિલપ્ય બહુશો મધુના પરિસાંત્વિતા। જગામ શરણં દેવમિંદુમૌલિત્રિલોચનં
પછી, ઘણીવાર રડીને, મધુ દ્વારા શાંત થઈ, રતિએ ચાંદવાળી આંખ ધરાવનાર દેવના શરણમાં ગઈ.
ભૃંગાનુયાતાં સંગૃહ્ય પુષ્પિતાં સહકારજાં। લતાં પત્રદ્રુમચ્છન્નાં જાતાં પરભૃતાં સખીં 1.43.
ભમરાના અનુસરણમાં, ફૂલોથી ભરેલી સહકારની લતા, પાંદડા અને વૃક્ષોથી ઢંકાઈ, રતિએ કોકિલની સખી બની.
નિબધ્ય તુ જટાજૂટં કુટિલૈરલકૈ રતિઃ। ઉદ્વર્ત્ય ગાત્રં શુભ્રેણ હૃદ્યેન સ્મરભસ્મના
રતિએ પોતાના વાળને વાંકડા લટ સાથે ગાંઠી, અને શરીર પર શુદ્ધ તથા સુગંધિત કામની ભસ્મ લગાવી.
જાનુભ્યામવનિં ગત્વા પ્રોવાચેન્દુવિભૂષણમ્। રતિરુવાચ। નમઃ શિવાયાસ્તુ મનોમયાય જગન્મયાયાદ્ભુતવર્ત્મને નમઃ
રતિએ ઘૂંટણ પર જમીને ચંદ્રમુકુટધારીને સંબોધન કર્યું: "શિવને વંદન, જે મનથી બનેલા છે, સમગ્ર જગતને આવરી લે છે, અને અદભુત માર્ગ ધરાવે છે—શિવને વંદન."
નમઃ શિવાયાસ્તુ સુરાર્ચિતાય તુભ્યં સદા ભક્તકૃપાપરાય। નમો ભવાયાસ્તુ ભવોદ્ભવાય નમોસ્તુ તે ધ્વસ્તમનોભવાય
શિવને વંદન, જેને દેવતાઓ હંમેશા પૂજે છે, જે ભક્તો પર દયાળુ છે; ભવને વંદન, જે સૃષ્ટિનો મૂળ છે; અને તમને વંદન, જે મનની ઇચ્છાઓનો નાશ કરે છે.
નમોસ્તુ માયામદનાશ્રયાય નમો નિસર્ગામલભૂષિતાય। નમોસ્ત્વમેયાય ગુણાયનાય નમોસ્તુ સિદ્ધાય પુરાતનાય
માયાના અને કામદેવના આશ્રયને વંદન; સ્વાભાવિક શુદ્ધિથી સજ્જને વંદન; અપરિમિત અને ગુણોથી ભરપૂરને વંદન; સિદ્ધ અને પ્રાચીનને વંદન.
નમઃ શરણ્યાય નમો ગુણાય નમોસ્તુ તે ભીમગણાનુગાય। નમોસ્તુ નાનાભુવનર્દ્ધિકર્ત્રે નમોસ્તુ ભક્તાભિમતપ્રદાય
શરણ બનનારને વંદન, ગુણને વંદન, ભયાનક ગણો સાથે ચાલનારને વંદન; અનેક લોકોની સમૃદ્ધિ સર્જનારને વંદન; ભક્તોની ઇચ્છા પૂરી કરનારને વંદન.
નમોથ કર્મપ્રસવે નમઃ સદા અનંતરૂપાય સદૈવ તુભ્યમ્। અસહ્યકોપાય સદૈવ તુભ્યં શશાંકચિહ્નાય નમોસ્તુ તુભ્યમ્
કર્મના મૂળને વંદન, અનંત રૂપ ધરાવનારને હંમેશા વંદન; અસહ્ય ક્રોધ ધરાવનારને હંમેશા વંદન; ચાંદ્રચિહ્નિતને વંદન.
અસીમલીલાપરમસ્તુતાય વૃષેંદ્રયાનાય પુરાંતકાય। નમઃ પ્રસિદ્ધાય મહૌષધાય નમોસ્તુ નાનાવિધરૂપકાય
અસીમ લીલાઓ માટે પ્રસિદ્ધ, વૃષભ પર સવાર, પુરોનો નાશ કરનારને વંદન; પ્રસિદ્ધ મહા ઔષધિ, અનેક પ્રકારના રૂપ ધરાવનારને વંદન.
નમોસ્તુ કાલાય નમઃ કલાય નમોસ્તુ તે કાલકલાતિગાય। ચરાચરાચાર્યવિચાર્યવર્યમાચાર્યમુત્પ્રેક્ષિતભૂતસર્ગં
કાળને વંદન, કળાને વંદન, કાળ અને કળા બંનેને પાર કરનારને વંદન; ચર અને અચર વચ્ચે શ્રેષ્ઠ આચાર્ય, જે ભૂતસર્જન પર વિચાર કરે છે.